Ocalić człowieczeństwo w ekstremalnych warunkach: analiza "Opowiadań" T. Borowskiego i filmu "Pianista"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.01.2024 o 19:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 25.01.2024 o 14:45

W obliczu ekstremalnych warunków życia, nasze człowieczeństwo często wystawiane jest na próbę. Przetrwanie i zachowanie ludzkich wartości w takich sytuacjach staje się przewodnią kwestią w literaturze, filmie, a także innych formach opisu doświadczeń. Opowiadania Tadeusza Borowskiego, film "Pianista" w reżyserii Romana Polańskiego, czy inne zapisy historii dostarczają nam obrazów ludzi walczących o przetrwanie i etyczne wybory w sytuacjach granicznych.

Opowiadania Tadeusza Borowskiego pochodzące z cyklu "Pożegnanie z Marią" i innych, ukazują świat obozów koncentracyjnych przez pryzmat doświadczeń ich autora. W brutalnych realiach Auschwitz człowieczeństwo jest wystawiane na próbę na każdym kroku. To, co doprowadzało do zatracenia ludzkich cech, to przede wszystkim obozowe warunki, które zmuszały więźniów do działania według reguł narzuconych przez oprawców, często kosztem współwięźniów. Borowski nie oszczędza czytelnika, prezentując szokującą prawdę o mechanizmach przetrwania i moralnym upadku. Zachowanie człowieczeństwa w jego opowiadaniach często staje się luksusem, na który nie każdy może sobie pozwolić.

Z kolei "Pianista" to opowieść o Władysławie Szpilmanie, polskim Żydzie, który przeżył zagładę warszawskiego getta dzięki determinacji i pomocy ludzi o otwartych sercach. Film Polańskiego przedstawia kontrast między okrucieństwem okupanta a ludzkim heroizmem, ale także małymi aktami dobroci. Szpilman zachował swoje człowieczeństwo poprzez muzykę, która stanowiła dla niego ucieczkę od realiów wojny. Jego historia pokazuje, że sztuka i kultura mogą być ostoją ludzkości nawet w najbardziej skrajnych warunkach.

Aby poszerzyć kontekst opisanej problematyki, warto przywołać historię, która miała miejsce podczas powstania w getcie warszawskim. Żydowscy bojownicy, walczyli nie tylko o przetrwanie, ale przede wszystkim o godność i prawo do bycia traktowanym jak człowiek. Ocalenie człowieczeństwa w tej perspektywie oznaczało aktywny opór wobec nieludzkich warunków i obronę wartości bezwzględnie ludzkich. To heroiczna postawa, która nie zawsze kończyła się sukcesem, lecz zawsze była potwierdzeniem ludzkiej godności.

Drugi przykład zaczerpnięto z historii Karola Wojtyły – późniejszego papieża Jana Pawła II. Jako młody aktor, poeta i dramaturg w czasie II wojny światowej, Wojtyła angażował się w tajne nauczanie i działalność kulturalną w Krakowie. Jego zaangażowanie w niezależny teatr było aktem zachowania polskiej kultury i języka, ale także potwierdzeniem, że nawet w cieniu okupacji nazistowskiej Polacy nie rezygnują z tego, co czyni ich ludźmi – z umiłowania piękna, kreatywności i wolnej myśli.

Podsumowując, zachowanie człowieczeństwa w warunkach ekstremalnych jest możliwe, choć niesamowicie trudne. Wydarzenia z literatury i filmu, jak również autentyczne historie ludzi podczas II wojny światowej, ukazują różne strategie przetrwania i zachowania etycznych postaw. W opowiadaniach Borowskiego przyglądamy się granicom moralności, "Pianista" pokazuje siłę kultury i muzyki, opór w getcie symbolizuje walkę o godność, zaś aktywność kulturalna Wojtyły dowodzi, że nawet najdrobniejsze działania mają wartość na skalę ludzkości. Wszystkie te przypadki dowodzą, że człowieczeństwo to coś więcej niż przetrwanie – to dbałość o wartości i wzajemne wspieranie się, nawet gdy wszystko dookoła zdaje się temu przeczyć.