Literatura średniowiecza – krótka charakterystyka trzech okresów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.01.2024 o 17:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.01.2024 o 22:39

Średniowiecze w historii literatury to niezwykle długi okres rozciągający się od upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w V wieku aż do odrodzenia, które nastąpiło w XV wieku. Literatura tego czasu jest wyjątkowo różnorodna, zarówno pod względem gatunkowym, jak i tematycznym. Możemy wyróżnić trzy główne okresy literatury średniowiecznej: wczesne średniowiecze, szczyt średniowiecza oraz późne średniowiecze, z których każdy wnosił istotne elementy do kultury europejskiej.

Wczesne średniowiecze to czas, kiedy dominowała kultura i literatura łacińska, zarówno w aspektach duchowych, jak i świeckich. Był to również okres rozwijającej się kultury chrześcijańskiej oraz powstających języków narodowych. Twórczość literacka była przede wszystkim dziełem mnichów i duchownych, którzy zapisywali dzieła w klasztorach. Literatura tego okresu miała głównie charakter religijny, służyła edukacji oraz umacnianiu wiary. Warto przywołać tutaj „Confessiones” św. Augustyna, będące introspektywnym dziełem o charakterze autobiograficznym, które wpłynęło na rozwój myśli chrześcijańskiej. Innym znaczącym dziełem było „Consolatio Philosophiae” Boecjusza, łączące elementy chrześcijaństwa z myślą antyczną.

Szczyt średniowiecza to czas, kiedy rozwinęła się literatura w językach narodowych, co sprzyjało powstaniu licznych dzieł epickich, lirycznych i dramatycznych. Okres ten charakteryzuje się bogactwem form literackich oraz większym zainteresowaniem życiem świeckim, choć wciąż silnie osadzonym w kontekście religijnym. Wśród najważniejszych osiągnięć literatury tego czasu znajdują się eposy narodowe, jak choćby francuska „Pieśń o Rolandzie” opiewająca rycerskie czyny i wartości oraz „Beowulf”, anglosaski poemat będący świadectwem przedchrześcijańskich tradycji. Literatura rycerska i dworska, związana z kulturą rycerską i miłosną, osiągnęła swój szczyt w twórczości trubadurów oraz w dziełach takich jak średnioangielski „Sir Gawain i Zielony Rycerz”.

Późne średniowiecze to okres, kiedy literatura zaczęła być bardziej zróżnicowana, pojawia się więcej dzieł satyrycznych, alegorycznych i didaktycznych. Warto tutaj wymienić „Dekameron” Boccaccia, składający się ze współczesnych autorowi nowel i mający znaczący wpływ na rozwój prozy narracyjnej. Dante Alighieri ze swoją „Boską Komedii” stworzył fundament dla rozwoju literatury włoskiej i europejskiej, wprowadzając czytelników w alegoryczną podróż przez Piekło, Czyściec i Raj, która w symboliczny sposób przedstawiała ścieżkę oczyszczenia i dążenia do Boga. W Anglii natomiast Geoffrey Chaucer w „Opowieściach kanterberyjskich” prezentuje szeroki przekrój społeczeństwa tamtych czasów, pokazując różnorodność ówczesnych postaw i perspektyw.

Podsumowując, literatura średniowiecza, mimo swojej heterogenności, była przede wszystkim związana z religią, a jej rozwój przeszedł od łacińskich dzieł duchownych, przez literaturę rycerską i dworską, aż do bogactwa tematycznego i gatunkowego końca tej epoki. Każdy z okresów wnosił swoje elementy do wielowymiarowego portretu tej fascynującej epoki literackiej, którego wpływ odczuwalny jest w literaturze aż do dziś.