Mikołaj Sęp Szarzyński i Daniel Naborowski ukazują w swoich utworach los człowieka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.08.2024 o 14:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.08.2024 o 14:19

#

W niniejszym wypracowaniu przedstawię, jak Mikołaj Sęp Szarzyński i Daniel Naborowski, dwaj wybitni poeci barokowi, ukazują los człowieka w swoich utworach. Twórczość obu autorów oferuje głębokie, filozoficzne refleksje nad istotą człowieka, jego miejscem w świecie oraz relacją z Bogiem. W kontekście ich utworów, ludzkie życie jawi się jako pełne zmagania, przemijania i duchowych rozterek.

Barok jako epoka literacka obejmuje okres od końca XVI wieku do początku XVVIII wieku i cechuje się skomplikowaną formą, bogactwem metafor oraz kontrastów. Jest to czas niepewności, kiedy na tle dynamicznych zmian społecznych i religijnych człowiek stara się odnaleźć sens swojego istnienia. Mikołaj Sęp Szarzyński (1536-1570) i Daniel Naborowski (1573-1640) tworzyli w tym burzliwym okresie, swoje utwory napełniali niepokojem i barokowymi dylematami, co z kolei pozwoliło im osiągnąć głęboko egzystencjalny wydźwięk swoich dzieł.

Mikołaj Sęp Szarzyński jest często porównywany z Janem Kochanowskim (1530-1584), jednym z najwybitniejszych poetów złotego wieku literatury polskiej. W przeciwieństwie do optymizmu renesansowego Kochanowskiego, twórczość Sępa Szarzyńskiego jest bardziej pesymistyczna i refleksyjna, co doskonale wprowadza nas w barokowe klimaty pełne niepokoju i kontrastów.

Rozwinięcie

1. Mikołaj Sęp Szarzyński

Tematyka utworów Sępa Szarzyńskiego obraca się wokół problemów przemijania, wartości dóbr ziemskich i wiecznych, motywów śmierci oraz zbawienia i życia wiecznego. Jego poezja często porusza kwestie walki duszy z ciałem, wskazując na nieporadność człowieka wobec potężnych sił zewnętrznych i konflikt wewnętrzny. Sęp Szarzyński postrzega ludzki los jako nieustanną walkę, w której człowiek jest z jednej strony skazany na niepowodzenia, a z drugiej - może liczyć na boską łaskę.

Analiza utworu „O wojnie, którą wiedziemy z szatanem i ciałem” pozwala bliżej przyjrzeć się humanistycznym i religijnym refleksjom Sępa Szarzyńskiego. Utwór ten jest sonetem, w którym poeta konstruuje monolog do Boga, pełen błagania o wsparcie i ratunek. Forma sonetu, z licznymi apostrofami i zwrotami do Boga („o nasz Panie”), doskonale oddaje barokowy dramatyzm i intensywność emocji.

Dwustopniowy podmiot liryczny, najpierw zbiorowy, a potem jednostkowy, podkreśla uniwersalność ludzkich zmagań i jednocześnie indywidualność doświadczenia duchowego. Człowiek jawi się tutaj jako „baczny rozdwojony w sobie”, co podkreśla jego nieporadność i wewnętrzny konflikt. Poeta używa kontrastów, takich jak „pokój - bojowanie” czy „byt podniebny - srogie ciemności”, aby jeszcze mocniej uwypuklić dramatyzm sytuacji ludzkiej egzystencji.

Walka duszy z ciałem jest centralnym motywem tego sonetu. Sęp Szarzyński przeciwstawia wartości ziemskie wartościom wiecznym, ukazując człowieka jako małą, bezbronną istotę wobec wszechmogącej boskiej potęgi. Poeta znajduje nadzieję na zbawienie w boskiej łasce, sugerując, że zakończenie tej duchowej walki można znaleźć jedynie w spotkaniu z Bogiem.

2. Daniel Naborowski

Tematyka jego wierszy obejmuje kruchość i przemijanie życia, naturę człowieka oraz czas. Naborowski w swoich utworach często posługuje się krótkimi, uderzającymi zdaniami, które mają na celu wstrząsnąć czytelnikiem i zmusić go do refleksji nad istotą bytu.

W utworze „Krótkość żywota” Naborowski wskazuje na przemijanie jako sedno ludzkiego losu. Styl tego wiersza, krótkie zdania i intensywność refleksji, oddaje barokową estetykę vanitas, czyli marności. Poeta definiuje ludzki byt jako coś ulotnego i nietrwałego, używając metafor takich jak „dźwięk, cień, dym, wiatr, głos, punkt”, które mają na celu zobrazowanie przemijalności i efemeryczności istnienia. Naborowski zwraca uwagę na to, że życie człowieka jest jak mikrokosmos w makrokosmosie - bardzo mało znaczący w wielkim planie wszechświata, ale jednocześnie pełen indywidualnego znaczenia dla samej jednostki.

Kolejnym ważnym utworem jest „Cnota grunt wszystkiemu”, w którym Naborowski używa anafor, by podkreślić cnotę jako jedyną trwałą wartość w życiu człowieka. Poeta podkreśla, że mimo kruchości życia, cnota jest tym, co może nadać ludzkiemu losowi sens i stabilność.

W „Świat hołduje marności” Naborowski nawiązuje do twórczości Jana Kochanowskiego i Horacego, podkreślając, że jedyną stałą wartością w zmieniającym się świecie jest życie w zgodzie z dekalogiem i moralnymi zasadami. Przesłanie poety to wezwanie do korzystania z życia, ale w sposób mądry i umiarkowany, pamiętając o nadrzędnych wartościach duchowych.

Podsumowanie

Mikołaj Sęp Szarzyński w swoich utworach koncentruje się na duchowej walce człowieka, przedstawiając człowieka jako istotę zagubioną i bezradną, ale z nadzieją na boskie wsparcie. Jego poezja pełna jest dramatycznych kontrastów i intensywnych emocji, które oddają barokowy niepokój i głęboką tęsknotę za duchowym zbawieniem.

Daniel Naborowski z kolei kładzie większy nacisk na przemijanie i wartość cnoty, zachęcając do życia w zgodzie z moralnymi zasadami i poszukiwania trwałych wartości w nietrwałym świecie. Jego filozoficzne wiersze, pełne mądrości i refleksji, skłaniają do głębszego zastanowienia się nad istotą ludzkiego bytu i sensu życia.

Celem twórczości obu poetów jest podkreślenie, że człowiek powinien dążyć do miłości i jedności z Bogiem, mimo przeciwności i przemijania. Oba podejścia, choć zakorzenione w barokowej estetyce, pozostają aktualne i uniwersalne, mając wiele do powiedzenia współczesnemu czytelnikowi poszukującemu odpowiedzi na odwieczne pytania o sens i wartość ludzkiego życia.