Komizm w kreacji świata przedstawionego w utworze literackim oraz funkcja komizmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: wczoraj o 14:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 8:24

Komizm w literaturze jest narzędziem, które autorzy wykorzystują do ożywienia opowieści, wywołania uśmiechu czy refleksji nad ludzką naturą. W literaturze polskiej jednym z utworów, gdzie komizm odgrywa szczególną rolę, jest "Zemsta" Aleksandra Fredry. Fredro, wybitny komediopisarz, stworzył dzieło, które nie tylko bawi, ale również skłania do refleksji nad ludzkimi wadami i relacjami międzyludzkimi.

"Zemsta" to komedia, w której komizm przejawia się w różnych formach: w postaciach, sytuacjach oraz języku. Akcja utworu koncentruje się na sporze sąsiedzkim pomiędzy Cześnikiem Raptusiewiczem a Rejentem Milczkiem. Obaj bohaterowie są wyraziście nakreśleni, a ich charaktery stanowią doskonałą podstawę do tworzenia komicznych sytuacji. Cześnik jest impulsywny, gwałtowny, a jego zachowanie pełne jest przesadnych emocji i wybuchów gniewu. Z kolei Rejent jest cichy, skryty, co kontrastuje z jego przebiegłością i nieustannym dążeniem do osiągnięcia celów w sposób nie do końca uczciwy.

Komizm sytuacyjny w "Zemście" rodzi się głównie z konfliktu między dwoma odmiennymi osobowościami oraz ze scen, w których bohaterowie próbują przechytrzyć się nawzajem. Jednym z takich komicznych momentów jest nieudana intryga Rejenta, kiedy próbuje on zdobyć więcej wpływów, korzystając z pomocy komicznych postaci drugoplanowych, takich jak Papkin. Papkin, z kolei, jest postacią, której komizm polega na jego przesadzonej pewności siebie i nieustannym popisywaniu się swoimi rzekomymi umiejętnościami rycerskimi, które w rzeczywistości są dość ograniczone.

Papkin jest również źródłem komizmu językowego. Jego wypowiedzi pełne są pompatycznych frazesów i niewłaściwie używanych słów, co często prowadzi do zabawnych nieporozumień. Na przykład w momencie, gdy Papkin chełpi się swoimi niewiarygodnymi dokonaniami w miłości i wojnie, jego skłonność do przechwałek zostaje celowo zdemaskowana, ukazując w ten sposób jego rzeczywistą, niemal żałosną, niezdarność.

Mistrzostwo Fredry w tworzeniu komizmu językowego objawia się również w dialogach między bohaterami. Gra słów, ironia i satyra stanowią integralną część rozmów, co sprawia, że tekst jest nie tylko źródłem rozrywki, ale i dowcipnej analizy charakterów postaci i sytuacji społecznych. Często używane są też zabawne przysłowia i powiedzenia, które nadają dialogom lekkości i humoru.

Rola komizmu w "Zemście" jest wielowymiarowa. Po pierwsze, dostarcza rozrywki, co czyni utwór łatwo przyswajalnym dla szerokiego grona odbiorców. Śmiech wynikający z komicznych scen i dialogów pozwala czytelnikom na dystans do przedstawionych wydarzeń i postaci, co z kolei umożliwia bardziej obiektywne spojrzenie na poruszane problemy.

Po drugie, komizm w "Zemście" służy jako narzędzie krytyki społecznej. Fredro za pomocą humoru i przesady uwypukla wady swoich bohaterów, które można postrzegać jako alegorię szerszych problemów społecznych. Poprzez karykaturę postaci, takich jak Cześnik czy Rejent, autor zwraca uwagę na destrukcyjny wpływ zacietrzewienia, pychy i chciwości. Konflikt sąsiedzki staje się pretekstem do ukazania, jak małe i trywialne spory mogą pochłaniać ludziom życie i uniemożliwiać im współpracę i porozumienie.

Po trzecie, komizm pełni w "Zemście" funkcję dydaktyczną. Dzięki humorystycznemu przedstawieniu wad ludzkich, Fredro skłania do refleksji nad zachowaniem swoich bohaterów, jednocześnie podkreślając wartość takich cech jak rozsądek, umiar czy wyrozumiałość. W końcu, pomimo licznych intryg i nieporozumień, udaje się doprowadzić do zakończenia sporu, co wskazuje na możliwość przezwyciężenia wzajemnej wrogości.

Podsumowując, komizm w "Zemście" Aleksandra Fredry jest nie tylko skutecznym środkiem wywołania śmiechu, ale pełni również istotną rolę społeczną i dydaktyczną. Dzięki zręcznemu użyciu komizmu językowego, sytuacyjnego i postaciowego, autorowi udaje się stworzyć dzieło, które bawi i uczy, pozostając jednocześnie aktualnym oraz uniwersalnym w swym przesłaniu.