Człowiek wobec zła na podstawie powieści Hanny Krall „Zdążyć przed Bogiem”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: wczoraj o 14:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 10:16

Hanna Krall w swojej powieści „Zdążyć przed Panem Bogiem” przedstawia poruszający obraz konfrontacji człowieka ze złem w jego najbardziej brutalnej i wyniszczającej formie, jaką była II wojna światowa oraz Holokaust. Książka ukazuje historię Marka Edelmana, jednego z przywódców powstania w getcie warszawskim. Jego przeżycia i refleksje stają się kanwą dla głębszych rozważań nad ludzką naturą, istotą zła oraz miejscem człowieka w obliczu cierpienia.

Marek Edelman, choć z wykształcenia lekarz, staje się w powieści symbolem nie tylko walki zbrojnej, ale przede wszystkim moralnej. Jego decyzje, które musiał podejmować podczas powstania, były często wyborem między mniejszym a większym złem. W jednym z najbardziej przejmujących fragmentów książki Edelman opisuje swoje działania podczas powstania: znajdował się w sytuacjach, gdzie śmierć była codziennością, a przeżycie – aktem największej odwagi i determinacji. Jego relacja pokazuje, że zło, którego doświadczał i próbował się przeciwstawić, nie było jedynie dziełem systemu nazistowskiego, lecz także wynikiem ludzkiej bezradności oraz przymusu dokonywania tragicznych wyborów.

W „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanna Krall skupia się nie tylko na wydarzeniach historycznych, lecz również na emocjonalnej stronie bohaterów, ich wewnętrznych konfliktach i dylematach moralnych. Edelman, jako przedstawiciel ludzkiego oporu wobec zła, staje się swoistym narratorem opowiadającym nie tylko o tym, co wydarzyło się w getcie, ale również o tym, co działo się w duszy człowieka postawionego w sytuacji granicznej. Jego wspomnienia i refleksje są próbą zrozumienia, jak można było funkcjonować w świecie, gdzie zło stało się normą.

W zderzeniu człowieka ze złem, Edelman stawia na szali swoje poczucie człowieczeństwa. Podczas pobytu w getcie warszawskim starał się ratować życie, mimo że wobec skali zła jego wysiłki wydawały się często beznadziejne. W książce wspomina o sytuacjach, gdy decydował o życiu bądź śmierci innych ludzi, co ilustruje głęboki dramat zmagania się jednostki ze złem. Z jednej strony walka bezpośrednia – powstanie – z drugiej zaś cicha, codzienna walka o przetrwanie i zachowanie ludzkiej godności.

Krall, poprzez postać Edelmana, odsłania przed czytelnikiem paradoksalną naturę człowieka. Z jednej strony jest on zdolny do heroicznego dobra, jak w przypadku ratowania życia drugiemu człowiekowi, z drugiej – może stać się ofiarą mocy destrukcyjnych i nihilistycznych. Edelman nigdy się nie poddaje, mimo iż często jego wiara w sens walki jest wystawiana na próbę wobec przytłaczającej siły zła. Jako lekarz, po wojnie nie przestaje pomagać innym, poniekąd próbując rekompensować bezsilność, której doświadczył podczas okupacji.

Inną, równie istotną perspektywą w książce jest pytanie o moralność wyborów dokonywanych pod presją. Czy można osądzać tych, którzy w szczytowych momentach trzymali się życia kosztem innych? Krall nie daje jednoznacznych odpowiedzi, pozwalając czytelnikowi samodzielnie konfrontować się z trudnymi pytaniami o naturę człowieka. Książka prowokuje do refleksji nad tym, jak dalece zło może wpływać na nasze działania i decyzje oraz jakie granice stawia przed jednostką.

„Zdążyć przed Panem Bogiem” to nie tylko zapis wydarzeń historycznych, lecz także głęboka medytacja nad kondycją człowieka wobec zła. Hanna Krall, przez pryzmat doświadczeń Marka Edelmana, pokazuje, że mimo wszystko, w obliczu niewyobrażalnego okrucieństwa, można zachować odwagę, empatię i człowieczeństwo. Powieść staje się uniwersalnym przypomnieniem o wartości życia, o sile jednostki postawionej wobec największych wyzwań, a także o potrzebie nieustannego stawiania oporu wszelkim przejawom zła, nawet wtedy, gdy wydaje się to daremne.