Postawy ludzi wobec własnych błędów: analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.02.2024 o 18:11

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.01.2024 o 22:01

Błędy są nieodłącznym elementem ludzkiego życia. To, jak się do nich odnosimy, jakie przyjmujemy postawy wobec własnych pomyłek, w dużej mierze określa nasze charaktery, naszą moralność i sposób bycia. Literatura światowa pełna jest przykładów bohaterów o rozmaitych sposobach radzenia sobie z popełnionymi błędami. Odbicie konfrontacji człowieka z własnym ułomnym działaniem znajdujemy zarówno w lekturach obowiązkowych, jak i w innych utworach literackich.

Zacznijmy od powieści „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, inteligentny, ale ubogi student, dopuszcza się zbrodni, zabijając i okradając staruszkę-lichwiarkę. Jednak po popełnieniu czynu, jego stosunek do własnego błędu przechodzi ewolucję. Początkowo próbuje usprawiedliwić swój czyn ideą o superludziach, którzy mają moralne prawo do przekraczania praw, by osiągnąć wyższe cele. W miarę upływu czasu postawa Raskolnikowa zmienia się, a waga popełnionej zbrodni coraz bardziej go przytłacza. Ostatecznie doprowadza go to do emocjonalnego załamania i decyzji o wyjawieniu prawdy. Przez cały ten czas Raskolnikow balansuje na granicy między próbą uniknięcia odpowiedzialności a uświadomieniem sobie, że jedyną drogą do odkupienia jest przyznanie się do winy i poniesienie konsekwencji.

Inny interesujący przypadek znaleźć można w dramacie Williama Szekspira „Makbet”. Główny bohater, Makbet, zachęcony przez żonę, decyduje się na zamordowanie króla Szkocji, Duncana, by samemu zająć tron. Wkrótce po dokonaniu czynu ogarnia go poczucie winy i paranoja. Postawa Makbeta jest jednak odmienna od Raskolnikowa – zamiast stawić czoła błędom, pogrąża się w nich coraz głębiej, dopuszczając się kolejnych morderstw dla utrzymania władzy. W głębi duszy bohater zdaje sobie sprawę ze swojej winy i niemoralności, jednak do końca nie potrafi z niej wyciągnąć odpowiednich wniosków ani poszukać odkupienia.

Na gruncie polskiej literatury warto przywołać "Lalkę" Bolesława Prusa. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, wielokrotnie w ciągu życia podejmuje błędne decyzje, jednak ma odwagę, by nie tylko je przyznać, ale próbować naprawić swoje błędy. Chęć doskonalenia się, przyjęcie odpowiedzialności za swoje czyny i niezłomna wiara w możliwość poprawy losu to postawa, która wyróżnia Wokulskiego na tle innych postaci polskiej literatury.

Istotnym jest, aby dostrzec, że sposób, w jaki literackie postaci odnoszą się do własnych błędów, często stanowi o ich losie. W jaskrawym kontraście do postaci takich jak Raskolnikow czy Makbet, które w różny sposób cierpią z powodu swoich błędów, stoją bohaterowie zdolni je rozpoznać, przyznać się do nich i zmierzyć się z ich konsekwencjami.

W konfrontacji z błędem literackie postaci ukazują szerokie spektrum zachowań – od prób racjonalizacji, przez negację, aż po akceptację i staranie się o zmianę. Taka różnorodność pokazuje, że każdy człowiek ma swoje indywidualne metody radzenia sobie z trudnymi wyborami, które wpływają nie tylko na własne sumienie, ale także na świat i ludzi wokół. Literatura pozwala nam więc zbadać głębię ludzkich charakterów i uczy nas, że mimo nieuchronności ludzkich błędów, to, jak przyjmujemy odpowiedzialność za nasze czyny, definiuje nas jako ludzi.