Różne wymiary bezdomności w powieści "Ludzie bezdomni" S. Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.02.2024 o 20:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.02.2024 o 16:43

W "Ludziach bezdomnych" Stefana Żeromskiego, jednym z najbardziej znaczących dzieł literackich Młodej Polski, bezdomność jest tematem przewodnim, a jej różne aspekty stanowią o bogactwie treściowej i głębokiej warstwie społecznej powieści. Pod pojęciem bezdomności kryje się tu bowiem zarówno problem mieszkaniowy, jak i szerszy, metaforyczny wymiar utraty domu, przynależności, czy nawet sensu życia.

Powieść ta ukazuje bezdomność materialną poprzez realistyczny opis Paryża i życia warszawskiego proletariatu. W literackiej narracji dostrzegamy drastyczne warunki bytowania najuboższych, których realia życiowe są pełne brudnych, ciasnych i ciemnych zakamarków. Warunki te są wykładnikiem chorób i epidemii, które są stale obecnym niebezpieczeństwem dla zdrowia mieszkańców gett. Doktor Tomasz Judym, wrażliwy lekarz i społecznik, przedstawiony na łamach "Słówka o sprawie higieny", dobitnie akcentuje tę kwestię, podkreślając przy tym swoją bezdomność jako wybór życia w oddaleniu od materialnych zabezpieczeń dla dobra innych.

Bezdomność duchowa jest kolejnym aspektem poruszanym przez Żeromskiego. Tomasz Judym, tytułowy bohater powieści, mimo wysokiej pozycji zawodowej i szans na życie w dostatku, odczuwa pustkę i brak przywiązania do miejsca. Wybiera świadomie życie w samotności, odrzuca potencjalne szczęście rodzinne w imię swoich idei społecznych. Ten dylemat między osobistym szczęściem a służbą biednym jest ukazany jako głęboki konflikt wewnętrzny i uczynienie życia poświęceniem.

Joasia Podborska i Wacław Podborski reprezentują bezdomność losową. Joasia, przez śmierć rodziców i utratę majątku, zostaje wyrzucona z dotychczasowego świata i musi mierzyć się z trudną sytuacją życiową, czego kulminacja następuje w relacjach z Judymem. Wacław Podborski z kolei, zesłany na Syberię, symbolicznie traci swoją ojczyznę, jest bezdomny narodowo, co stanowi nawiązanie do problemu wielu Polaków pod zaborami. Korzecki, bohater drugoplanowy, doświadcza kryzysu egzystencjalnego, czując się zagubiony i pozbawiony oparcia w zmieniające się realia społeczne.

Powieść ta nie traci na aktualności, gdyż problem bezdomności jest obecny również we współczesnym świecie. Żeromski porusza kwestię różnorodności przyczyn i skutków braku domu, a także znaczenia polityki społecznej i odpowiedzialności społecznej za los ubogich. W "Ludziach bezdomnych" przenikają się osobiste dramaty bohaterów i szersze problemy społeczne, co prowadzi do głębokiej refleksji nad kondycją ludzką.

Podsumowując, w "Ludziach bezdomnych" autor ukazuje różne wymiary bezdomności: materialny, duchowy i losowy, rozumiany zarówno jako fizyczny brak dachu nad głową, jak i głębokie poczucie pustki i braku miejsca na świecie. Powieść ta skłania do przemyśleń nad sensem wysiłków włożonych w pomoc innym, wartością życiowych wyborów, a także nad tym, ile ze spotykających nas trudów jest rezultatem działań systemu, a ile naszej osobistej drogi przez życie. Bezdomność to nie tylko brak ścian, to także uczucie wyobcowania, samotności i niepewności jutra, które może dotknąć każdego z nas, niezależnie od czasów, w których żyjemy. W ten sposób Żeromski zmusza każdego czytelnika, by spojrzał na ten problem okiem wrażliwym i pełnym empatii, zastanowił się nad swoją rolą w świecie, i przemyślał, w jaki sposób może przyczynić się do rozwiązania problemów, które wydają się być ponadczasowe.