Prawdziwa miłość i zmagania człowieka z uczuciami na podstawie „Lalki” B. Prusa i innych lektur

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.12.2025 o 18:35

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.12.2025 o 17:34

Miłość to jedno z najgłębszych i najbardziej skomplikowanych uczuć, które człowiek doświadcza na przestrzeni swojego życia. Jest to emocja, która nie tylko inspiruje artystów, poetów i pisarzy na przestrzeni wieków, ale także wpływa znacząco na decyzje i działania ludzi w ich codziennym życiu. Często zastanawiamy się, dlaczego kochamy, co prowadzi do prób zracjonalizowania tego niezwykłego uczucia. Jednakże, jak zauważył Lew Tołstoj, prawdziwej miłości nie można w pełni zrozumieć ani uzasadnić racjonalnymi przesłankami. To uczucie objawia się w najczystszej postaci, wolnej od przesłanek racjonalnych czy egoistycznych potrzeb, pokazując tym samym jej prawdziwą siłę. Literatura często bada różne oblicza miłości, ukazując bohaterów zmagających się z uczuciami, które definiują ich postawy życiowe i moralne. Doskonałym przykładem tego fenomenu jest powieść „Lalka” Bolesława Prusa oraz „Cierpienia młodego Wertera” autorstwa Johanna Wolfganga von Goethego.

W powieści „Lalka” Bolesława Prusa głównym wątkiem jest miłość Stanisława Wokulskiego do arystokratki Izabeli Łęckiej. Postać Wokulskiego to złożony charakter; z jednej strony jest ambitnym przedsiębiorcą, który odnosi sukcesy w działalności gospodarczej, z drugiej zaś jest romantycznym marzycielem, pełnym namiętności i uczucia. Przez całe życie zmaga się z miłością do Izabeli, która z czasem staje się jego obsesją. Uczucie Wokulskiego do Izabeli jest tak autentyczne i głębokie, że nie potrafi znaleźć dla niego alegorycznego wyjaśnienia. Mimo że dostrzega wady Izabeli – jej chłód emocjonalny, egoizm oraz brak empatii wobec jego uczuć – nie jest w stanie przestać jej kochać. Całe swoje życie podporządkowuje staraniom, by zdobyć jej względy, angażując się w liczne przedsięwzięcia finansowe i towarzyskie. Jakkolwiek jego działania kończą się niepowodzeniem, a Izabela nie odwzajemnia jego uczuć, Wokulski nie zaprzestaje jej kochać. To pokazuje, że jego miłość jest prawdziwa – wolna od racjonalnych przesłanek, zakorzeniona w głębi jego duszy. To właśnie takie uczucia, które nie poddają się logice czy racjonalizacji, Tołstoj uważał za prawdziwe.

Innym arcydziełem literatury, które doskonale analizuje naturę miłości, są „Cierpienia młodego Wertera” autorstwa Johanna Wolfganga von Goethego. Bohater tej powieści, Werter, zakochuje się w Lotcie, która jest zaręczona z innym mężczyzną. Miłość Wertera jest równie intensywna co destrukcyjna, a jego uczucie do Lotty jest tak silne, że nie znajduje dla niego racjonalnego uzasadnienia. Podobnie jak Wokulski w stosunku do Izabeli, Werter staje się ofiarą jednostronnej, nieodwzajemnionej miłości, która prowadzi do tragicznego końca. Werter nie potrafi zrezygnować ze swojego uczucia, co ostatecznie prowadzi go do samobójstwa. Oba te przypadki pokazują, że miłość nie jest taktycznym wyborem, ale nieuniknioną rzeczywistością, której nie jesteśmy w stanie się oprzeć ani nad którą nie panujemy.

W literaturze zarówno „Lalka” Prusa, jak i „Cierpienia młodego Wertera” są analizą miłości, która przenika przez różne warstwy społeczne i psychologiczne, stając się zarówno siłą napędową, jak i niszczycielską. W obu przypadkach bohaterowie zakochują się bez racjonalnych powodów, co dowodzi słuszności tezy Tołstoja. Ich miłość staje się egzystencjalnym doświadczeniem, które prowadzi do głębokich transformacji osobistych. W „Lalce” Wokulski próbuje kontrolować swoje życie i pozycję społeczną poprzez działania, jednak jego zmagania z miłością ukazują, że nie można jej ujarzmić poprzez racjonalne działania. Uczucie jest zbyt pierwotne i głębokie, aby znaleźć proste rozwiązania.

Pogłębiając te analizy, warto sięgnąć do kontekstów psychologicznych i społecznych, które towarzyszą obu bohaterom. Wokulski swoje życiowe poczucie niespełnienia kompensuje dążeniem do sukcesu, jednak jego miłość do Izabeli stanowi dla niego nieosiągalny ideał, który w końcu okazuje się zgubny. Społeczeństwo, w którym żyje, również ma duży wpływ na jego postrzeganie miłości. Jako człowiek z niższych sfer społecznych, mimo że odnosi sukcesy finansowe, Wokulski traktowany jest ze wzgardą przez arystokrację, do której należy Izabela. To w pewnym sensie wzmacnia jego obsesję na jej punkcie, gdyż staje się symbolem osiągnięcia społecznego awansu.

Podobnie Werter w swoim społecznym otoczeniu czuje się wyalienowany. Jego romantyczne i idealistyczne podejście do życia stoi w opozycji do pragmatycznego i konserwatywnego świata, w którym żyje Lotta. Werter jest symbolem człowieka, który nie potrafi odnaleźć się w społeczeństwie, gdzie jego uczucia i wartości są nieakceptowane. Jego miłość do Lotty jest jego ostatecznym ucieczką od rzeczywistości, która nie spełnia jego oczekiwań.

Przy analizie obu dzieł warto także zwrócić uwagę na aspekt symboliczny miłości w nich ukazanej. W „Lalce” Prusa Izabela Łęcka staje się symbolicznie lalką – piękną, ale pustą, obiektem fascynacji i miłości, który jest jednak niedostępny. Dla Wokulskiego Izabela jest jak nieosiągalny ideał, który staje się jego zgubą. Natomiast w „Cierpieniach młodego Wertera” Lotta staje się dla Wertera ucieleśnieniem wszystkiego, co piękne i doskonałe, jednak również niedostępne i nieosiągalne.

Pisarze opisujący te relacje miłosne sięgają głęboko w ludzką psychikę, ukazując, jak skomplikowane i nieprzewidywalne jest uczucie miłości. Dzięki temu ich dzieła stają się nie tylko analizą emocji, ale również głębokim studium ludzkiej natury. Miłość, jak pokazują, może być zarówno kujawniona poprzez piękno i wzniosłość, ale także przez ból i cierpienie. Poprzez swoje postacie ukazują, że prawdziwa miłość jest wolna od racjonalnych przesłanek, co czyni ją tak wyjątkową i prawdziwą.

Podsumowując, analiza "Lalki" Bolesława Prusa i "Cierpień młodego Wertera" Johanna Wolfganga von Goethego w kontekście myśli Tołstoja ukazuje, że miłość jest jednym z tych doświadczeń, które trudno ująć w słowa i zrozumieć racjonalnie. Stanisław Wokulski i Werter to postacie, które ilustrują ideę, że prawdziwa miłość nie zna powodów i jej potęga polega na tym, że jest nieprzymuszona i niepodważalna. Te dzieła przypominają nam, że mimo upływu czasu miłość pozostaje jednym z najbardziej uniwersalnych i trwałych doświadczeń ludzkich. Hackerowane przez wiele czynników zewnętrznych i wewnętrznych, uczucie to pozostaje jednym z najważniejszych aspektów ludzkiego życia, zdolnym zarówno do inspirowania, jak i niszczenia. Przez to literatura opisująca miłość staje się nie tylko refleksją nad emocjami, ale również głębokim wniknięciem w ludzką kondycję.