„Skąpiec” Moliera: bardziej przeraża niż śmieszy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.02.2026 o 16:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.02.2026 o 14:20

Harpagon, tytułowy bohater komedii „Skąpiec” Moliera, może na pierwszy rzut oka wydawać się postacią komiczną, godną śmiechu i kpin. Jednakże, im głębiej analizujemy jego charakter i czyny, tym bardziej przestajemy się śmiać, a zamiast tego ogarnia nas przerażenie. Bowiem skąpstwo Harpagona nie jest tylko śmiesznostką – jest ono destrukcyjną siłą, która niszczy zarówno jego samego, jak i jego otoczenie.

Harpagon jest ekstremalnym przykładem osoby opętanej manią gromadzenia bogactwa. Jego skąpstwo przekracza wszelkie granice zdrowego rozsądku i staje się przeszkodą w normalnym funkcjonowaniu jego rodziny. Bezlitosne oszczędzanie i chorobliwe przywiązanie do pieniędzy przeradzają się w obsesję, której skutki są przerażające. Jego życie jest zdominowane przez strach przed utratą majątku, co paradoksalnie sprawia, że staje się niewolnikiem własnego bogactwa.

Pierwszym przerażającym aspektem postaci Harpagona jest jego bezduszność i brak empatii wobec najbliższych. Jego dzieci, Eliza i Kleant, cierpią z powodu jego skąpstwa i nieczułości. Ojciec nie tylko zmusza ich do podporządkowania się jego woli, ale także manipuluje nimi i traktuje jak własność. Planuje wypchnąć Elizę za mąż dla zysku, nie biorąc pod uwagę jej uczuć ani pragnień. Dla Kleanta, który jest zakochany w Mariannie, Harpagon również nie ma litości. Planuje poślubić Mariannę dla własnych korzyści, ignorując uczucia swojego syna.

Harpagon nie ma przyjaciół. Jego stosunki z innymi ludźmi są oparte wyłącznie na interesach. Każda interakcja jest obliczana, każda relacja jest transakcją. Nawet jego służba doświadcza jego skąpstwa, co objawia się w niepłaceniu im wynagrodzeń i skąpstwie w codziennym utrzymaniu domu. Przerażające jest to, jak bardzo pieniądze zastąpiły mu ludzki kontakt, bliskość i zaufanie.

W komedii Moliera postać Harpagona daje się także poznać jako człowiek niezdolny do prawdziwej miłości. Jego uczucie do pieniędzy przysłania zdolność do miłości do rodziny. Nawet jego próby małżeństwa z Marianną, zamiast być oznaką uczucia, są jedynie wyrachowanym sposobem na zabezpieczenie swojego majątku. To znów pokazuje, jak bardzo jego skąpstwo zdeformowało jego osobowość.

To, co najbardziej przeraża w postaci Harpagona, to jego całkowita niezdolność do zmiany. Nawet po odkryciu, że jego dzieci działają przeciwko niemu, i po utracie znacznej części majątku, jego skąpstwo nie ustępuje. Ostatnia scena, w której Harpagon wraca do swojego skarbu, pokazuje, że jego skąpstwo jest nie tylko głęboko zakorzenione, ale również nieuleczalne. To przerażający obraz człowieka, który zredukował swoje życie do jednowymiarowej pogoni za pieniądzem, niszcząc przy tym wszystko, co ludzkie i wartościowe w sobie i w swoim otoczeniu.

Skąd bierze się przerażenie zamiast śmiechu? Na pewno początkowo Harpagon można postrzegać jako groteskową karykaturę skąpca, postać komiczną przez swoje przesadzone reakcje i niemożliwość wydania choćby grosza bez powodu. Jednakże z biegiem akcji staje się jasne, że jego skąpstwo nie jest tylko źródłem zabawnych sytuacji. Jest ono głęboko tragiczne. To choroba jego duszy, która odcina go od normalnych relacji międzyludzkich. Jest doskonałym przykładem, jak ekstremalne uzależnienie od pieniądza może przekształcić człowieka w potwora niezdolnego do uczucia, empatii, czy ludzkich relacji.

Wzbudzając w widzu lęk i przerażenie, "Skąpiec" Moliera staje się nie tylko komedią, ale również ostrzeżeniem przed zgubnymi skutkami chorobliwego materializmu. Ukazuje, jak destrukcyjne mogą być skutki skąpstwa i jak bardzo mogą one zniekształcić ludzką naturę. W ten sposób Molier zachęca nas do refleksji nad naszymi własnymi wartościami i priorytetami, stawiając przed nami postać, która bardziej przeraża niż śmieszy.