Człowiek – istota wielu sprzeczności na przykładzie "Granicy" Zofii Nałkowskiej, "Makbeta", "Zbrodni i kary" oraz wybranej lektury

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 14:51

Dialog wewnętrzny oraz zewnętrzna kondycja ludzkiej natury od zawsze były przedmiotem głębokich refleksji literackich. Człowiek, jako istota wielu sprzeczności, potrafi stać się bohaterem dramatów, które odzwierciedlają zmagania z własnymi pokusami, tyraniami i moralnymi dylematami. Najlepszym przykładem tego są teksty literackie takie jak "Granica" Zofii Nałkowskiej, "Makbet" Williama Szekspira, "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego czy "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego. Każdy z tych utworów plasuje bohaterów w sytuacjach, które obnażają ich wewnętrzne sprzeczności, skłaniając czytelnika do refleksji nad istotą ludzkiej kondycji.

W powieści "Granica" Zofia Nałkowska przedstawia główną postać, Zenona Ziembiewicza, jako człowieka rozdartego między różnymi wartościami i pragnieniami. Zenon, z jednej strony, dąży do kariery i społecznego uznania, z drugiej — poddaje się namiętnościom i pożądaniom, które ostatecznie prowadzą do jego upadku. Nałkowska doskonale ukazuje, jak trudno jest człowiekowi utrzymać jednolitość etyczną w sytuacjach, które wymagają moralnych kompromisów. Zenon zdradza swoją żonę Elżbietę z Justyną Bogutówną, co prowadzi do wielu tragicznych konsekwencji, m.in. samobójstwa Justyny. Wewnętrzne dylematy Zenona, zmuszonego do wyborów między lojalnością a pragnieniami, ukazują niezwykłe pokłady ludzkiej sprzeczności, gdzie marzenia o własnej integralności moralnej zderzają się z rzeczywistością życia społecznego i osobistych pokus.

W dramacie "Makbet" Williama Szekspira ukazana jest drapieżność ludzkiej natury oraz chciwość, która potrafi zdominować każde inne uczucie. Początkowo wierny rycerz Makbet pod wpływem proroctw wiedźm i intrygi swojej żony Lady Makbet staje się bezwzględnym mordercą, gotowym do popełnienia najgorszych zbrodni w imię władzy. Sprzeczność jego natury ujawnia się w momentach wewnętrznego konfliktu: z jednej strony odczuwa wyrzuty sumienia po zamordowaniu króla Duncana, z drugiej jego ambicje i pragnienie władzy nie pozwalają mu się cofnąć. Makbet przeobraża się w tyrana, lecz w obliczu kolejnych zabójstw coraz bardziej zatraca zdolność do odczuwania ludzkich emocji, co ostatecznie prowadzi do jego upadku. Szekspir przez postać Makbeta ujawnia, jak łatwo można stać się ofiarą własnych namiętności oraz jak destrukcyjne mogą być dla jednostki sprzeczności, z którymi nie potrafi sobie poradzić.

"Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego to doskonały przykład literackiego badania ludzkiej duszy, zwłaszcza próby zrozumienia, co kieruje człowiekiem w działaniu moralnie nagannym. Raskolnikow, główny bohater powieści, to człowiek rozdarty między ideą nadczłowieka, który stoi ponad prawem i moralnością, a własnym sumieniem, które nie pozwala mu spokojnie spać po popełnieniu zbrodni. Dostojewski wnikliwie śledzi drogę Raskolnikowa od momentu zamordowania lichwiarki Alony Iwanowny po jego wewnętrzne rozdarcie i ostateczne wyznanie winy. Bohater dostrzega swoje wewnętrzne sprzeczności — z jednej strony chce dowieść, że jest ponad zwykłą moralnością, z drugiej nie potrafi uciec przed własnym człowieczeństwem, które nakazuje mu skruchę i odkupienie winy. To złożenie w sobie sprzecznych idei czyni Raskolnikowa postacią niezwykle wielowymiarową, stanowiącą wspaniałą ilustrację dla rozważań na temat złożoności ludzkiej natury.

W powieści "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego możemy dostrzec kolejną odsłonę ludzkiej sprzeczności, szczególnie poprzez postać Cezarego Baryki. Jego historia jest pełna wewnętrznych konfliktów związanych z tożsamością narodową i społeczną, marzeniami o przyszłości oraz rozczarowaniami rzeczywistością. Cezary, wychowany w rewolucyjnej Rosji, doświadcza zderzenia idealistycznych wizji ojca o „szklanych domach” z brutalnością i chaosem, jakie przynosi niepodległość Polski. Wewnętrzna sprzeczność bohatera przejawia się w jego dążeniu do zrozumienia swojego miejsca w nowym świecie, zawieszonym między radykalnymi ideami a realizmem. Obserwując rzeczywistość Polski lat dwudziestych, Cezary wciąż wpada w konflikt ze sobą — pragnie działać na rzecz społecznej zmiany, ale jest rozczarowany niespełnioną wizją utopii.

Te dzieła ukazują bogactwo i skomplikowanie ludzkiej natury jako nieustanne zmagania z własnymi aspiracjami, wartościami i emocjami. Bohaterowie tych utworów literackich zmagają się z wewnętrznymi sprzecznościami, które czynią ich niejednoznacznymi i wielowymiarowymi. Poprzez literacką analizę tych postaci możemy lepiej zrozumieć, jak skomplikowane są mechanizmy ludzkiego działania i jak różnorodny jest wachlarz emocji i pragnień, które nami kierują. Każda z omawianych książek stawia pytanie o granice, które bohaterowie są gotowi przekroczyć w imię swoich przekonań, ambicji czy lęków. Refleksja nad takimi sprzecznościami pozwala nam zrozumieć, jak złożonym i wielowarstwowym bytem jest człowiek oraz jak literatura stanowi swoiste lustro, w którym możemy obserwować i badać nasze własne dylematy moralne i emocjonalne.