Wybrane zagadnienia do matury ustnej z języka polskiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 10:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.08.2024 o 9:59

Wybrane zagadnienia do matury ustnej z języka polskiego

1. Poemat heroikomiczny - opis jego cech

Cechy poematu heroikomicznego: a. Połączenie powagi i małości bohaterów: Poemat heroikomiczny zestawia heroicznych bohaterów z błahymi, codziennymi problemami, co dodatkowo podkreśla humorystyczny kontrast.

b. Użycie wzniosłego stylu do opisywania błahych spraw: Styl charakterystyczny dla eposu jest tutaj używany do najzwyklejszych sytuacji, co wywołuje komiczny efekt.

c. Parodia eposów rycerskich: Poematy heroikomiczne celują w znane konwencje eposów, tworząc parodię wielkich narracji o bohaterach i wojnach.

Wybrany przykład: "Monachomachia" Ignacego Krasickiego: "Monachomachia" to jedno z najważniejszych dzieł Ignacego Krasickiego, które idealnie wpisuje się w ramy poematu heroikomicznego. Poeta opisuje "wojnę domową" w klasztorze zakonnym w sposób niezwykle komiczny, używając stylu patetycznego:

- Krasicki stosuje homeryckie porównania przy opisie bijatyk zakonników, co buduje silny kontrast między wzniosłym stylem a błahymi zdarzeniami. - Plastyczność opisu postaci i sytuacji, dowcipne podejście do tematu, ironia bez złośliwości, a także lapidarny język i oktawa jako forma wiersza, podkreślają kunszt literacki i humorystyczny charakter dzieła.

2. Wyjaśnienie podanych frazeologizmów:

- Pięta Achillesowa: frazeologizm ten oznacza słabą stronę człowieka, odwołując się do mitycznego Achillesa, który miał tylko jedną słabą część ciała - piętę. - Zbrodnia Kainowa: symbolizuje bratobójstwo, nawiązując do biblijnej historii Kaina i Abla. - Sodoma i Gomora: oznacza brak moralnych zasad i rozwiązłość, odwołując się do biblijnych miast zniszczonych za swoje grzechy. - Puszka Pandory: oznacza przyczynę nieszczęścia, a frazeologizm ten pochodzi z mitologii greckiej, gdzie Pandora otworzyła puszkę pełną nieszczęść. - Róg obfitości: symbolizuje źródło dobrobytu, nawiązując do mitologicznego przedmiotu dającego nieskończone bogactwo. - Syzyfowe prace: praca bez sensu, nie mająca szans powodzenia, nawiązująca do mitycznego Syzyfa, który bez końca toczył głaz pod górę.

3. Cechy stylu urzędowego i naukowego:

- Dominują konstrukcje bierne i nieosobowe, które zapewniają neutralność i formułalitykę. - Często zawiera specjalistyczne frazeologizmy i formalne zwroty, co podkreśla oficjalny charakter tekstu.

Styl naukowy: Styl naukowy jest precyzyjny i jednoznaczny, co jest kluczowe w tekstach naukowych, gdzie dokładność i klarowność informacji są niezbędne:

- Brak emocjonalnych wyrazów oraz rozbudowanej synonimiki sprawia, że styl naukowy jest obiektywny i rzeczowy. - Użycie specjalistycznej terminologii i zdań wielokrotnie złożonych umożliwia dokładne przekazanie złożonych koncepcji.

4. Renesans - nazwa epoki, główne pojęcia:

- Nazwa pochodzi od francuskiego słowa “renaissance”, co oznacza odrodzenie. - Epoka ta koncentruje się na ponownym odkryciu i przedkładaniu wartości antycznych.

Humanizm: Humanizm to kluczowy prąd renesansu, skupiony na człowieku i jego życiu:

- Humanizm promuje rozwijanie jednostki oraz jej sił twórczych, naukowych i moralnych.

Reformacja: Reformacja to ruch religijno-kulturalny, który miał miejsce w XVI wieku i wpłynął na struktury kościelne oraz społeczeństwo:

- Najważniejsze nurty to Luteranizm i Kalwinizm, które dążyły do reform w kościele katolickim i przekształciły ówczesne życie religijne.

5. Iliada Homera - cechy epopei na jej przykładzie:

- Składa się z 24 pieśni, rozpoczynanych inwokacją do muzy Kaliope. - Dzieło skupia się na losach jednostek i zbiorowości w kluczowych momentach dziejowych.

Cechy epopei: "Iliada" wykazuje wszystkie cechy klasycznej epopei:

a. Temat losów zbiorowości: Narracja skupia się zarówno na losach bohaterów, jak i całych narodów.

b. Dwupłaszczyznowa akcja: Świat ludzki i boski splatają się, wpływając wzajemnie na swoje losy.

c. Wszechwiedzący narrator: Narrator posiada pełną wiedzę o wydarzeniach i wewnętrznych przeżyciach postaci.

d. Rozbudowana fabuła i retardacje: Długa narracja i szczegółowe opisy (retardacje) budują napięcie i głębię fabuły.

e. Plastyczność postaci i uczuć: Postacie są przedstawione z dużą dokładnością, ich uczucia są głęboko zarysowane.

f. Homeryckie porównania i heksametr: Częste porównania do natury oraz użycie heksametru jako formy wiersza.

g. Patos: Użycie wzniosłego stylu, który nadaje wydarzeniom i postaciom heroiczny charakter.

6. Sonet:

Rodzaje sonetów: a. Włoski (Petrarkowski): Składa się z dwóch czterowierszy (opis) i dwóch trójwierszy (refleksja).

b. Francuski: Połączenie czterowiersza z dystychem jako formą refleksyjną.

Przykład: "Ekskuza (Usprawiedliwienie)" Adama Mickiewicza: Tematem sonetu jest autotematyzm - pisanie o swoim pisaniu i przeżyciach.

7. Pijaństwo - omówienie satyry Ignacego Krasickiego:

- Bohater pijak narzeka na kaca i zmagana z przykrościami związanymi z alkoholizmem. - Suto zakrapiane libacje są punktem wyjścia do opisów bójek, nudności i innych nieprzyjemnych konsekwencji.

Zakończenie: Pełna ironii puenta, bohater pomimo chęci unikania alkoholu, na nowo popada w nałóg, pokazująca bezsilność człowieka wobec własnych słabości.

8. Tren I Jana Kochanowskiego:

- Tren nawiązuje do tradycji homeryckiej, gdzie śmierć jest przedstawiona w porównaniu do Maryi.

Retoryczne pytanie na koniec: Tren kończy się pytaniem: "Nie wiem co lżej: czy w smutku jawnie żałować / Czyli się z przyrodzeniem gwałtem mocować?", ukazującym tragedię poety i jego rozterki.

9. Fraszki Jana Kochanowskiego:

Styl: Niezwykle liryczne, szkicowe przedstawienie rzeczywistości, dzięki czemu są pełne lekkości i humoru.

10. Filozofia - Epikureizm i Stoicyzm:

- Epikurejczycy cenią momenty codziennej radości, co oddaje motto "carpe diem" (chwytaj dzień).

Stoicyzm: Stoicyzm podkreśla moc cnoty, wolność i niezależność od zewnętrznych wpływów:

- Stoicy kładą nacisk na wewnętrzny spokój, osiągany przez kontrolę nad emocjami i zachowaniem równowagi.

Zakończenie: