Jaki wpływ na człowieka ma otaczająca go przestrzeń?

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 2.04.2025 o 20:04

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.10.2024 o 14:45

Otaczająca przestrzeń ma istotny wpływ na życie człowieka, determinując nie tylko jego codzienne doświadczenia, ale także kształtując jego osobowość, światopogląd oraz relacje z innymi ludźmi. Literatura jest doskonałym narzędziem, które pozwala zgłębić znaczenie przestrzeni w życiu ludzkim, oferując liczne przykłady postaci, których losy są ściśle związane z ich otoczeniem. Wśród polskich lektur obowiązkowych można odnaleźć wiele dzieł, które w różnorodny sposób analizują wpływ przestrzeni na człowieka. Warto przyjrzeć się kilku z nich.

Jednym z klasycznych przykładów jest powieść „Chłopi” Władysława Reymonta. Akcja powieści rozgrywa się w Lipcach, w typowej wsi polskiej z przełomu XIX i XX wieku, a społeczność wiejska oraz jej struktury mają kluczowe znaczenie w kształtowaniu losów bohaterów. Życie tych postaci jest głęboko związane z cyklem przyrody i rytmem pór roku. Wszelkie ważne wydarzenia — od pracy na roli po obrzędy religijne i święta — są wkomponowane w ten naturalny rytm. Przykładowo, Boryna, jeden z głównych bohaterów, jako zamożny gospodarz, czerpie z przynależności do ziemi poczucie dumy i autorytetu, ale też oto ziemia staje się przyczyną konfliktów rodzinnych, co wpływa na relacje i decyzje podejmowane przez bohaterów. Przestrzeń wiejska w „Chłopach” to nie tylko fizyczne otoczenie, lecz także matryca, która determinuje życie jednostki i społeczności.

Kolejnym utworem, w którym przestrzeń odgrywa kluczową rolę, są „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Tomasz Judym, główny bohater powieści, to lekarz, który zmaga się z wieloma dylematami moralnymi i stara się znaleźć swoje miejsce w społeczeństwie. Przestrzeń, w której się porusza, jest zróżnicowana — od walących się warszawskich kamienic, przez uzdrowisko w Cisach, aż po biedne dzielnice Paryża. Każde z tych miejsc wpływa na Judyma, kształtując jego postrzeganie świata i determinując jego wybory życiowe. Warszawskie dzielnice biedy uwrażliwiają go na cierpienie innych, potęgując jego empatię i chęć niesienia pomocy. Z kolei w Ciszach, jako lekarz uzdrowiska, boryka się z pytaniem o sens własnych działań oraz o możliwość zrealizowania swoich idei w świecie pełnym niesprawiedliwości i nierówności. Przestrzeń determinuje tu nie tylko fizyczne ruchy bohatera, ale także rozwój jego wewnętrznej walki o wartości i ideały.

Podobnie w sztuce „Tango” Sławomira Mrożka przestrzeń domowa symbolizuje konflikt pokoleń oraz chaos wartości. Dom Stomila i Eleonory, rodziców Artura, to miejsce, gdzie nie obowiązują żadne zasady, co wprowadza młodego bohatera w stan dezorientacji i buntu. Ta pozornie chaotyczna i zdeformowana przestrzeń odzwierciedla głębokie zmiany społeczno-kulturowe i wywołuje wśród bohaterów potrzeby uporządkowania świata, w którym się znajdują. Artur dąży do wprowadzenia ładu, próbując na nowo zdefiniować rolę rodziny i tradycji. Mrożek pokazuje, jak przestrzeń staje się polem walki nie tylko fizycznej, ale i ideologicznej, która odciska piętno na postawach bohaterów.

Również w „Kamieniach na szaniec” Aleksandra Kamińskiego przestrzeń ma znaczenie fundamentalne. Warszawa czasów II wojny światowej staje się areną zmagań oraz próbą charakteru młodych ludzi. To, co dla normalnie żyjącego człowieka byłoby tłem codzienności, dla bohaterów, takich jak „Zośka”, „Rudy” i „Alek”, staje się areną walki o wolność. Ich działania konspiracyjne i szukania wolności przeciwstawiają się niesprzyjającym warunkom okupowanej stolicy. Otoczenie pełne niebezpieczeństw, trudności i napięć hartuje zarówno ich ciało, jak i ducha, co udowadniają swoimi bohaterskimi czynami.

Na koniec warto wspomnieć o „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza, gdzie przestrzeń szkoły symbolizuje schematyzm i konformizm społeczeństwa. Głównego bohatera, Józia, otacza absurd szkolnej rzeczywistości, która zmusza go do przystosowywania się do narzucanych form, co rodzi w nim bunt i refleksję nad własną tożsamością. Przestrzeń staje się tu metaforą zniewolenia przez kulturowe klisze oraz symbolem walki o indywidualność w świecie norm i zasad.

Podsumowując, przestrzeń otaczająca człowieka jest niezwykle ważnym elementem, który wpływa na jego życie zarówno w wymiarze fizycznym, jak i emocjonalnym czy ideologicznym. Literatura pokazuje, jak różnorodne mogą być te wpływy, oraz jak otoczenie, w którym funkcjonuje człowiek, może go kształtować, motywować lub ograniczać. Przykłady z literatury polskiej pokazują, jak istotna jest to kwestia w kontekście zrozumienia ludzkiej natury i społecznych uwarunkowań.