Doświadczenie cierpienia u różnych bohaterów literackich- „Vanitas vanitatum...”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.02.2024 o 22:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.02.2024 o 12:44

„Vanitas vanitatum” to fraza pochodząca z Księgi Koheleta, która w łacińskiej wersji Biblii wyraża myśl o marności wszystkiego. Ewokuje ona obraz przemijania, ale również głęboko zakorzenionego w ludzkiej egzystencji cierpienia. Niezależnie od epoki, kontekstu kulturowego, czy osobistych okoliczności, bohaterowie literaccy doświadczają bólu, który staje się niekiedy kamieniem węgielnym ich rozwoju czy upadku.

Cierpienie przybiera różnorodne formy, może być zarówno wynikiem fizycznego bólu, jak i psychicznego załamania. Na kartach literatury odnajdujemy liczne postacie doświadczające tych dwóch aspektów cierpienia, co często prowadzi do ich wewnętrznej przemiany i staje się probierzem ich wytrzymałości oraz odporności.

W mitologii znaleźć możemy obraz cierpienia w postaci matczynej straty, jak w przypadku Demeter, której córka, Korę, porwano do Hadesu. W Biblii cierpienie manifestuje się przez postaci takie jak Abraham, wystawiany na próbę wiary przez Boga czy Hiob, który doświadcza niewinnej udręki i traci wszystko, aby udowodnić swoje przywiązanie do Boga. W obu tych przykładach cierpienie jest narzędziem doskonalącym duszę i testującym moralną postawę bohaterów.

W literaturze polskiej cierpienie zostaje zaakcentowane w "Trenach" Jana Kochanowskiego, które odzwierciedlają ból po stracie córki, Urszuli. Poezja Kochanowskiego pełni jednocześnie funkcję terapeutyczną, stając się sposobem na radzenie sobie z żałobą. Podobne echo mamy w "Lamencie Świętokrzyskim", gdzie matczyn ból wyraża się w lirycznie podniosłej tonacji żałoby.

Dziecięce cierpienie przedstawiane w literaturze nierzadko kontrastuje z postawą dorosłych. Dzieci, takie jak Hela w "Dobrej Pani" Elizy Orzeszkowej, Janko w "Janko Muzykant" Henryka Sienkiewicza, czy Jadwiga w "Dzikiej Kaczce" Henrika Ibsena, są niejako ofiarami dorosłych i cudzych decyzji. Ich cierpienie podkreśla ich bezbronność i narzuca czytelnikowi refleksję nad sensownością bólu w ich młodym życiu.

Mit o Prometeuszu przynosi w literaturze obraz heroicznych cierpień za ideę wyższą – dobro ludzkości. Postać ta, karana za przekazanie ognia bogów ludziom, symbolizuje ponoszenie konsekwencji swoich wyborów, ale również właściwość cierpienia, które pomaga wzmocnić innych.

Cierpienia wywołane miłością są kolejnym motywem obecnym w literaturze. Liczne są przykłady nieszczęśliwych, niemożliwych do realizacji uczuć, których literackie przedstawienia obnażają ich wewnętrzną dramaturgię i kompleksowość.

O nie mniejszej wadze jest cierpienie narodowe i patriotyczne, które w polskiej literaturze romantycznej wyraża się poprzez mesjanistyczne wizje i postawy niosące nadzieję na wolność. Doświadczenie walczących o niepodległość narodów, ale również jednostek, podkreśla związek między cierpieniem a ważnymi dla ludzi wartościami.

W kontekście wojny i totalitaryzmu cierpienie przyjmuje postać zniszczenia osobowości. Literatura wojenna i antyutopijna ukazuje, jak skrajne warunki prowadzą do demoralizacji i psychicznego unicestwienia, a cierpienie staje się wyniszczające na każdym polu ludzkiej egzystencji.

Ostatecznie literatura zaprasza nas do refleksji nad sensem cierpienia. Z jednej strony jest ono częścią ludzkiej kondycji, z drugiej jednak stanowi pole, na którym człowiek może wzrastać, edukując się przez ból i przekształcając go w siłę.

Podsumowując, literatura przez wieki przedstawiała obrazy cierpienia w różnorodnych kontekstach, zarówno osobistych, społecznych, jak i uniwersalnych. Dzięki temu cierpienie przestaje być jedynie źródłem bólu, a staje się katalizatorem zmian, świadectwem ludzkiej wytrzymałości i wewnętrznej siły. Pozostaje także przypomnienie, że nadzieja i wiara mogą być balastem umacniającym ludzką egzystencję wobec cierpienia.