Portret skąpca w „Skąpcu” Moliera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2026 o 9:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.02.2025 o 16:20

Skąpiec Moliera, wydany po raz pierwszy w 1668 roku, to jedna z najznamienitszych komedii charakterów. W centrum tej historii znajduje się postać Harpagona, przykładu wyjątkowego skąpca, którego cechy są rozwinięte w sposób niemal przerysowany, co nadaje utworowi komiczny charakter, a jednocześnie skłania do refleksji nad ludzką naturą.

Harpagon, jak wskazuje już sam tytuł sztuki, jest postacią skoncentrowaną na gromadzeniu majątku. Dla niego pieniądze nie są środkiem do osiągania celów, ale same w sobie celem życia. Żadne inne wartości, takie jak rodzina, miłość, lojalność czy przyjaźń, nie mają dla niego znaczenia, jeśli mogą stanowić zagrożenie dla jego bogactwa. Skąpstwo Harpagona jest jego głównym, aczkolwiek niejedynym, przymiotem. Całe jego życie podporządkowane jest ochronie zgromadzonych dóbr, co Molier ukazuje z dużą dawką humoru i krytycyzmu.

Od pierwszych scen Skąpca widzimy, jak centralną rolę w życiu Harpagona odgrywają pieniądze. Jego obsesja na punkcie oszczędzania jest tak ekstremalna, że zaciera granice między rozsądkiem a obłędem. Harpagon oskarża wszystkich o kradzież, nawet jeżeli nie ma na to żadnych dowodów. To permanentne podejrzewanie innych o złe intencje czyha nad wszystkimi jego relacjami, co tylko pogłębia jego izolację i samotność. Jedną z kluczowych cech charakterystycznych tej postaci jest nieufność, prowadząca go do paranoicznego postępowania. Jego legendarna szkatuła ze złotem staje się symbolem tej obsesji, a jednocześnie jego „najlepszym przyjacielem”.

Harpagon nie zna umiaru w oszczędzaniu i w dążeniu do zgromadzenia jak największego majątku. Jak można zauważyć w sztuce, wszystko, co robi, jest motywowane jego chęcią zmniejszenia wydatków. Nawet spotkania towarzyskie, które z natury rzeczy powinny być przyjemnością, są dla niego powodem do zmartwień i planowania, jak wydać jak najmniej. Harpagon z upodobaniem wprowadza oszczędności, zmniejszając racje żywnościowe swoim służącym, a także planując tanie wesele dla swojej córki Elizy, które chce zaaranżować tak, by nic nie kosztowało.

Molier nie tylko śmieszy poprzez przerysowanie skąpstwa Harpagona, ale również ukazuje, jak jego zachowanie wpływa negatywnie na jego najbliższe otoczenie. Dzieci Harpagona, Eliza i Kleant, są zmuszeni ukrywać swoje prawdziwe uczucia i plany, bo doskonale wiedzą, że ojciec będzie myślał tylko o finansowych korzyściach z ich małżeństw. Harpagon, próbując zaaranżować małżeństwa według własnych interesów, całkowicie ignoruje uczucia swoich dzieci, ukazując tym samym ogromną przepaść między nimi a nim. To z kolei prowadzi do podstępów, intryg i nieporozumień, które są klasycznymi elementami komedii Moliera.

Najbardziej dramatycznym i zarazem komicznym momentem dla Harpagona jest chwila, w której odkrywa, że jego szkatuła została skradziona. Jego reakcja, pełna szaleństwa i rozpaczy, ukazuje, jak bardzo jest uzależniony od swojego bogactwa. To nie utrata rzeczywistej wartości, lecz utrata samego obiektu, który symbolizował jego obsesję, doprowadza go niemal do skraju załamania. Harpagon staje się parodią samego siebie - człowiekiem, który w swej chciwości zatracił wszystko, łącznie ze zdrowym rozsądkiem.

Pomimo groteskowej prezentacji postaci Harpagona, Molier w "Skąpcu" zwraca uwagę na poważniejsze aspekty ludzkiej natury. Harpagon nie jest tylko jednostkowym przypadkiem skąpca, ale symbolem pewnych postaw społecznych, gdzie pieniądz staje się miarą wartości człowieka, a chciwość prowadzi do dehumanizacji. To ostrzeżenie przed nadmiernym materializmem i wskazanie, że pogoń za bogactwem kosztem innych wartości prowadzi do samotności i destrukcji.

Podsumowując, portret skąpca w "Skąpcu" Moliera to mistrzowska satyra na ludzkie ułomności, w której śmiech przeplata się z refleksją, a komedia odkrywa gorzkie prawdy o ludzkiej naturze. Skąpstwo Harpagona, przerysowane i komiczne, staje się punktem wyjścia do głębszej analizy społecznych i psychologicznych aspektów ludzkiego życia.