Życie i śmierć w literaturze średniowiecza, renesansu i baroku.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.02.2024 o 21:34

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.02.2024 o 7:05

W literaturze różnych epok motywy życia i śmierci były ważnymi elementami refleksji twórców. Średniowiecze, Renesans i Barok to okresy, które w różny sposób podejmowały tematy egzystencjalne, osadzone każdorazowo w kontekście światopoglądów panujących w danym czasie.

W średniowieczu dominująca rola religii kształtowała w literaturze wyobrażenie śmierci jako przejście do lepszego, wiecznego życia. Język łaciński był wówczas nośnikiem kultury, w której utwory takie jak "Legenda o świętym Aleksym" wyjaśniały wzorce świętości i wpływały na umysły czytelników. Przykładem takiego wpływu jest "Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią", gdzie śmierć przedstawiona jest jako nieuchronne zakończenie doczesnego bytowania, a zarazem jako motyw przemijalności i równości wszystkich ludzi.

Renesans przynosi zmianę w percepcji człowieka i jego miejsca w świecie. Utwory Jana Kochanowskiego, jak "Treny", ilustrują wpływ humanizmu na literaturę. Kochanowski w przejmujący sposób odmalowuje żałobę po stracie córki i mimo cierpienia dojrzewa do akceptacji jej śmierci. Dzieło to jest przełomowym w otwartości na emocje i indywidualizm człowieka. Z kolei Mikołaj Sęp Szarzyński w "Sonetach" wyraża głębokie niepokoje duchowe, odzwierciedlając zmaganie się z lękiem przed śmiercią i szatanem oraz jednocześnie wiarę w Bogu jako wybawienie.

Barok to epoka pełna kontrastów i przepychu, a zarazem fascynacji śmiercią i przemijalnością. W "Krótkości żywota" Daniela Naborowskiego uwidacznia się niepewność i nietrwałość ludzkiego życia. Jan Andrzej Morsztyn w sonetach miłosnych i "Do trupa" tworzy obraźliwe porównania spokoju śmierci z namiętnościami życia. Literatura barokowa często ukazuje śmierć w kontekście szerszym niż religijny, jako coś, co domyka ludzkie zmagania, uczucia i poszukiwanie sensu.

Podsumowując, w każdej z omówionych epok literatura służyła za medium przekazu o życiu i śmierci. Średniowieczna wysoka ocena wartości ascetycznych ustąpiła miejsca renesansowemu przeglądowi ludzkich uczuć i doświadczeń, by ostatecznie w Baroku zogniskować się wokół przemijalności i kontrastu pomiędzy doczesnością a wiecznością. Zestawienie utworów z tych okresów ukazuje ewolucję myślenia o egzystencji, która w każdej z epok miała inną barwę i ton. Literatura pełni więc istotną funkcję w kształtowaniu oraz wyrażaniu zmieniających się z czasem poglądów na życie i śmierć.