Człowiek w sytuacji wyboru. Analiza literacka.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.02.2025 o 19:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.01.2025 o 17:30

Człowiek w sytuacji granicznej staje przed trudnymi wyborami, które mogą zaważyć na całym jego życiu. Stefan Żeromski w "Przedwiośniu" oraz wielu innych autorów literatury światowej i polskiej ukazują postaci, które muszą zmierzyć się z takimi dylematami, prowadząc do refleksji nad istotą wolności i odpowiedzialności oraz konsekwencjami podjętych decyzji.

W "Przedwiośniu" Stefan Żeromski przedstawia Cezarego Barykę, młodego bohatera, który w okresie burzliwych przemian społecznych i politycznych staje przed szeregiem wyborów kształtujących jego tożsamość i przyszłość. Wychowany w Rosji, w rodzinie polskich emigrantów, przeżywa rewolucję bolszewicką, która głęboko wpływa na jego poglądy i decyzje. Jednym z kluczowych wyborów Cezarego jest decyzja o powrocie do Polski po śmierci matki. Tu pojawia się pierwszy kontekst - kwestie tożsamości narodowej oraz przynależności, które zmuszają Cezarego do zastanowienia się, kim jest i gdzie jest jego miejsce na świecie. To nie tylko wybór o fizycznym powrocie do ojczyzny rodziców, ale również o akceptacji swojej polskości, z czym wiąże się wiele emocjonalnych zawirowań.

Kolejnym kluczowym momentem dla Cezarego jest jego udział w marszu na Belweder. Tu Cezary staje przed decyzją, czy przyłączyć się do rewolucyjnych zmian, które mogą obalić istniejący porządek, czy też pozostać biernym obserwatorem. Decyzja ta jest odzwierciedleniem jego wewnętrznego konfliktu między idealizmem a rzeczywistością oraz pytaniem o osobistą odpowiedzialność w obliczu historycznych wydarzeń. To także kontekst drugi – rozważanie nad rolą jednostki w historii oraz wpływie, jaki mają na nią warunki społeczne i polityczne.

Innym przykładem literackim, w którym bohater staje przed sytuacją graniczną, jest Tomasz Judym z "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego. Judym, młody lekarz z biednego środowiska, decyduje się poświęcić swoje życie dla dobra społecznego. Porzuca osobiste szczęście i miłość Joasi Podborskiej, aby realizować swoją misję lekarską i społeczną. Jego wybór podkreśla zmagania między osobistym szczęściem a długiem społecznym, co prowadzi do pytania o granice poświęcenia dla innych oraz indywidualnej realizacji marzeń.

Sytuacje graniczne i wybory przed którymi stoją bohaterowie są również obecne w literaturze światowej. W powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, Rodion Raskolnikow staje przed decyzją o popełnieniu morderstwa, które ma przynieść mu korzyść finansową i pomóc w rozwiązaniu jego problemów życiowych. Decyzja ta wprawia jednak w ruch lawinę zdarzeń, które prowadzą do głębokiej moralnej przemiany bohatera. Dostojewski bada granice moralności i odpowiedzialności jednostki, ukazując wpływ decyzji na psychikę i życie człowieka.

W literaturze współczesnej, "Droga" Cormaca McCarthy'ego przedstawia apokaliptyczny świat, w którym ojciec z synem przemierzają zniszczony kraj. Ojciec staje przed wieloma dramatycznymi wyborami, często dotyczącymi życia i śmierci, aby chronić swoje dziecko. Decyzje te są głęboko zakorzenione w instynkcie przetrwania i miłości rodzicielskiej, ukazując dylematy etyczne w najbardziej ekstremalnych okolicznościach.

W obliczu sytuacji granicznych, decyzje literackich bohaterów często ukazują wewnętrzne zmagania człowieka oraz pytania o sens, wartość życia i moralność. Cezary Baryka, Tomasz Judym, Rodion Raskolnikow oraz bohaterowie "Drogi" McCarthy'ego są różnymi przykładami postaci, które, będąc postawione przed trudnymi wyborami, odzwierciedlają różnorodność ludzkich doświadczeń i podejście do niezwykle złożonych problemów egzystencjalnych oraz społecznych. Każda z tych decyzji ma swoje konsekwencje, które kształtują nie tylko los bohatera, ale również ich otoczenia i pozostają w pamięci czytelników jako przestrogi, inspiracje lub źródła refleksji nad ludzką naturą i wolnością wyboru.