Motyw miłości w literaturze – omówienie na podstawie dwóch wybranych utworów i jednego kontekstu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.02.2026 o 17:14

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.02.2026 o 13:42

Motyw miłości jest jednym z najczęściej poruszanych tematów w literaturze, ukazywanym w różnych kontekstach i formach. Miłość może być siłą budującą, ale też destrukcyjną, może prowadzić do szczęścia, ale i do tragedii. W literaturze polskiej i światowej występuje wiele utworów, które eksplorują ten temat w sposób głęboki i różnorodny. W tej pracy przyjrzymy się, jak motyw miłości został przedstawiony w "Romeo i Julii" Williama Szekspira oraz w "Lalce" Bolesława Prusa. Następnie odniesiemy te analizy do jednego kontekstu literackiego – kultu miłości romantycznej.

"Romeo i Julia" to dramat, który stał się synonimem nieszczęśliwej miłości, ukazując młodych kochanków wplątanych w konflikt między ich rodzinami, Monteki i Kapuletti, w Weronie. Miłość Romea i Julii jest gwałtowna, pełna namiętności i determinacji. Szekspir ukazuje ją jako siłę, która nie uznaje granic społecznych ani rodzinnych, w metaforyczny sposób przedstawiając, jak miłość może przekraczać bariery i burzyć wszelkie przeszkody na swojej drodze. Młodzi zakochani, niepomni na niebezpieczeństwa, decydują się na potajemny ślub, co staje się początkiem ich tragicznej historii. Miłość między nimi jest tak intensywna, że prowadzi do ich wspólnej śmierci, co jeszcze bardziej podkreśla dramatyczny wymiar ich uczucia.

W "Lalce" Bolesława Prusa motyw miłości także odgrywa istotną rolę, choć jest przedstawiony w zupełnie innym kontekście. W centrum powieści znajduje się Stanisław Wokulski, bogaty kupiec warszawski, którego życie i działania w dużym stopniu są determinowane przez uczucie do Izabeli Łęckiej. Miłość Wokulskiego jest pełna poświęcenia i często przybierająca formę obsesji. Izabela, będąc przedstawicielką arystokracji, traktuje Wokulskiego z dystansem, nie dostrzegając jego prawdziwej wartości i uczuć. Wokulski zaś, pomimo licznych przeszkód, nie może się uwolnić od swoich uczuć do niej, co wpływa na jego decyzje życiowe, począwszy od prób wejścia do wyższych sfer, po zaangażowanie w interesy na skalę międzynarodową.

W przeciwieństwie do miłości Romea i Julii, która choć tragiczna, była spełniona emocjonalnie, miłość Wokulskiego kończy się rozczarowaniem i goryczą. Izabela bowiem nigdy nie odwzajemnia jego uczuć w takim stopniu, jakiego on pragnie, co ostatecznie prowadzi do tego, że Wokulski wycofuje się z życia towarzyskiego i popada w melancholię.

Oba dzieła łączy fakt, że pokazują one miłość jako siłę kształtującą życie człowieka, jednak w odmienny sposób ukazują jej konsekwencje. U Szekspira miłość triumfuje przez śmierć, ukazując się jako siła transcendentna, podczas gdy u Prusa prowadzi do osobistej klęski i życiowego sceptycyzmu.

Warto teraz odnieść te utwory do kultu miłości romantycznej, który był dominującą ideą w epoce romantyzmu. Romantyzm jako prąd literacki i artystyczny rozwijający się w XIX wieku, promował wizję miłości jako uczucia absolutnego, czystego i transcendentnego. Bohaterowie romantyczni często byli gotowi na najwyższe poświęcenia w imię miłości, co widzimy w "Romeo i Julii". Ich miłość, nie uznająca dla siebie żadnych granic, pełna jest elementów romantycznych – idealizmu, dążeń do pełni i ostatecznego spełnienia w śmierci.

Z kolei w "Lalce", choć Prus pisał w epoce pozytywizmu, elementy romantycznej wizji miłości są przejawem buntu przeciwko przesadnie pragmatycznej rzeczywistości. Wokulski, mimo swojego pozytywistycznego podejścia do życia i kariery, w sferze uczuciowej pozostaje nieuleczalnym romantykiem, czego konsekwencją jest jego osobista tragedia.

Podsumowując, motyw miłości w literaturze był i jest ukazywany na wiele sposobów, jako siła twórcza lub niszcząca. W obu analizowanych utworach miłość stanowi główny motor działań bohaterów, kształtując ich losy na różne sposoby. Miłość Romea i Julii oraz Wokulskiego do Izabeli ukazuje różne oblicza tego uczucia, związane z dynamiką i kulturą epok, w jakich tworzyli Szekspir i Prus. Oba utwory pokazują, że miłość jako temat literacki zawsze pozostaje aktualna, będąc źródłem emocji, które poruszają czytelników na przestrzeni wieków.