Różne postawy ludzi wobec własnych błędów: analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.11.2023 o 12:26

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.11.2023 o 16:10

Błędy są nieodłącznym elementem naszego życia. Wszyscy popełniamy je na różnych płaszczyznach - w relacjach międzyludzkich, w karierze zawodowej czy w podejmowaniu decyzji. Jednak to, w jaki sposób reagujemy na własne pomyłki, może być bardzo zróżnicowane. W literaturze odnajdujemy wiele przykładów różnych postaw ludzi wobec własnych błędów, które mają w sobie zarówno elementy pokory, jak i pychy.

Przykładem można tu podać "Lalkę" Bolesława Prusa, gdzie główny bohater, Stanisław Wokulski, mimo wielu swoich biznesowych sukcesów, dopuszcza się błędów w sferze uczuć. Zakochawszy się w Izabeli Łęckiej, nie potrafi przyjąć do wiadomości, iż uczucie nie jest odwzajemnione i na tym polu ponosi klęskę. Wędrówka między nadzieją a rozczarowaniem stanie się dla niego przyczyną osobistego dramatu. Wokulski, choć inteligentny i przenikliwy w interesach, w sferze uczuć działa niekiedy naiwnie. Jego postawa wobec własnego błędu to uparte dążenie do celu pomimo świadomości kruchości podstaw, na których buduje swoje marzenia. Kres jego zmaganiom stawia ostateczne rozpoznanie sytuacji i akceptacja porażki, manifestująca się wycofaniem z dotychczasowego życia.

W tragedii "Król Edyp" główny bohater, Edyp, staje przed koniecznością zmierzenia się z własnymi błędami. Edyp nie zdaje sobie sprawy, że jest źródłem klątwy, która ciąży na miasteczku. Jego postawa charakteryzuje się determinacją w poszukiwaniu prawdy, a kiedy na jaw wychodzą przerażające fakty, kiedy okazuje się, że zarówno zamordował ojca, jak i pojął za żonę swoją matkę, Edyp podejmuje decyzję o samokarze; oślepia się i odchodzi na wygnanie. Sofokles ukazuje tutaj skrajną odpowiedzialność – akceptację za najcięższe, choć nieświadome grzechy, a także pokazuje konsekwencje niesione przez sam śledczy zapał Edypa, który prowadzi go do autodestrukcji.

Przeciwną postawę znajdujemy w dziele Dostojewskiego – "Zbrodnia i kara". Główny bohater, Raskolnikow, jest młodym człowiekiem, który, przekonany o własnej wyższości i prawie do kształtowania rzeczywistości, popełnia morderstwo. Wyróżnia go to, że jest świadomy swojego czynu i jego motywacji. Raskolnikow traktuje zbrodnię jako eksperyment nad sobą, wkraczając w obszar zbrodni z filozoficznego punktu widzenia, kwestionując moralne normy. Mimo prób racjonalizacji swoich działań bohater nie jest w stanie uciec przed wewnętrznym konfliktem i poczuciem winy. Wewnętrzny rozdźwięk, jaki powoduje świadomość winy, doprowadza go do psychicznego rozpadu. Ostatecznie, pod wpływem miłości i troski innych osób, zwłaszcza Soni, dochodzi on do wniosku, że jedynym ratunkiem jest przyznanie się do winy i poddanie karze. Dostojewski przedstawia proces dochodzenia do zdrowia psychicznego i moralnego, który następuje poprzez akceptację odpowiedzialności i cierpienie.

Zupełnie inną postawę obserwujemy u bohaterów "Dziadów" Adama Mickiewicza, gdzie konsekwencje błędów przybierają postać głębokiej refleksji moralnej. Gustaw-Konrad jest tu przykładem człowieka, który przeżywa ból po popełnionym błędzie miłosnym, a swoją winę przekształca w poczucie niezbędnej samokrytyki. Przejście z miłosnego zawodu do refleksji nad własnym losem oraz sytuacją narodu polskiego jest tu symptomem głębokiej przemiany postaci, którą przeżywa wewnętrznie. Dźwignięcie ciężaru własnej winy i umiejętność konfrontacji z konsekwencjami swoich działań okazują się siłą napędową, która prowadzi do heroicznego czynu.

Podsumowując, ludzie mają różne postawy wobec własnych błędów. Niektórzy potrafią wyciągać wnioski, naprawiać swoje pomyłki, a inni kierują się pychą i nie potrafią przyznać się do błędów, jak Raskolnikow w "Zbrodni i karze". W literaturze odnajdujemy wiele kontekstów, które ukazują nam, że niewłaściwa postawa wobec błędów może prowadzić do jeszcze większych tragedii. Dlatego warto pochwalić ludzi, którzy potrafią skonfrontować się z własnymi błędami i dążyć do rozwoju i lepszego zrozumienia samego siebie.