Między dobrem a złem – człowiek w obliczu wyborów moralnych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 15:24

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 9:27

W literaturze polskiej oraz światowej człowiek często staje przed dylematami moralnymi, w których musi wybrać między dobrem a złem. Te wybory nie tylko kształtują jego życie, ale często mają także szerokie konsekwencje dla otaczającego świata. Postacie literackie, które znajdują się w takich sytuacjach, stają się symbolami walki między moralnością a grzechem. Przykłady z utworów Adama Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza oraz Williama Szekspira ukazują różnorodność moralnych wyborów oraz ich wpływ na tożsamość człowieka.

W epopei narodowej „Pan Tadeusz” autorstwa Adama Mickiewicza, postać Jacka Soplicy stanowi wyrazisty przykład walki między dobrem a złem. Soplica, zrazu szlachcic pełen energii i ambicji, pod wpływem nieszczęśliwej miłości do Ewy Horeszkówny oraz konfliktu z jej ojcem, Stolnikiem, popełnia zbrodnię zabójstwa. Jego wybór wydaje się być napędzany przez emocje, a nie przez przemyślane decyzje. Po tym dramatycznym akcie, Jacek popada w alkoholizm i wyrzuty sumienia, jednak w końcu postanawia się zmienić. Przyjmuje imię księdza Robaka i staje się emisariuszem walczącym o wolność ojczyzny. Jego przemiana stanowi dowód na to, że człowiek ma zdolność do odrodzenia moralnego, a jego kolejne wybory mogą być próbą zadośćuczynienia za wcześniejsze błędy.

Kolejnym przykładem, tym razem z literatury historycznej, jest postać Petroniusza z „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza. Petroniusz, postać z okresu rzymskiego cesarza Nerona, uosabia intelektualistę, estetę i sceptyka. Jego moralne wybory są bardziej subtelne, lecz również znaczące. Mamy tu do czynienia z człowiekiem, który mimo swojego wysokiego statusu społecznego i bliskości do władzy, potajemnie sprzeciwia się okrucieństwom Nerona. Czyni to w sposób wyrafinowany, wybierając mądre i pośrednie działania, które nie narażają go bezpośrednio, ale wyrażają jego głęboką niezgodę na zło. Jego ostateczny wybór, świadome popełnienie samobójstwa w nadziei uniknięcia poniżenia ze strony Nerona, jest wyrazem sprzeciwu wobec tyranii oraz próbą zachowania godności w świecie pełnym zepsucia.

Zmierzając do klasyki światowej literatury, trudno przejść obojętnie obok postaci Makbeta z tragedii Williama Szekspira. Makbet, szlachcic i waleczny rycerz, początkowo lojalny wobec króla Duncana, po spotkaniu z trzema wiedźmami zaczyna ulegać ambicji i żądzy władzy. Wybory moralne, przed którymi staje, stają się coraz trudniejsze, zwłaszcza gdy za namową żony postanawia zabić króla, aby samemu zasiąść na tronie. Ten czyn otwiera spiralę gwałtu i zbrodni, które ostatecznie prowadzą do katastrofy jego rządów oraz osobistej tragedii. Makbet jest przykładem, jak niewłaściwe wybory moralne, podjęte pod wpływem chciwości i żądzy władzy, mogą prowadzić do totalnego zniszczenia nie tylko człowieka, ale i jego otoczenia.

Równie skomplikowaną postacią jest Kordian z dramatu Juliusza Słowackiego pod tym samym tytułem. Kordian, młody i idealistyczny, przechodzi przez różne etapy wewnętrznego rozwoju, zmagając się z własnymi wątpliwościami i moralnymi dylematami. Jego zamach na cara, który ostatecznie nie dochodzi do skutku, jest wyrazem jego desperackiej potrzeby działania w imię dobra narodu. Niemniej jednak, jego niezdolność do realizacji tego planu ukazuje głęboką wewnętrzną walkę między moralnym impulsem a świadomością konsekwencji.

Literatura doskonale obrazuje, że wybory między dobrem a złem są integralną częścią ludzkiego doświadczenia. Jackowi Soplicy udało się odnaleźć drogę odkupienia, a Petroniusz podtrzymał swoje moralne wartości w świecie pełnym zła. Makbet ukazuje klęskę moralną, natomiast Kordian ilustruje tragizm niewywabionego działania. Każdy z tych przykładów pokazuje, że nawet najmniejsze wybory mogą mieć ogromny wpływ na życie jednostki oraz na otaczający ją świat. Przez pryzmat literatury uczymy się, że moralne dylematy są nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji i że sposób ich przezwyciężania jest kluczowy dla naszej tożsamości i moralnej integralności.