Wpływ sprawowania władzy na człowieka w "Dziadach" cz. 3 Sc. VIII (Pan Senator) oraz w "Makbecie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.02.2026 o 18:34

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.02.2026 o 8:53

Sprawowanie władzy to temat, który w literaturze obecny jest od wieków. Analizując wpływ władzy na człowieka, można zauważyć, że zarówno w dramacie Adama Mickiewicza "Dziady" cz. III, jak i w tragedii Williama Szekspira "Makbet" ukazane są jej negatywne konsekwencje. Obydwa dzieła przedstawiają władców, którzy ulegają pokusom związanym z posiadaniem i nadużywaniem mocy, co prowadzi do ich moralnego upadku. Władza, chociaż może dawać poczucie kontroli i siły, niejednokrotnie demoralizuje i niszczy tych, którzy nie potrafią jej właściwie wykorzystać.

W scenie VIII dramatu "Dziady" część III, znanej jako "Pan Senator", Mickiewicz kreśli postać Nowosilcowa, przedstawiciela rosyjskiej władzy, który pełni funkcję urzędnika carskiego. Nowosilcow to przykład człowieka, który pod wpływem władzy staje się tyranem, nadużywającym swojej pozycji do gnębienia i prześladowania innych. Zostaje ukazany jako cyniczny, bezduszny i obojętny na cierpienie innych człowiek, który dąży jedynie do zwiększenia własnych wpływów. Władza, jaką sprawuje, nie służy społeczności, lecz jego własnym interesom.

Mickiewicz pokazuje, jak łatwo władza deprawuje człowieka, prowadząc go do wykorzystywania jej dla osobistych korzyści. Nowosilcow nie kieruje się żadnymi zasadami moralnymi ani etycznymi. Jego działania są motywowane chciwością i chęcią zemsty, a także potrzebą pokazania swojej siły. Jest obłudny i bezwzględny, co pokazuje, że władza, zamiast być środkiem do poprawy życia innych, może stać się narzędziem do ich ucisku.

Ustęp "Przegląd wojska" w "Dziadach" jeszcze bardziej pogłębia obraz władzy jako elementy opresyjnego systemu. Opis przeglądu wojskowego przez cara, w którym władca manifestuje swoją absolutną władzę, pokazuje, jak daleka jest ta władza od dobra obywateli. Jest to władza oparta na sile, której celem jest utrzymanie strachu i kontroli nad społeczeństwem. Taki system wpływa również na ludzi, którzy go tworzą - depersonifikując ich i zmuszając do działania wbrew swoim przekonaniom.

Z kolei w Makbecie Williama Szekspira widzimy, jak władza prowadzi do destrukcji moralnej jej posiadacza. Makbet, początkowo lojalny wasal króla Dunkana, staje się ofiarą swoich ambicji po spotkaniu z trzema wiedźmami, które przepowiadają mu koronę. Skuszony wizją władzy, Makbet decyduje się na zbrodnię, mordując króla Dunkana. To wydarzenie rozpoczyna jego moralny upadek i parada kolejnych zbrodni. W miarę zdobywania władzy Makbet staje się coraz bardziej tyranem, pełnym podejrzliwości i paranoi.

Szekspir pokazuje, jak pragnienie władzy zmienia charakter człowieka i prowadzi do jego zguby. Makbet, zamiast cieszyć się z osiągniętego sukcesu, pogrąża się w strachu i szaleństwie. Jego królestwo zaczyna się rozpadać, ponieważ rządzi nim tyran, który nie jest w stanie zaufać nikomu, nawet najbliższym. W rezultacie Makbet traci wszystko, co dla niego ważne, w tym także własne życie.

Porównując obydwa dzieła, można zauważyć, że zarówno Nowosilcow, jak i Makbet to postacie, które doskonale ilustrują wpływ sprawowania władzy na człowieka. Władza działa niczym trucizna, która niszczy ich człowieczeństwo i prowadzi do upadku moralnego. Obydwaj autorzy pokazują, że władza często zamiast być narzędziem do czynienia dobra, staje się przyczyną zła, przynoszącą katastrofalne skutki zarówno dla jednostki, jak i całego społeczeństwa.

Wnioskiem płynącym z analizy tych tekstów jest postulat, że sprawowanie władzy wymaga od człowieka dużej mądrości i umiejętności samokontroli. Bez tych cech łatwo ulec destrukcyjnym wpływom, jakie niesie za sobą dążenie do potęgi oraz związane z nią pokusy i lęki. Literatura poprzez takie przedstawienia przypomina, że władza jest ogromnym wyzwaniem, której niespełnienie może prowadzić do tragicznych konsekwencji.