Jak zachowuje się człowiek w sytuacjach próby? - utwory prozatorskie końca XIX i początku XX wieku

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 22.12.2024 o 14:01

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.02.2024 o 8:12

Człowiek na przestrzeni historii setki razy stawał w obliczu trudnych wyborów, które stawiały przed nim próbę charakteru. Niezależnie od epoki, taka sytuacja znacząco wpływa na los bohatera i może diametralnie zmienić bieg wydarzeń. W literaturze przełomu XIX i XX wieku widać to wyjątkowo wyraźnie. Bohaterowie prozatorskich utworów z tamtego czasu nierzadko znajdują się w sytuacjach, które zmuszają ich do podejmowania ważnych, często życiowych decyzji. Wpływa to nie tylko na ich prywatne losy, ale również na losy innych ludzi i często kształtuje ich jako ludzi honoru bądź jako postacie moralnie upadłe.

"Lord Jim" Josepha Conrada to powieść, w której główny bohater, młody, pełen aspiracji marynarz, w momencie próby podejmuje decyzję, która na zawsze przesądza o jego przyszłości. Ucieczka z tonącego statku Patna staje się symbolem tchórzostwa i odbiera Jimowi chwałę, dążenie do której było dla niego istotą życia. Decyzja ta, choć podjęta pod wpływem impulsu, ma potężne konsekwencje, zarówno dla niego samego, jak i dla pozostawionych na statku pasażerów. W dalszej części życia Jim osiada na wyspie Patusan, próbując odbudować swoją reputację i tożsamość. Ściśle współpracuje z miejscową społecznością, jednak jego wewnętrzny konflikt nie ustaje. W końcu, kiedy przeszłość znowu się pojawia, Jim decyduje się na śmierć, która jest interpretowana jako akt najwyższej odwagi lub desperacji. Jego wybory, choć tragiczne, zmuszają czytelnika do zastanowienia się nad granicami osobistej odpowiedzialności i odwagi.

Szymon Winnych z opowiadania Stefana Żeromskiego "Rozdziobią nas kruki, wrony…" to zupełnie inny przykład charakteru ludzkiego. Umiejscowione w kontekście powstania styczniowego opowiadanie pokazuje człowieka oddanego sprawie narodowej, który w obliczu próby demonstruje odwagę i wierność wartościom. Konfrontacja Szymona Winnych z okrucieństwem, które objawia się w różnych formach – od zachowania Moskali po postawę zwykłego chłopa – to swoista metafora losu Polski w trudnym okresie zaborów. Postać Winnych staje się zatem symbolem heroizmu i poświęcenia, które są nieodzownymi cechami w sytuacjach ekstremalnych. Zachowanie Winnych jest zatem obrazem indywidualnej i narodowej próby, którą można rozważać w szerokim kontekście pojęcia honoru i patriotyzmu.

Z kolei Tomasz Judym z "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego jest lekarzem, który na przestrzeni powieści wielokrotnie staje w obliczu wyborów między osobistym szczęściem a przeznaczeniem, które sobie obrał. Zderzenie idealizmu z rzeczywistością, wybór między miłością Joasi a misją społeczną stawia go przed moralną próbą, której konsekwencje wybrzmiewają w całej jego dalszej działalności. Charakterystyczna dla postaci Judyma jest jego ambicja oraz dążenie do zmiany społecznej rzeczywistości, co z kolei wiąże się z koniecznością porzucenia osobistego szczęścia dla dobra ogółu. Jego wybory i dylematy etyczne są nadal aktualne i przemawiają do współczesnego odbiorcy, zachęcając do refleksji nad pojęciem odpowiedzialności społecznej.

Podsumowując, bohaterowie literatury z przełomu XIX i XX wieku kształtują naszą świadomość o ludzkiej kondycji w sytuacjach próby. Ich postawy, decyzje, sukcesy i porażki niosą ze sobą uniwersalne lekcje, które mogą być odniesieniem dla naszych własnych życiowych wyborów. Analiza ich zachowań w konfrontacji z trudnymi sytuacjami może służyć współczesnym odbiorcom jako źródło inspiracji do podejmowania mądrych i odpowiedzialnych decyzji. Nadużycia, które zapadły w ich pamięci stają się punktem wyjścia do dyskusji na temat ludzkich postaw wobec losu, wyborów i ich konsekwencji. W ten sposób literatura nie tylko bawi i uczy, ale również pełni funkcję społeczną, kształtując postawy moralne i etyczne czytelników.