Skutki władzy na człowieka w dwóch lekturach: analiza maturalna

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.11.2023 o 20:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.11.2023 o 20:04

Wpływ władzy na człowieka w kontekście społecznym oraz indywidualnym

Wpływ władzy na jednostkę i społeczeństwo od wieków stanowi temat wielu prac naukowych oraz utworów literackich. W obecnej epoce, w której władza odgrywa kluczową rolę w organizacji społecznej, problem ten nabiera jeszcze większego znaczenia. W niniejszym wypracowaniu porównam dwa różne konteksty wpływu władzy na człowieka, korzystając z wybranych lektur obowiązkowych.

W powieści "Rok 1984" George'a Orwella widzimy, jak władza autorytarna, reprezentowana przez Partię, całkowicie kontroluje jednostkę. Główny bohater, Winston Smith, to człowiek, który poddaje się kajdanom totalitaryzmu i reżimu, w którym każdy krok jest kontrolowany. Przez stałą obecność Teleszermów i inwigilację, władza przenika do najskrytszych zakamarków myśli i uczuć jednostki. Wysoko rozwinięty aparat państwowy sprawia, że ludzie nie mają możliwości dowolnych wyborów, a ich życie i działania są ścisłe podporządkowane rządzącej elicie. Władza, która dominuje w tym utworze, zmienia człowieka w kalkulator bez własnej woli, w jednostkę pozbawioną prawdziwej tożsamości.

W przeciwieństwie do powieści Orwella, dramat "Antygona" Sofoklesa podkreśla wpływ władzy na jednostkę w kontekście moralnym i etycznym. Akcja sztuki skupia się na walce między Antygoną a królem Kreonem, który ustanawia prawo z zakazem pogrzebu dla brata Antygony, Polinejkesa. Konflikt między rodzeństwem a władzą rodzi pytanie o to, co jest ważniejsze - lojalność wobec własnej rodziny czy posłuszeństwo wobec społeczności i przywódców. Podporządkowanie się władzy Kreona prowadzi do tragedii i porażki. Antygona wybiera lojalność wobec brata i własnych wartości moralnych, co skutkuje jej tragiczną śmiercią. Władza w tym kontekście jest siłą, która ostatecznie nie pokonuje głosu sumienia i moralności jednostki.

Współczesny kontekst pokazuje także, jak władza może wpływać na człowieka, zarówno w sferze indywidualnej, jak i społecznej. Badania naukowe nad efektem środowiska więziennego na więźniów, takie jak słynne eksperymenty Stanleya Milgrama i Philipa Zimbardo, pokazują, że władza i hierarchia społeczna mają zdecydowany wpływ na zachowanie jednostki. W eksperymencie Milgrama, osoby bez żadnego wcześniejszego doświadczenia przejmowały władzę nad innymi uczestnikami i jawnie im szkodzą. Z kolei eksperyment Zimbardo, znany jako Stanford Prison Experiment, zaobserwował, jak uczestnicy poddani symulowanej sytuacji więziennej stawali się agresywni i zniewalający, pełni przemocowych tendencji.

Wnioski płynące z analizy tych kontekstów oraz lektur obowiązkowych są jednoznaczne. Władza ma potężny wpływ na jednostkę i społeczeństwo. Może prowadzić do utraty wolności i manipulacji jednostkami, jak w "Roku 1984", ale również do łamania moralności czy naruszania etyki, jak w "Antygonie". Jednakże, to samo zagadnienie jest również istotnym elementem współczesnego kontekstu, jak pokazują badania eksperymentalne. Analiza tych koncepcji wskazuje na potrzebę świadomości i wrażliwości na wpływ władzy, zarówno na poziomie jednostki, jak i społeczności jako całości. Tylko poprzez zdrowe rozumienie i krytyczne podejście do władzy można uniknąć jej negatywnego wpływu na człowieka.