Czy człowiek jest istotą naprawdę godną podziwu?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 16:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 15:56

Człowiek od wieków stanowi centrum zainteresowania literatury, ponieważ zarówno jego niezwykłe możliwości, jak i słabości budzą fascynację. Literatura, analizując postawy ludzkie, dostarcza licznych przykładów, które mogą odpowiedzieć na pytanie, czy człowiek jest istotą godną podziwu. Przyjrzyjmy się kilku dziełom literackim, analizując ludzkie zachowania i decyzje, by odpowiedzieć na to pytanie.

Po pierwsze, warto zwrócić uwagę na postać Santiago z powieści Ernesta Hemingwaya „Stary człowiek i morze”. Santiago to stary rybak, który mimo swojej słabości fizycznej i niesprzyjającego losu, nie poddaje się i walczy ze swoimi ograniczeniami. Jego wytrwałość w starciu z marlinem oraz późniejszymi rekinami jest przykładem ludzkiej determinacji i siły ducha. Choć ostatecznie Santiago nie przynosi do brzegu zwycięskiego połowu, jego niezłomność i walka z przeciwnościami losu budzą uznanie. Jest to człowiek, który mimo przeciwności nie zatraca godności i nie rezygnuje z wysiłków. Santiago może być więc symbolem heroizmu codziennego życia, pokazując, że człowiek potrafi stawić czoła nawet najtrudniejszym wyzwaniom.

Jednakże, literatura pokazuje również ciemne strony ludzkiej natury. W dramacie Williama Szekspira „Makbet” ukazane jest, jak ambicja i żądza władzy potrafią doprowadzić do moralnego upadku. Postać Makbeta, z początku szlachetnego rycerza, ulega pokusom i daje się ponieść proroczym wizjom, a jego dążenie do władzy nie zna granic. Makbet posuwa się do zbrodni, zabijając króla Duncana, a później wciąga się w spiralę kolejnych zbrodni, by utrzymać władzę. Historia ta ukazuje, że człowiek, kierując się chciwością i pragnieniem władzy, potrafi zdradzić swoje ideały i wartości, co prowadzi go do tragicznego końca. Postać Makbeta przypomina nam, że człowiek jest istotą zdolną do najgorszych czynów, jeżeli tylko pozwoli zdominować się swoim negatywnym cechom.

Innym ważnym przykładem literackim jest postać Jean Valjeana z „Nędzników” Victora Hugo. Jean Valjean, skazany na ciężkie więzienie za kradzież chleba, doznaje przemiany moralnej pod wpływem życzliwości biskupa Myriela. Choć początkowo jest zacięty i zgorzkniały, stopniowo staje się symbolem odkupienia i przemiany. Valjean porzuca przestępcze życie, staje się przedsiębiorczym i szanowanym obywatelem, a przede wszystkim człowiekiem, który nieustannie dąży do dobra innych. Pomaga również młodej Cosette, wychowując ją jak własną córkę, mimo że nie jest to jego obowiązek. Jean Valjean uosabia szlachetność, altruizm i zdolność do osobistej przemiany, co czyni go postacią godną podziwu.

Jednakże, literatura to także przestrzeń, w której możemy obserwować, jak człowiek nieraz jest zagubiony w chaosie świata i własnej psychice. Jednym z takich przykładów jest postać Raskolnikowa z powieści „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow dokonuje morderstwa z pobudek teoretycznych, chcąc przyspieszyć sprawiedliwość społeczną i dowieść swej wyższości moralnej. Jednak jego czyn powoduje wewnętrzny konflikt i psychiczne rozdarcie. Przez cały czas jest dręczony przez wyrzuty sumienia i ostatecznie zdaje sobie sprawę, że nie jest w stanie uciec przed moralnym osądem. Choć jego inteligencja i przemyślenia mogą imponować, to jego działania pokazują, jak bardzo człowiek może się zagubić, próbując usprawiedliwić własne przewinienia. Raskolnikow przypomina nam, że człowiek jest zdolny do autorefleksji i przemiany, ale często doświadcza na tej drodze cierpienia i upadku.

Podsumowując, człowiek jawi się jako istota pełna sprzeczności. Z jednej strony potrafi okazać niezwykłą siłę ducha, jak Santiago, czy zdolność do przemiany, jak Jean Valjean. Z drugiej strony, jest również istotą podatną na słabości, takie jak ambicja i chciwość, co pokazuje historia Makbeta i Raskolnikowa. Literatura ujawnia prawdziwą naturę człowieka – skomplikowaną i różnorodną – i to właśnie ta złożoność czyni nas godnymi podziwu. Człowiek jest istotą, która, mimo swoich słabości, dąży do dobra i często potrafi wznieść się ponad własne ograniczenia, co czyni jego życie wartościowym i inspirującym.