Ludzka codzienność w literaturze: odwołanie do "Lalki" B. Prusa oraz do "Chłopów" Reymonta i wybranych kontekstów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2024 o 12:55

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 8.01.2024 o 13:35

Literatura od zawsze była lustrem, w którym odbija się codzienność – życie z jego rutyną, walką o przetrwanie, miłością, namiętnościami i marzeniami o lepszym jutrze. W polskiej literaturze klasycznej szczególnie wyraziście ukazano życie codzienne w dziełach takich jak "Lalka" Bolesława Prusa czy "Chłopi" Władysława Reymonta.

Powieść "Lalka" Bolesława Prusa skupia się przede wszystkim na życiu mieszczan w Warszawie drugiej połowy XIX wieku. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią bardzo złożoną, której działania kierowane są pragnieniem awansu społecznego. Codzienność Wokulskiego to niższe sfery społeczne Warszawy, do których należy jako kupiec, ale jednocześnie pragnie dostąpić wyższych sfer przez zawarcie małżeństwa z Izabelą Łęcką. W codziennej rzeczywistości Wokulski musi zmagać się z przeszkodami zarówno ekonomicznymi, jak i kulturowymi. W obrazie codzienności Prusa nie brak też wnikliwej analizy społeczeństwa, które jest pełne kontrastów – od wyrafinowania arystokracji po trudny i ciężki byt drobnych kupców i rzemieślników.

Prus z ogromną precyzją i realizmem opisuje warszawską codzienność: ruch uliczny, handel, życie towarzyskie, dylematy moralne ludzi różnych stanów. Sklepy, restauracje, kawiarnie– to wszystkie miejsca, w których toczy się życie jego bohaterów, gdzie podejmują oni decyzje, czekają na wiadomości, flirtują, intrygują, kochają się i zostają zranieni.

Zupełnie inną perspektywę na ludzką codzienność oferuje powieść "Chłopi" Władysława Reymonta, której akcja rozgrywa się w Lipcach między jesienią a wiosną, przez co obejmuje pełen cykl prac i obrzędów rolnych. Życie chłopów jest ścisłe złączone z rytmem przyrody i pór roku – siewami, żniwami, pracą w polu, obrzędy religijne i rodzinne, takie jak wesela, śmierć, święta. Codzienność bohaterów "Chłopów" wyznaczona jest przez pracę od świtu do nocy, ciężką, monotonną, zależną od warunków naturalnych, której celem jest zapewnienie przeżycia własnego i rodziny.

Reymont ukazuje ludzką codzienność w wymiarze zbiorowości wiejskiej, gdzie każe relacja między ludźmi podporządkowana jest stałym regułom – pozycji społecznej, własności ziemskiej, tradycji. Jest to świat, w którym ludzie są częścią większej całości, a ich życie z góry wyznaczone przez narzucone normy i zwyczaje.

Porównując codzienność w "Lalce" i "Chłopach", widzimy dwa zupełnie różne światy, które jednocześnie są bliskie w swoich uniwersalnych problemach życiowych. Zarówno Wokulski, jak i chłopi z Lipiec, borykają się z przeciwnościami losu, walczą o swoje miejsce w świecie i pragną lepszego życia dla siebie i swoich bliskich. Pomimo różnic czasu i miejsca akcji, w obu powieściach ukazuje się dzieje zmagania się człowieka z codziennością, która wymaga od niego ciężkiej pracy, poświęceń oraz stałego dążenia do celu.

Na przeciwległym biegunie od naturalistycznej wizji codzienności Reymonta i Prusa, stawiać można twórczość romantyków, którzy idealizowali codzienne życie, czyniąc z niego miejsce heroicznych czynów i wielkich uczuć. Podczas gdy w "Chłopach" i "Lalce" śledzimy codzienne trudy, w romantycznej literaturze, jak chociażby w "Dziadach" Adama Mickiewicza, codzienność jest przesycona emocjami i znaczeniami, staje się tłem dla wyznań miłosnych, walki o wolność i zrywu narodowego wyzwolenia. Czynność zwykła, jak lektura książki czy nocne czuwanie, nabiera w literaturze romantycznej głębokich, często mistycznych, wymiarów.

W konkluzji, codzienność przedstawiona w literaturze daje nam możliwość zrozumienia życia w jego najprostszej formie, zarówno poprzez realizm pracy i dnia codziennego, jak i przez idealizację romantyczną. Każde z tych dzieł pokazuje, że pomimo odmienności historii i kultury, ludzka codzienność zachowuje pewne uniwersalne cechy – pragnienie miłości, dążenie do lepszego jutra, potrzeba przetrwania i znalezienia swojego miejsca w świecie.