Człowiek w obliczu śmierci

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.01.2026 o 14:15

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.01.2026 o 9:30

Śmierć jest jednym z tych tematów, które od zawsze fascynują ludzkość, wywołując jednocześnie lęk i refleksję. Literatura na przestrzeni wieków w różnorodny sposób podejmowała problematykę umierania, prezentując zarówno jednostkowe, jak i uniwersalne reakcje człowieka na śmierć. W niniejszym wypracowaniu rozważę, jak różni bohaterowie literaccy mierzą się z tym nieuchronnym momentem, ukazując różnorodność ludzkich postaw w obliczu śmierci.

Jednym z najbardziej znanych przykładów literackich, ukazujących człowieka w obliczu śmierci, jest postać Hamleta z tragedii Williama Szekspira. Hamlet jest młodym księciem, który staje przed zadaniem pomszczenia śmierci swojego ojca. Jego tragizm polega nie tylko na konieczności podjęcia zemsty, ale przede wszystkim na nieustannym wewnętrznym konflikcie związanym z istotą życia i śmierci. Słynny monolog „Być albo nie być” jest głęboką refleksją na temat egzystencji i niepewności związanej z tym, co jest po drugiej stronie. Dla Hamleta, śmierć jest zarówno metafizycznym dylematem, jak i realnym zagrożeniem. Przeżywa rozdarcie pomiędzy działaniem a rezygnacją, życiem a niebytem. Jego intelektualne rozważania pokazują, jak bardzo trudne i skomplikowane jest psychiczne przygotowanie się na konfrontację ze śmiercią.

Innym przykładem mogą być „Dżuma” Alberta Camusa, gdzie śmierć jest niemalże wszechobecna. W obliczu epidemii dżumy, mieszkańcy Oranu zmagają się z nagłą i masową śmiercią. Bohaterowie powieści reprezentują różne postawy wobec umierania - od bohaterskiej waleczności doktora Rieux po wyrachowaną obojętność Ramberta. Camus przez pryzmat Dżumy ukazuje absurdy ludzkiego życia i jego kruchość wobec nieznanej i nieodpartej siły, jaką jest dla nich choroba. Doktor Rieux, będący przedstawicielem ruchu oporu wobec epidemii, ilustruje postawę buntu i aktywnej walki z nieuniknionym. Jest przykładem racjonalnej i empatycznej reakcji na śmierć, okazując przy tym heroizm w codziennym zmaganiu się z własnym strachem i bezradnością. Zdaje sobie sprawę z tego, że śmierci nie można pokonać na zawsze, ale można z nią walczyć w imię życia.

Ponadto, w niewielkim tomiku poezji „Treny” Jana Kochanowskiego odnajdziemy osobiste i emocjonalne podejście do śmierci – jest to liryczny zapis bólu po stracie ukochanego dziecka, Urszulki. Dla Kochanowskiego śmierć dziecka jest nienaturalnym i głęboko krzywdzącym doświadczeniem, które wstrząsa całym jego światem wartości. „Treny” pokazują różne etapy żałoby, od rozpaczy i gniewu po próbę zaakceptowania straty i żalu. Poeta staje w obliczu śmierci swojego dziecka i usiłuje odnaleźć sens w tym, co wydaje się być pozbawione jakiejkolwiek logiki. Jego poetyckie rozważania stanowią próbę pogodzenia się z nieodwracalnością losu, a także z przelotnością i nietrwałością życia.

Podobną refleksję nad kruchością życia przynosi nam powieść „Proces” Franza Kafki, choć w nieco odmienny sposób. Bohater, Józef K., zostaje wciągnięty w absurdalny i niepojęty system sądowy, który prowadzi go ku nieuchronnej egzekucji. Kafka ukazuje ten proces jako metaforę życia w obliczu śmierci - ciągłe oskarżenia, niejasne zasady i brak kontroli nad własnym losem są dla niego synonimem ludzkiej egzystencji umierającej w cieniu wszechobecnej stygmatyzacji i niezrozumiałych zasad bytu. Józef K., próbując zrozumieć sens swojego oskarżenia i sytuacji, symbolizuje ludzki wysiłek w poszukiwaniu sensu wśród chaosu i bezsensu życia.

Podsumowując, różnorodność postaw literackich bohaterów w obliczu śmierci ukazuje, jak uniwersalna i złożona jest ta tematyka. Każdy z przytoczonych przykładów przedstawia wyjątkową perspektywę, która pozwala czytelnikowi na głębsze zastanowienie się nad własnym stosunkiem do nieuniknionej kreski życia. Literatura dzięki swojej wieloaspektowości i różnorodności bohaterów staje się zwierciadłem, w którym możemy ujrzeć odbicie naszego własnego lęku, rozmyślań i prób znajdowania sensu w nieznanym.