Komizm w kreacji świata przedstawionego w literackim utworze oraz jego funkcje w tworzeniu znaczeń.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.01.2026 o 18:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.01.2026 o 15:52

Komizm jest jednym z kluczowych elementów literackich, które pozwalają na tworzenie bardziej złożonych i wielowymiarowych światów przedstawionych w utworach literackich. Jednym z dzieł, które w mistrzowski sposób wykorzystuje komizm, jest "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza. Autor używa w nim różnych rodzajów komizmu - słownego, sytuacyjnego i postaci - aby ukazać absurdalność i mechanizmy działania społeczeństwa, jednocześnie skłaniając czytelnika do refleksji nad indywidualizmem i tożsamością.

"Ferdydurke" opowiada historię trzydziestoletniego Józia, który niespodziewanie zostaje przeniesiony z powrotem do szkolnej ławki i zmuszony do ponownego przeżywania okresu dojrzewania. Komizm słowny pojawia się już na pierwszych stronach utworu, kiedy to profesor Pimko prowadzi rozmowę z Józiem, wykorzystując skomplikowane i pedantyczne wyrażenia. Ta stylizacja językowa podkreśla sztuczność i absurd świata dorosłych, a także wyśmiewa ich starania o podtrzymanie autorytetu poprzez nadmierne komplikowanie prostych rzeczy. Komizm słowny w utworze ujawnia się także w fałszowaniu rzeczywistości przez różne postacie, co prowadzi do humorystycznych sytuacji, ale i refleksji nad naturą prawdy i kłamstwa.

Ważnym elementem komizmu w "Ferdydurke" jest również komizm sytuacyjny, który Gombrowicz wykorzystuje do ukazania groteskowej codzienności życia szkolnego i rodzinnego. Jednym z najbardziej pamiętnych momentów jest scena "upychania" uczniów w formie przez nauczyciela Bladaczkę, która symbolizuje presję społeczną na konformizm i rezygnację z indywidualności. W tej i wielu innych sytuacjach, takie jak posiedzenie w szkole czy absurdalne działania domowe, Gombrowicz demaskuje schematyczność i automatyzm ludzkich zachowań, wskazując na nieudolność jednostki w walce z opresyjnym systemem.

Postaci w "Ferdydurke" często są kreowane jako karykatury, co również przyczynia się do wprowadzenia elementów komicznych. Na przykład, nauczyciele w szkole Józia są przedstawieni jako groteskowe figury, które ślepo trzymają się swoich rytuałów i dogmatów, nie zważając na rzeczywiste potrzeby uczniów. W podobny sposób, postaci takie jak Młodziakowie - rodzina o nowoczesnych poglądach, które jednak okazują się być powierzchowne i pełne sprzeczności - ukazują jak często ludzie stają się parodią własnych aspiracji. Komizm postaci pozwala na zderzenie idei z rzeczywistością, na pokazanie, jak te przekonania kruszą się pod wpływem codziennych absurdów.

Funkcje komizmu w "Ferdydurke" nie ograniczają się jednak jedynie do efektu humorystycznego. Gombrowicz wykorzystuje go przede wszystkim jako narzędzie krytyki społecznej. Poprzez śmiech i absurd, autor zachęca czytelnika do zastanowienia się nad indywidualnością, wieloznacznością tożsamości oraz rolą form społecznych w życiu człowieka. Komizm staje się zatem medium do refleksji nad człowiekiem uwikłanym w mechanizmy społeczne, który często nie jest świadomy więzów, jakie sam sobie narzuca.

Dodatkowo, komizm w "Ferdydurke" spełnia funkcję dekonstruującą. Gombrowicz, bawiąc się formą literacką i narracyjną, kwestionuje tradycyjne struktury i konwencje. Burzy czwartą ścianę, angażując czytelnika w grę z tekstem, zmuszając go do myślenia, analizowania, ale także do podważania własnych oczekiwań względem literatury. Dzięki temu komizm staje się narzędziem emancypacyjnym, skłaniającym do wyjścia poza ramy standardowego pojmowania rzeczywistości.

W podsumowaniu, komizm w "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza jest kluczowym elementem, który służy nie tylko rozrywce, ale przede wszystkim głębokiej analizie społecznej i psychologicznej. Dzięki niemu autor z powodzeniem ukazuje absurd i irracjonalność ludzkich zachowań, jednocześnie zachęcając do refleksji nad własnym miejscem w społeczeństwie. Komizm, przejawiający się w języku, sytuacjach i postaciach, pełni funkcje krytyczne, dekonstruuje utarte schematy, ale przede wszystkim angażuje czytelnika w proces odkrywania wielowymiarowości ludzkiej egzystencji. "Ferdydurke" pozostaje jednym z najbardziej wyrazistych przykładów literatury, która poprzez śmiech odkrywa prawdę o człowieku.