Miłość jako siła ocalająca przed złem i jej bezsilność wobec niego – analiza na podstawie dwóch lektur obowiązkowych i dwóch kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.11.2025 o 19:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.11.2025 o 21:23

Miłość od zawsze była jednym z kluczowych motywów literackich, badanym i interpretowanym przez twórców różnych epok. W literaturze, miłość często odgrywa rolę ocalającą, stając się siłą, która pomaga przetrwać najtrudniejsze chwile. Jednakże, niekiedy w obliczu zła, miłość pozostaje bezsilna, niezdolna do zmiany tragicznego biegu wydarzeń. W niniejszym wypracowaniu, analizując dzieła fachowo znane w kanonie literackim, postaram się ukazać zarówno ocalający, jak i bezsilny charakter miłości, odwołując się jednocześnie do szeroko rozumianych kontekstów kulturowych i filozoficznych.

Rozpoczynając od klasycznego dzieła literatury polskiej, jakim jest "Lalka" Bolesława Prusa, warto zwrócić uwagę na postać Stanisława Wokulskiego. Bohater ten przeżywa romantyczną fascynację Izabelą Łęcką, która staje się jego największą miłością. Mimo że miłość do Izabeli ostatecznie okazuje się być jednostronną, daje Wokulskiemu motywację do działania i pragnienie zmiany swojego życia. Miłość ta, choć nieodwzajemniona, napędza go do podjęcia prób samodoskonalenia oraz do zdobycia majątku. Przykład Wokulskiego ukazuje, że miłość może być potężną siłą napędową, zdolną ocalić człowieka przed marazmem życia pozbawionego celu. Bohater, choć nie doświadcza szczęścia w miłości, dzięki niej odnajduje sens i motywację do walki z przeciwnościami losu.

Z kolei "Potop" Henryka Sienkiewicza przedstawia miłość jako siłę, która nierzadko okazuje się bezsilna wobec zła. Andrzej Kmicic, główny bohater powieści, przeżywa przemianę z hulaki i awanturnika w szlachetnego patrioty, co jest w dużej mierze zasługą jego uczucia do Oleńki Billewiczówny. Miłość ta, podobnie jak w przypadku Wokulskiego, staje się dla Kmicica ocalającą siłą, skłaniając go do przemiany i walki o wyższą sprawę. Jednakże, mimo wszystkich wysiłków, miłość Kmicica i Oleńki musi zmierzyć się z licznymi przeciwnościami losu, wynikającymi z działań zdradzieckiego Radziwiłła czy z panującej wojennej zawieruchy. Ostatecznie, miłość ta przetrwa, ale nie bez cierpienia i poświęceń, co ukazuje, że choć miłość może ocalić człowieka, nie zawsze jest w stanie uchronić go przed wszelkim złem.

Kontrastując powyższe przykłady z literaturą światową, warto przywołać tragedię Szekspira "Romeo i Julia". Miłość tytułowych bohaterów jest jednym z najbardziej znanych przykładów uczucia, które choć pełne pasji i szczerości, okazuje się bezsilne wobec nienawiści dzielącej ich rody. Miłość Romeo i Julii, chociaż ocala ich duchowo i nadaje sens ich życiu, nie jest w stanie przetrwać w świecie pełnym nienawiści i konfliktów. Ich tragiczna śmierć pokazuje, że nawet najczystsze uczucie nie zawsze jest w stanie zwyciężyć zło, które drąży ludzkie serca. Szekspir poprzez tę opowieść unaocznia, że miłość bywa bezradna wobec okrutnych realiów świata.

Również w literaturze rosyjskiej, w powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, miłość ukazana jest w kontekście walki ze złem. Relacja pomiędzy Rodionem Raskolnikowem a Sonią Marmieładową jest przykładem uczucia, które staje się dla bohatera ocalającą siłą. Sonia, pełna współczucia i poświęcenia, pomaga Raskolnikowi odnaleźć drogę odkupienia i zrozumienia własnych czynów. Choć miłość ta nie likwiduje natychmiast wszelkiego zła, które zapanowało nad życiem Raskolnikowa, stopniowo prowadzi go do duchowego odrodzenia. Dostojewski postrzega miłość jako potężną, choć nie zawsze natychmiast skuteczną siłę, zdolną do walki ze złem i ludzkimi słabościami.

W kontekście filozoficznym warto przywołać myśli Friedricha Nietzschego, który w swoich rozważaniach na temat miłości i woli mocy zauważa, że miłość może być zarówno siłą twórczą, jak i destrukcyjną. Nietzsche podkreśla ambiwalentny charakter miłości, która może ocalić człowieka przed egzystencjalnym rozpaczą, lecz jednocześnie, w pewnych okolicznościach, ujawnia swoją bezsilność w starciu z brutalną rzeczywistością.

Miłość jest więc siłą ocalającą, nadającą sens i cel życiu, jednakże jej skuteczność bywa ograniczona przez realia świata pełnego konfliktów i zła. Wszystkie przywołane przykłady literackie oraz konteksty filozoficzne świadczą o tym, że miłość, choć nie zawsze wszechmocna, niekiedy pozostaje jedyną latarnią nadziei w mrocznej codzienności.