Pojęcie, rodzaje i funkcjonowanie fundacji, stowarzyszeń i zakładów administracyjnych.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.01.2024 o 17:15

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.01.2024 o 14:51

Fundacja to jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ustanowiona przez fundatora (możliwych jest kilku fundatorów), której głównym celem jest prowadzenie działalności pożytku publicznego, nie dążącej do osiągnięcia zysku. Działalność fundacji opiera się na majątku wydzielonym przez fundatora przy jej tworzeniu. Fundacje są zróżnicowane pod względem celów, jakie sobie stawiają. Możemy wyróżnić fundacje charytatywne, edukacyjne, kulturalne, naukowe czy ochrony zdrowia. Kolejnym elementem podziału jest kryterium zakresu działania – krajowe lub międzynarodowe fundacje.

Podstawowe akty prawne regulujące działalność fundacji w Polsce to ustawa o fundacjach z dnia 6 kwietnia 1984 roku oraz Kodeks cywilny. Ustawa określa sposób tworzenia fundacji, zasady zarządzania majątkiem i działalnością, a także tryb likwidacji fundacji. Każda fundacja działa na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Odpowiada to za jej transparentność i dostęp publiczny do informacji o jej działalności.

Rodzaje fundacji są zatem determinowane przez cele, jakie sobie stawiają. Fundacje rodzinne mają na celu wspieranie członków rodziny fundatora, fundacje korporacyjne tworzone są przez przedsiębiorstwa i zazwyczaj realizują cele związane z działalnością społecznie odpowiedzialną firm, a fundacje operacyjne same realizują projekty, natomiast fundacje grantowe przekazują środki na realizację projektów pozarządowych organizacji.

Stowarzyszenia to z kolei dobrowolne, samorządne i stałe zrzeszenia osób fizycznych lub prawnych, które poprzez wspólną działalność dążą do realizacji określonych celów. Stowarzyszenia można podzielić na rejestracyjne oraz zwykłe. Te pierwsze wpisywane są do Krajowego Rejestru Sądowego, mają osobowość prawną i mogą prowadzić działalność gospodarczą wspomagająca ich cele statutowe, natomiast stowarzyszenia zwykłe nie mają osobowości prawnej i działają na podstawie wpisu do ewidencji stowarzyszeń prowadzonej przez starostę.

Podstawy prawne funkcjonowania stowarzyszeń w Polsce definiuje przede wszystkim ustawa Prawo o stowarzyszeniach z dnia 7 kwietnia 1989 roku oraz Kodeks cywilny. Wymaga to od stowarzyszeń prowadzenia dokumentacji, rejestrowania się oraz raportowania swojej działalności, co gwarantuje ich transparentność i nadzór publiczny.

Zakłady administracyjne są to jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które zostały powołane przez właściwe organy do wykonania określonych zadań publicznych. Wyodrębniamy zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze oraz instytucje gospodarki budżetowej. Każdy z tych rodzajów zakładów posiada swoje specyficzne cechy i jest odpowiednio regulowany przez prawo.

Zakłady budżetowe służą realizacji zadań o charakterze użyteczności publicznej i są finansowane głównie ze środków publicznych. Gospodarstwa pomocnicze działają przy instytucjach publicznych i wspomagają ich działalność, na przykład poprzez dostarczanie usług bądź produkcję niezbędnych do działalności tej instytucji dóbr. Instytucje gospodarki budżetowej to jednostki, które realizują zadania publiczne na zasadach handlowych i pokrywają swoje wydatki z własnych dochodów.

Działalność zakładów administracyjnych regulowana jest przez przepisy prawa wydane na potrzeby ich funkcjonowania, np. rozporządzenia ministra odpowiedniego dla danego sektora działalności. Podstawy funkcjonowania określa szczegółowo ustawa o finansach publicznych oraz akty wykonawcze.

Fundacje, stowarzyszenia i zakłady administracyjne pełnią ważną rolę w społeczeństwie polskim, realizując zadania publiczne i wzbogacając ofertę usług nie tylko w sferze pomocy społecznej, ale także w obszarach edukacji, kultury czy ochrony środowiska. Stanowią one nieodzowny element społecznej infrastruktury i są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania socjum.