Obraz Boga oraz postawa podmiotu mówiącego w „Hymnie” J. Słowackiego i „Wielkiej Improwizacji” z III cz. „Dziadów” A. Mickiewicza- praca porównawcza.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.08.2024 o 9:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.08.2024 o 8:35

#

Twórczość literacka Juliusza Słowackiego i Adama Mickiewicza stanowi szczyt polskiego romantyzmu. Obaj poeci, poprzez swoje dzieła, ukazali głębokie dylematy duchowe, filozoficzne oraz polityczne epoki, w której żyli. "Hymn" Słowackiego i "Wielka Improwizacja" z III części "Dziadów" Mickiewicza to utwory, które w szczególny sposób podkreślają metafizyczne poszukiwania i rozterki ich autorów. Centralnym tematem tych utworów jest obraz Boga oraz sposób, w jaki podmioty mówiące odnoszą się do boskiej istoty. W niniejszej pracy skupimy się na porównaniu tych dwóch dzieł w kontekście wizji Boga oraz postaw podmiotów mówiących.

Oba utwory różnią się nie tylko w sposobie przedstawienia Boga, ale także w narracji prowadzonej przez ich bohaterów. Słowacki w "Hymnie" ukazuje Boga jako bliskiego przyjaciela, pełnego miłości i wsparcia, natomiast Mickiewicz w "Wielkiej Improwizacji" przedstawia Go jako nieczułego i odległego demiurga. Te różne koncepcje Boga znacząco wpływają na postawę bohaterów, kształtując ich relację z rzeczywistością i otoczeniem.

Kontekst historyczno-literacki

Twórczość Słowackiego jest nierozerwalnie związana z jego osobistymi doświadczeniami emigracji i tęsknoty za ojczyzną. "Hymn" jest tego doskonałym przykładem, gdyż powstał w kontekście długiej rozłąki poety z Polską. Utwór ten jest pełen lirycznego uniesienia i nadziei na wsparcie ze strony Boga w trudnych chwilach.

Z kolei "Wielka Improwizacja" Adama Mickiewicza to jedno z najważniejszych fragmentów III części "Dziadów", utworu napisanego w czasie, gdy Polski nie było na mapie Europy przez rozbiory. Konrad, główny bohater "Wielkiej Improwizacji", wyraża w niej swoje głębokie rozczarowanie i bunt przeciwko nieczułości Boga na cierpienia narodu. Jego postawa jest dramatycznym przykładem rozdźwięku między wiarą w boską wszechmoc a realnym brakiem boskiej interwencji w ludzkie sprawy.

Obraz Boga w „Hymnie” Juliusza Słowackiego

Taka wizja Boga ma swoje korzenie w osobistych doświadczeniach Słowackiego. Poeta, będący w stanie wiecznej emigracji, tęsknił za ojczyzną i poszukiwał pocieszenia w wierze. Jego relacja z Bogiem staje się więc pewnym rodzajem duchowego azylu, dającego nadzieję na przyszłość oraz siłę do znoszenia trudów życia na obczyźnie. Bóg w "Hymnie" jest więc zarówno majestatyczny, jak i bliski, dostojny, lecz jednocześnie troskliwy i pełen miłości do człowieka.

W kontekście tęsknoty za ojczyzną, Bóg staje się osobistym powiernikiem poety. Postać mówiąca jest pełna bólu z powodu rozłąki z krajem, ale w swojej rozpaczy zwraca się do Boga z nadzieją na ukojenie. "Lecz gdzież są te Lechitów pola" - pyta boleśnie, jednocześnie wyrażając pokorę i rezygnację, pozostawiając swoje losy w boskich rękach.

Obraz Boga w „Wielkiej Improwizacji” z III cz. „Dziadów” Adama Mickiewicza

Konrad postrzega Boga jako wszechmocnego, ale jednocześnie głuchego na ludzkie cierpienia. W swoim monologu oskarża Boga o obojętność wobec ziemskich nieszczęść i niesprawiedliwości. "Milczy Bóg, więc ja śmiem... Bogu w twarz powiedzieć, / Że nie jest Mądrością ani Sprawiedliwością." - wykrzykuje w akcie desperacji.

Kontekst powstania "Wielkiej Improwizacji" również ma istotne znaczenie. Mickiewicz, będący natchnionym geniuszem, lecz także zawiedzionym patriotą, widzi w Bogu nie tylko wszechmoc, ale i brak empatii wobec cierpiącego narodu. Jego bohater - Konrad - staje się w tym momencie symbolem romantycznego buntownika, który nie boi się wyrazić swojego buntu przeciwko boskiej obojętności.

Bóg w "Wielkiej Improwizacji" jest więc przedstawiony jako wszechmocna istota, która z jednej strony jest doskonała, ale z drugiej - nieczuła i odległa. Konrad nie szuka w Bogu pocieszenia, lecz konfrontuje się z Nim w dramatycznym dialogu, pełnym oskarżeń i pytań bez odpowiedzi. Postać bohatera staje się symbolem egzystencjalnego buntu i tragizmu istnienia.

Porównanie postaw podmiotów mówiących

Z kolei Konrad z "Wielkiej Improwizacji" to postać aktywna i buntownicza. Jego relacja z Bogiem opiera się na konflikcie i konfrontacji. Nie akceptuje boskiej obojętności wobec ludzkich cierpień, czego wyrazem jest jego buntownicza postawa. Konrad stawia się na równi z Bogiem, pragnąc dowieść własnej wielkości i udowodnić Mu brak miłości i zrozumienia. Ta postawa heroicznego buntownika pokazuje indywidualizm romantycznego bohatera, który nie godzi się na zło świata i pragnie zmienić bieg rzeczywistości poprzez wyrażenie swojego sprzeciwu.

Rola Boga w życiu obu bohaterów jest zatem fundamentalnie różna. W "Hymnie" Słowackiego, Bóg jest źródłem otuchy i wsparcia w trudnych chwilach, natomiast w "Wielkiej Improwizacji" Mickiewicza, jest nieczułym demiurgiem, który nie słucha skarg i wołań człowieka. Te różne wizje Boga znacząco wpływają na postawy bohaterów, kształtując ich relację z rzeczywistością.

Źródła różnic w wizji Boga

Słowacki, z kolei, mimo że również głęboko zaangażowany w sprawy narodowe, był bardziej wyobcowany. Jego wizja Boga ma w sobie więcej rezygnacji i pokory, co może być wynikiem jego osobistych doświadczeń związanych z życiem na emigracji oraz głębokiej tęsknoty za ojczyzną.

Filozofia życiowa obu poetów również różni się znamiennie. Mickiewiczowski mesjanizm kładzie nacisk na heroizm jednostki i walkę o narodową sprawę, podczas gdy Słowackowski pesymizm i rezygnacja odzwierciedlają bardziej indywidualne, wewnętrzne przeżycia. Te różnice filozoficzne wpływają na sposób postrzegania Boga i kształtują relacje bohaterów z boską istotą.

Wpływ szkół filozoficznych również jest nie bez znaczenia. Mickiewicz przechodził fascynację różnymi nurtami myślowymi, co wpłynęło na jego krytyczne podejście do rzeczywistości i dążenie do idei mesjanistycznych. U Słowackiego, refleksje filozoficzne są bardziej intymne, skierowane na dialog z Bogiem jako zrozumiałym partnerem duchowego życia.

Zakończenie

Uniwersalny wymiar tych utworów tkwi w głębokim związku człowieka z Bogiem oraz w emocjach, które ta relacja wywołuje. Zarówno Słowacki, jak i Mickiewicz przez pryzmat osobistych i społecznych doświadczeń ukazali różnorodność ludzkiej duchowości i jej ciągłe poszukiwania odpowiedzi na fundamentalne pytania o istnienie, sprawiedliwość i miłość.

Obie wizje Boga, choć różne, ukazują bogactwo romantycznej literatury i jej wpływ na kształtowanie się duchowości jednostki oraz jej relacji z rzeczywistością. Z tego względu "Hymn" Słowackiego i "Wielka Improwizacja" z III części "Dziadów" Mickiewicza pozostają ważnymi dziełami polskiego romantyzmu, które wciąż inspirują do refleksji nad miejscem Boga w życiu człowieka.