Budujące nadzieje czy niszczące rozczarowania? Czym dla człowieka mogą być marzenia i cele? Odwołania do wybranej lektury obowiązkowej oraz innego utworu literackiego i kontekstów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2026 o 17:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.03.2025 o 17:32

Marzenia i cele stanowią nieodłączną część ludzkiego życia, wpływając na kształt naszych decyzji i działania. Potrafią być źródłem nieskończonej inspiracji i motywacji do pokonywania trudności, ale zarazem mogą stanowić przyczynę głębokich rozczarowań, jeśli ich realizacja okaże się niemożliwa. W literaturze postaci nierzadko kierują się swoimi pragnieniami, które nadają sens ich istnieniu i wyznaczają życiową drogę. Przyjrzyjmy się, jak te kwestie zostały ukazane w wybranych utworach literackich, analizując, w jaki sposób wpływają na losy bohaterów i jakie wnioski możemy z tego wyciągnąć na temat ludzkiej natury.

W powieści „Lalka” Bolesława Prusa, Ignacy Rzecki i Stanisław Wokulski, główni bohaterowie tej społecznej epopei, są ściśle związani z marzeniami i celami, które determinują ich postępowanie. Ignacy Rzecki jest klasycznym przykładem przedstawiciela idei pracy u podstaw i realizmu politycznego, który z nostalgią spogląda w przeszłość. Marzenie o powrocie Napoleona na tron ujawnia jego romantyczne usposobienie, wskazując na tęsknotę za dawnym ładem i chwałą, które w nowoczesnym świecie stają się coraz mniej osiągalne. Rzecki symbolizuje zagubione pokolenie, nieodnajdujące się we współczesnej mu rzeczywistości, a mimo to pozostaje wierny marzeniom, co nadaje jego życiu sens nawet w obliczu nieuchronnego rozczarowania.

Stanisław Wokulski natomiast reprezentuje rozdźwięk między romantyzmem a pozytywizmem, będąc jednocześnie postacią pełną sprzeczności. Jego największym pragnieniem jest zdobycie miłości Izabeli Łęckiej oraz osiągnięcie społecznego i materialnego sukcesu, co stanowi połączenie pozytywistycznej wiary w postęp i romantycznej idealizacji uczucia. Wokulski pragnie zmienić świat wokół siebie, nie zważając na przeciwności losu. Jednakże rozczarowanie Izabelą, którą postrzega jako uosobienie wszystkich swoich marzeń, prowadzi do bolesnego zderzenia z rzeczywistością i kryzysu tożsamości. Marzenia Wokulskiego, choć początkowo pchają go ku osobistemu rozwojowi i przekraczaniu granic, ostatecznie stają się źródłem jego upadku, kiedy okazuje się, że ich osiągnięcie jest niemożliwe.

Podobną dynamikę można zaobserwować w „Wielkim Gatsbym” F. Scotta Fitzgeralda, gdzie marzenia stanowią centralny motyw. Jay Gatsby, główny bohater powieści, całe swoje życie podporządkowuje jednemu wielkiemu marzeniu — odzyskaniu miłości Daisy Buchanan. Jego dążenie do zgromadzenia fortuny i zdobycia społecznej pozycji staje się obsesją, napędzaną przez romantyczny idealizm oraz pragnienie przywrócenia minionych chwil szczęścia. Gatsby wierzy, że dzięki bogactwu i wpływom uda mu się zdobyć serce Daisy na nowo. Niestety, jego marzenia okazują się mrzonkami, a rzeczywistość brutalnie obnaża naiwność jego przekonań. Historia Gatsbiego to ostrzeżenie przed zgubnym charakterem dążenia do nieosiągalnych celów, ale jednocześnie dowód na niezłomność ludzkiego ducha oraz zdolność do marzeń, mimo że świat nieustannie rzuca przeciwności.

Integralną częścią literackich narracji o marzeniach i celach są konteksty historyczne i społeczne, które wyznaczają tło dla dramatów bohaterów. Zarówno Rzecki i Wokulski, jak i Gatsby funkcjonują w czasach dynamicznych przemian, które wpływają na ich pragnienia i ich starania. Konfrontacja z nieubłaganą historią oraz społecznymi oczekiwaniami ukazuje, że marzenia jednostek są ściśle związane z epoką, w jakiej przyszło im żyć. Odkrywamy, że pragnienia postaci są odbiciem nie tylko ich osobistych ambicji, ale również szerszych zjawisk społecznych, politycznych i ekonomicznych, które nie zawsze pozostają sprzyjające.

Analizując literackie przypadki marzeń, widzimy, jak potężnym motorem zmian i rozwoju jest zdolność do oczekiwań na lepsze jutro. Jednakże ciemna strona ludzkich pragnień ujawnia się w postaci rozczarowań i goryczy, gdy okazuje się, że wizje przyszłości, na których jednostki składają cały swój los, są nieosiągalne. Literatura uczy, że kluczowa jest umiejętność znajdywania balansu między ambicjami a rzeczywistością. Marzenia winny inspirować oraz dodawać sił do działania, ale nie mogą nami rządzić w sposób niekontrolowany.

Podsumowując, marzenia i cele w literaturze odsłaniają dwoistość ludzkiej natury. Są one zarówno nadzieją, która popycha nas do przodu, jak i potencjalnym źródłem cierpienia i zwątpienia, jeśli zamieniają się w utopijne mrzonki. By marzenia mogły rzeczywiście stać się budującym elementem życia, kluczowe jest osadzenie ich w realnych, namacalnych warunkach. Tylko wtedy jesteśmy w stanie odnaleźć spełnienie, unikając jednocześnie syndromu przewlekłego rozżalenia, który towarzyszy nieosiągniętym celom. Literackie analizy postaci takich jak Wokulski czy Gatsby nie tylko skłaniają do przemyśleń nad naszą własną drogą do realizacji pragnień, ale także pomagają zrozumieć delikatną naturę ludzkich aspiracji.