Konformiści wobec władzy na przykładzie „Roku 1984” i „Dziadów” część III Adama Mickiewicza

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 15:30

Konformizm wobec władzy to problem, który odzwierciedlają liczne utwory literackie, zarówno klasyczne, jak i współczesne. Dwie szczególne pozycje, które ilustrują ten problem z różnych perspektyw, to „Rok 1984” George’a Orwella oraz III część „Dziadów” Adama Mickiewicza. Obie te prace przedstawiają rzeczywistość, w której jednostki zmagają się z przytłaczającą siłą represyjnego systemu, ale także ukazują, jak konformizm może wpływać na umacnianie takiej władzy.

W „Roku 1984” Orwella konformizm został przedstawiony w kontekście totalitarnego reżimu, który kontroluje każdy aspekt życia obywateli. Główny bohater, Winston Smith, pracuje w Ministerstwie Prawdy, gdzie jego zadaniem jest modyfikowanie przeszłości, aby odpowiadała bieżącym potrzebom Partii. W świecie Orwella władza dąży do pełnej kontroli nad myślami i poglądami ludzi, osiągając to m.in. poprzez tworzenie nowomowy i manipulowanie informacją. Konformizm staje się w tym kontekście narzędziem przetrwania – wielu obywateli godzi się z narzuconą narracją, aby uniknąć ryzyka sprzeciwiania się Partii. Na przykładzie Winstona możemy zaobserwować, jak jednostka, próbując myśleć niezależnie, jest nieustannie zmuszana do podporządkowania się poprzez brutalne represje i subtelne manipulacje.

Dodatkowo, konformizm w „Roku 1984” nie jest wyborem z własnej woli, lecz wymuszonym przez system. System eliminuje wszelkie formy buntu, kontrolując nie tylko teraźniejszość i przeszłość, ale manipulując myślami obywateli, odbiera im zdolność do świadomości sprzeciwu. Przykładem tego jest także scena, w której Party zostaje wprowadzona usługa „dwójmyślenia”, zmuszając ludzi do jednoczesnego przyjmowania dwóch sprzecznych przekonań jako prawdziwych. Owo ograniczenie wolności myślenia prowadzi do zaniku jakiejkolwiek formy oporu.

Z kolei w III części "Dziadów" Adama Mickiewicza konformizm odnosi się do sytuacji Polski pod zaborami, zwłaszcza do represji carskiej władzy na Litwie. Ta część rękopisu prezentuje konformistyczne postawy jako sposób przetrwania w świecie zdominowanym przez siły zaborcze. Postać Adolfa z „Salonu warszawskiego” symbolizuje człowieka, który z powodu strachu przed represjami akceptuje narzucony porządek. Jest to postawa typowa dla wielu polskich szlachciców, którzy wybierają bierne przystosowanie się do warunków, umożliwiając utrzymanie majątku i pozycji społecznej.

Ponadto, konformizm w „Dziadach” jest ukazany także jako bierność i obojętność wobec martyrologii narodu. Mickiewicz krytykuje postawę Polaków, którzy udają, że sytuacja jest normalna lub próbują się jej podporządkować, co uznaje za zdradę narodowej tożsamości i wartości. Przeciwieństwem tej postawy jest Konrad, osadzony w więzieniu bohater, który w „Wielkiej Improwizacji” wyraża sprzeciw wobec opresyjnej władzy. Konrad staje się symbolem walki i dążenia do wolności narodowej, jego postawa silnie kontrastuje z konformizmem innych postaci.

Obydwa utwory—„Rok 1984” Orwella i III część „Dziadów” Mickiewicza—przedstawiają różne oblicza konformizmu, ukazując jego tragiczne konsekwencje dla jednostki i społeczeństwa. W utworze Orwella konformizm jawi się jako narzędzie totalitarnej władzy mające na celu pełne zdominowanie jednostki, podczas gdy w „Dziadach” Mickiewicza konformizm wydaje się zagrożeniem dla narodowej tożsamości. Oba dzieła nie tylko przestrzegają przed skutkami biernego podporządkowania się władzy, ale także nawołują do walki o niezależność myśli i działania—co może prowadzić do obalenia opresyjnych reżimów.

Konformizm wobec władzy, jak wynika z analizy tych utworów, to złożony fenomen z wieloma przyczynami i objawiający się różnymi formami w zależności od kontekstu historycznego i kulturowego. Niemniej jednak, niezależnie od czasu i miejsca, pozostaje elementem, który władza może wykorzystać, by utrzymać swoją dominację nad społeczeństwem. Warto zatem propagować postawy sprzeciwu i niezależności, które będą siłą przeciwstawiającą się wszelkim formom ucisku.