Świat wartości człowieka homeryckiego i jego literackie realizacje w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.02.2024 o 15:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.02.2024 o 11:02

W dawnych czasach, gdy pojęcie heroizmu i wartości było ściśle związane z siłą, honorowym postępowaniem i relacją człowieka z bogami, literatura utrwalała niezwykle ważne wzorce osobowe. Wszystko za sprawą tajemniczej postaci Homera, którego imię do dzisiaj kojarzone jest z ideałami ludzi dawnych epok. Homer przekazał potomnym 'Iliadę' oraz 'Odyseję', dzieła fundamentujące kanony etyczne, które przez wieki były adaptowane i reinterpretowane, stając się trwałym dziedzictwem kulturowym.

Autorstwo tych eposów, pełnych rozmachu i głębokiej wizji ludzkiej natury, nieustannie budzi zainteresowanie badaczy literatury. Spory teoretyczne dotyczące osoby Homera i tzw. kwestii homeryckiej – czyli debaty o to, czy twórca tych opowieści był jedną osobą, czy też dzieła powstały jako efekt zbiorowej twórczości – nie umniejszają wagi tych dzieł w literaturze światowej. Przede wszystkim odnotować warto, jak wielką rolę odgrywa przekaz ustny, który pozwolił na dochowanie epopei aż do czasów, gdy możliwe stało się ich utrwalenie w formie pisanej.

'Iliada' i 'Odyseja' prezentują świat, gdzie ludzkie losy są ściśle przeplatane z działaniem boskich sił. Bohaterowie tych eposów są stawiani w sytuacjach, gdzie honor, odwaga i męstwo to kluczowe cechy ich charakteru, a w ich postępowaniu można dostrzec cień wpływu bogów oraz nieuchronności przeznaczenia. Począwszy od Achillesa, symbolu najwyższego męstwa, lecz zarazem bohatera tragikomicznego, który poprzez swój gniew i decyzje sprowadza na siebie nieszczęście, do Hektora – wojownika obdarzonego silnymi wartościami moralnymi, który w obronie miasta i rodziny spotyka swój tragiczny koniec.

Odyseusz z kolei uwidacznia inny wymiar heroizmu – inteligencję i spryt. To postać, która przejawia skłonności do manipulacji i przebiegłości, ale również kocha i tęskni za domowym ogniskiem, co ostatecznie tworzy z niego wzorowy obraz człowieka renesansowego. W jego losach pulsują wartości życia rodzinnego, między innymi w lojalności, jaką okazują Penelopa i Telemach.

Zachodzący paradoks polega na tym, że wartości homeryckie w literaturze przez wieki podlegały reinterpretacji, podczas gdy ich istota pozostawała niezmienna. Rycerz średniowieczny, odznaczający się honorowym zachowaniem i gotowością do walki, jest bezpośrednim odpowiednikiem herosa homeryckiego. Adaptacja tych wartości następowała w epoce renesansu czy baroku, gdzie honor rycerza zaczął być postrzegany przez pryzmat moralności obywatelskiej. Właśnie wtedy bohaterowie literaccy zaczęli gromadzić wokół siebie cechy bardziej ludzkie niż bohaterskie w klasycznym rozumieniu. W romantyzmie i pozytywizmie, a także we współczesności postać bohatera często jest zadumana, pełna wewnętrznych rozterek, daleka od nieomylności i wszechmocy. Przytaczana często jest postać Jana Henryka Dąbrowskiego czy księdza Robaka z 'Pana Tadeusza' Mickiewicza, którzy symbolizują patriotyzm i ofiarność dla ojczyzny, lecz także konfrontują się z własnymi słabościami.

Trwałość wzorców bohatera homeryckiego i ich wpływ na współczesność może być zaskakująca, biorąc pod uwagę odmienną kulturę i warunki życia. Niemniej jednak takie cechy jak rozwaga, odwaga czy lojalność wobec najbliższych wciąż pozostają aktualne i są wysoko cenione. Zarówno 'Iliada', jak i 'Odyseja' przekazują uniwersalny obraz człowieka, który w różnych okolicznościach nieustannie szuka swojego miejsca w świecie i próbuje sprostać własnym ideałom.

Podsumowując, świadomość kontynuacji wartości homeryckich uświadamia, jak bardzo literatura starożytnej Grecji zdołała wpłynąć na kształtowanie obrazu idealnego bohatera. Heroiczne postawy greckich herosów od wieków stanowią inspirację i punkt odniesienia w rozważaniach o moralności, odwadze i etyce. Rozumienie i szacunek dla tych archetypów pomagają w kształtowaniu fundamentów współczesnych wzorców osobowych i potwierdzają, że pomimo upływu wieków, podstawowe ludzkie wartości pozostają unikatowe i niezmiennie ważne.