Zaprezentowanie wizerunku matki w „Przedwiośniu” i porównanie go z wizerunkiem matki w „Pani Dulskiej”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.02.2026 o 15:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.02.2026 o 14:50

W literaturze polskiej wizerunek matki jest często eksponowany jako istotny element fabuły i kluczowy czynnik wpływający na rozwój bohaterów. W dwóch znaczących dziełach literatury polskiej - „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego i „Moralności pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej - matka odgrywa ważną rolę, lecz sposób jej przedstawienia i jej wpływ na otoczenie są diametralnie różne.

W „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego matka Cezarego Baryki, Jadwiga, jawi się jako postać pełna poświęcenia i miłości wobec swojego syna. Żeromski ukazuje ją jako kobietę, która dla dobra dziecka gotowa jest na wszelkie wyrzeczenia. Pomimo trudnych warunków życia w Baku, podczas rewolucji bolszewickiej, Jadwiga stara się chronić Cezarego przed niebezpieczeństwami świata zewnętrznego i zapewnić mu jak najlepsze warunki do rozwoju. Jest to matka pełna ciepła, której głównym celem jest dobro jej dziecka. Po śmierci męża sama zmaga się z przeciwnościami losu, lecz jej determinacja w trosce o syna pozostaje niezmieniona.

Jadwiga Baryka jest symbolem nieskończonej miłości i oddania. Jest gotowa poświęcić własne szczęście i zdrowie dla dobra syna, co widać, gdy podejmuje decyzję o wyjeździe z niebezpiecznego Baku do Polski, wierząc, że tam Cezary będzie miał lepsze perspektywy na przyszłość. W tej podróży przez trudne kraje i niepewne czasy Jadwiga pozostaje podporą dla Cezarego, pokazując swoją siłę i determinację. Jej obraz jest synonimem matczynej miłości – ciepłej, troskliwej oraz pełnej poświęcenia i opiekuńczej czułości.

Zupełnie inny wizerunek matki przedstawia Gabriela Zapolska w „Moralności pani Dulskiej”. Aniela Dulska to kobieta, która ucieleśnia cechy małostkowej hipokryzji i obłudy. Jej troska o rodzinę jest zdominowana przez potrzebę zachowania pozorów i dbałości o opinię publiczną. W odróżnieniu od Jadwigi Baryki, która skupiała się na dobru swojego syna, Aniela Dulska jest bardziej zainteresowana tym, jak jej rodzina jest postrzegana przez innych, niż faktycznym jej szczęściem i dobrobytem.

Aniela Dulska kontroluje życie rodzinne, narzucając wszystkim swoją wolę. Jest despotyczna, egocentryczna i często wyrachowana, gdyż główną wartością są dla niej pozory i dobra materialne. Jej stosunki z dziećmi nie są oparte na zrozumieniu ani emocjonalnej bliskości, lecz raczej na nakazach i zakazach, które mają za zadanie utrzymać rodzinę w granicach społecznych konwenansów. Dulska ignoruje potrzeby swoich dzieci, skoncentrowana jest jedynie na tym, by uniknąć skandalu i utrzymać dobre imię w oczach społeczności.

Porównując te dwa wizerunki matek, można zauważyć, jak różne oblicza mogą przybierać postacie matek w literaturze, odzwierciedlając różnorodność podejść do macierzyństwa i różne interpretacje obowiązków matki. Jadwiga Baryka jest przykładem matki pełnej poświęcenia, gotowej oddać wszystko dla dobra swojego dziecka, niezachwiana w swojej trosce i intuicyjnej miłości. Z drugiej strony, Aniela Dulska ukazuje negatywne aspekty macierzyństwa, gdzie troska o dzieci jest podporządkowana materialnym interesom i potrzebie społecznego uznania.

Oba te portrety odzwierciedlają również szersze zjawiska społeczne i kulturowe swoich czasów. Postać Jadwigi zawiera w sobie elementy heroizmu kobiet epoki, które musiały często samodzielnie poradzić sobie z trudnymi sytuacjami i wspierać swoje rodziny mimo niepewności czasów i burzliwych przemian społecznych. Natomiast postać Anieli Dulskiej ukazuje skostniałość moralnych i społecznych schematów, w które uwikłane są rodziny mieszczańskie początku XX wieku.

Podsumowując, w literaturze postać matki może przybierać różne oblicza, od troskliwej i pełnej miłości Jadwigi Baryki w „Przedwiośniu”, po kontrolującą i pozbawioną głębszej emocjonalnej więzi z dziećmi Anielę Dulską w „Moralności pani Dulskiej”. Obie postacie są odzwierciedleniem czasów i wartości, które reprezentują, a także komentarzem na temat roli matki we współczesnej autorowi rzeczywistości.