Samotność - wybór człowieka czy konieczność? Analiza na podstawie wybranej lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2026 o 14:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.02.2026 o 8:40

Samotność to stan, który może być postrzegany zarówno jako wybór człowieka, jak i jako konieczność wynikająca z okoliczności życiowych. W literaturze temat ten poruszany jest często i w różnorodny sposób, co pozwala na dogłębne jego zrozumienie. W niniejszej pracy pragnę omówić, na ile samotność jest wyborem jednostki, a na ile wymuszonym stanem. Swoje rozważania oprę na przykładach z literatury, odwołując się do lektur obowiązkowych oraz innych utworów literackich.

Pierwszym dziełem, które pozwala zgłębić temat samotności, jest "Cierpienia młodego Wertera" autorstwa Johanna Wolfganga von Goethego. Powieść ta opisuje losy Wertera, młodego mężczyzny, który zakochuje się w Lotcie, zaręczonej z innym mężczyzną. Samotność Wertera jest tu zarówno jego wyborem, jak i koniecznością. Z jednej strony, Werter decyduje się na izolację, ponieważ nie potrafi wyobrazić sobie życia bez Lotty u boku. Jego miłość jest tak intensywna, że nie widzi możliwości życia w społeczeństwie, które odrzuca jego uczucia. Z drugiej strony, jest to konieczność, bowiem uczucia każdego dnia stają się coraz bardziej obciążeniem, doprowadzając w końcu Wertera do samobójstwa. Samotność Wertera jest więc efektem zarówno wyborów, jak i nieuniknioną konsekwencją jego niespełnionej miłości.

Kolejnym utworem, który podejmuje temat samotności, jest "Dżuma" Alberta Camusa. Bohaterem opowieści jest doktor Bernard Rieux, mieszkający w mieście Oran, które dotyka epidemia dżumy. W przypadku Rieux samotność jest wynikiem konieczności. Jako lekarz jest zmuszony do ciągłej walki z chorobą, co oddziela go od innych ludzi, a także od możliwości prowadzenia normalnego życia. Jego samotność jest fizyczna, wynikająca z izolacji, ale także emocjonalna, ponieważ praca w warunkach epidemii pozbawia go bliskości relacji. Jednak mimo tej konieczności, Rieux wybiera swoją rolę lekarza świadomie i z determinacją, co nadaje jego samotności wymiar heroizmu. Samotność bohatera staje się więc przestrzenią, w której realizuje swoją misję, choć czasami naznaczoną bólem i cierpieniem.

Porównując te dwa przykłady literackie, zauważamy, że samotność często jest złożonym stanem, mającym wiele przyczyn. W jednym przypadku, jak u Wertera, samotność jest połączeniem wyborów osobistych i wewnętrznych konfliktów, prowadzących do autodestrukcji. W drugim przypadku, jak u doktora Rieuxa, samotność wynika z odpowiedzialności i moralnego obowiązku, ale też jest świadomym wyborem, jakie podejmuje, by służyć innym.

Warto również sięgnąć do poezji, aby zrozumieć, jak różne mogą być obrazy samotności. Przykładem może być wiersz "Samotność" Anny Świrszczyńskiej. Kobieta, bohaterka tego utworu, ukazana jest jako postać świadoma swojej samotności i akceptująca ją jako część życia. W odróżnieniu od Wertera czy doktora Rieuxa, jej samotność nie jest dramatyczna, nie prowadzi do rozpaczy czy bohaterstwa, lecz do spokoju i wewnętrznej zgodności. Poetka przedstawia samotność jako naturalny stan, w którym bohaterka odnajduje siebie, swoją siłę oraz wewnętrzną ciszę.

Podobnie jak w literaturze, w rzeczywistości samotność może być odbierana różnie przez jednostki. Dla niektórych jest to czas refleksji i samoakceptacji, dla innych przykra konieczność pozbawiona wyboru. W kontekście kulturowym, samotność nierzadko przedstawiana jest w sztuce jako stan wymagający współczucia, ale też jako czas osobistego rozwoju.

Podsumowując, samotność jest w literaturze przedstawiana jako złożone zjawisko, które może być zarówno wyborem, jak i koniecznością. Bohaterowie literaccy, tacy jak Werter czy doktor Rieux, pokazują, że samotność nie jest jednowymiarowa, lecz łączy w sobie elementy wyborów indywidualnych i zewnętrznych okoliczności. Warto zastanowić się nad tym, w jaki sposób sami postrzegamy samotność i jakie ma ona znaczenie w naszym życiu.