Wpływ książek na kształtowanie osobowości bohatera: Analiza na przykładzie "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego i innych dzieł literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.09.2025 o 19:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.09.2025 o 18:08

"Słowa, zwłaszcza zapisane, mogą mieć ogromny wpływ na życie człowieka. W literaturze często spotykamy bohaterów, których osobowość i postępowanie kształtują przeczytane przez nich książki. Doskonałym przykładem tego zjawiska jest Rodion Raskolnikow z powieści 'Zbrodnia i kara' Fiodora Dostojewskiego oraz Don Kichot, tytułowy bohater utworu Miguela de Cervantesa."

Rozwinięcie:

Książki a formowanie poglądów

Książki od wieków służą nie tylko jako źródła rozrywki, ale przede wszystkim jako narzędzia edukacyjne, które formują wartości, przekonania i poglądy ludzi. Czytanie rozwija umysł, kształtuje wrażliwość społeczną oraz emocjonalną. W literaturze postacie różnorako interpretują treści, które przyswajają, czasem nawet błędnie odczytując przesłanie autora, co prowadzi do wypracowywania nielogicznych konkluzji czy światopoglądów opartych na wybranych fragmentach tekstów.

Przykładem rzeczywistego wpływu książek na myślenie jednostek jest historia ludobójstwa w Rwandzie, gdzie propaganda oparta na jednostronnych narracjach literackich doprowadziła do tragicznych zdarzeń. W ramach wprowadzania akademickiego do tematu wpływu literatury na codzienne życie jednostek i społeczeństw, warto rozważyć także literackie ujęcia tego zjawiska.

Literacki przykład – Raskolnikow

Rodion Raskolnikow z powieści Fiodora Dostojewskiego 'Zbrodnia i kara’ jest studentem prawa, który ulega ideom nihilistycznym oraz skrajnie indywidualistycznym. Skrajną fascynację wywołuje w nim artykuł o jednostkach wyjątkowych, które mogą przekraczać prawo w imię większego dobra. Inspirując się takimi historycznymi osobowościami jak Napoleon, Raskolnikow tworzy tezę, że wybitne jednostki mogą posunąć się do zbrodni, jeśli ich działania prowadzą do postępu ludzkości.

Raskolnikow interpretuje treści literackie i filozoficzne jako przyzwolenie na własne działania, co staje się dla niego usprawiedliwieniem brutalnego morderstwa. Zamiast przemyśleć moralne dylematy, koncentruje się na teorii: „Jeżeli mały napoleoński czyn usprawiedliwia, to czemu nie ja?”. Czytane treści wpłynęły na jego osobowość, wzmacniając przekonanie o własnej wyjątkowości i bezkarności.

Długo popełniona zbrodnia i jej konsekwencje emocjonalne ukazują wewnętrzny rozłam bohatera. Zmagania z poczuciem winy i moralnymi rozterkami prowadzą go do autoanalizy i wewnętrznej przemiany. Przez książki, które czytał, Raskolnikow popadł najpierw w nihilizm, a potem poprzez cierpienie zdecydował się na odkupienie win poprzez karę.

Literacki przykład – Don Kichot

Don Kichot Miguela de Cervantesa jest postacią, której działania są bezpośrednio inspirowane średniowiecznymi romansami rycerskimi. Ułuda literackiego świata rycerzy, lojalności i nieskazitelnych dam tak mocno zakorzeniła się w jego umyśle, że postanawia on odtworzyć ten świat w rzeczywistości.

Książki o pięknych damach i odważnych rycerzach sprawiają, że Don Kichot tworzy wyidealizowany obraz świata, pełen honoru, walki ze złem i obrony cnoty. Każdy napotkany wiatrak staje się groźnym olbrzymem, a mężczyzna ubierający zbroję monstrualnym rycerzem. Żyje on w świecie fikcji, w którym wierzy, że jego misja jest realna i konieczna.

Nieświadomy braku korzeni, żyje w iluzji i bezkrytycznie przenosi fikcję do rzeczywistości. Wszystko to prowadzi bohatera do licznych nieporozumień i konfliktów, gdyż jego postrzeganie świata nie jest zgodne z realiami. Mimo licznych porażek Don Kichot pozostaje wierny swym ideałom aż do końca, udowadniając, jak silny wpływ na jego życie miały przeczytane książki.

Rzeczywisty przykład – Noblistka

Olga Tokarczuk, polska pisarka i laureatka Nagrody Nobla, przyznaje, jak ogromny wpływ na jej życie miała literatura, szczególnie dzieła Karola Maya. Jako dziecko wchłaniała historie o Dzikim Zachodzie, co ukształtowało jej wyobraźnię i podejście do pisania. Maya opowieści o honorze, przyjaźni i kulturach rdzennych Amerykanów zainspirowały ją do poszukiwania głębi ludzkiej natury w jej własnej twórczości.

Tokarczuk w jednym z wywiadów przyznała, że kreowanie literackiego świata zbudowanego na wartościach cywilizacyjnych było jej inspiracją. Literatura, którą czytała i tworzyła, stała się przewodnikiem po jej duchowym dorastaniu oraz przynieść jej międzynarodowe uznanie. Książki nie tylko kształtowały jej osobowość, ale również wpłynęły na jej karierę i życie zawodowe, umożliwiając jej zdobycie najwyższych literackich laurów.

Podsumowanie:

Literatura ma nieoceniony wpływ na kształtowanie osobowości i światopoglądu jednostki. Książki mogą prowadzić zarówno do wybitnych osiągnięć, jak i tragicznych błędów, co widoczne jest zarówno w literaturze, jak i w życiorysach rzeczywistych osób. Streszczając analizowane przykłady, widzimy, jak czytane przez Raskolnikowa i Don Kichota książki wpłynęły na ich decyzje i wyobrażenia o życiu, kształtując ich losy w dramatyczny sposób.

Biblioteka jest miejscem, gdzie zaczyna się wiele różnych dróg – to zależy od jednostki, jak przepustkę do jakiej rzeczywistości z niej weźmie. książki, które wybieramy do czytania, mają moc formowania naszej przyszłości i naszych działań. Bądźmy świadomi, że nasze lektury mogą wpływać na nasze życia równie głęboko, jak uczynili to na życia literackich bohaterów.

Zakończenie:

Czy warto zatem sięgnąć po książki z półki i zastanowić się nad ich potencjalnym wpływem na nasze życie? Zdecydowanie tak. Książki są oknem do wyobraźni, wspomagają duchowy rozwój człowieka oraz pomagają lepiej zrozumieć siebie i otaczający nas świat. Jak pokazały przytoczone przykłady, literatura ma nie tylko moc transformacji jednostki, ale także kształtuje jej przyszłość i działania.

Każdy z nas, czytając książki, może wyruszyć w niezwykłą podróż, która nie tylko wzbogaci umysł, ale także pozwoli ujrzeć świat z odmiennej, głębszej perspektywy.