Charakterystyka porównawcza dwóch epok: renesansowa i barokowa wizja świata.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.02.2024 o 15:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.02.2024 o 20:07

Renesans i Barok, dwie epoki, które pomimo swej następności w czasie, oferują dwa kontrastujące spojrzenia na świat i ludzką naturę. Refleksja nad tymi różnicami pozwala na głębsze zrozumienie zarówno literatury, jak i szerokiego kontekstu kulturowego, w jakim powstawała.

W epoce Renesansu człowiek stał się miarą wszystkiego, wyniesiony na piedestał dzięki rozwojowi myśli humanistycznej. Wierząc w swoją wolną wolę i niebagatelne możliwości intelekty głęboko zanurzony w ideach odbudowanego antyku, renesansowy człowiek dążył do harmonii z otaczającym go światem. Sztuka i literatura renesansu miały za zadanie przypominać o tej harmonii, promując klasyczny porządek, jasność wypowiedzi oraz inspiracje antykiem. W literaturze jako przykład tej harmonii może posłużyć twórczość Jana Kochanowskiego, który w swoich psalmach i pieśniach erygował obraz człowieka wykształconego, czerpiącego z mądrości klasycznych filozofów i świadomego swojej godności.

Z kolei Barok to czas, w którym światopogląd człowieka staje się zdecydowanie bardziej skomplikowany. Barokowa literatura odzwierciedla dysharmonię i konflikt, niepokoje i przemyślenia związane z przemijalnością życia, obecność zła w ludzkiej naturze, jak i duchowe oraz materialne aspekty egzystencji. Weźmy za przykład twórczość Mikołaja Sępa Szarzyńskiego; jego utwory są przesiąknięte motywami vanitas, walki dobra ze złem oraz nieuchronności grzechu, przez co doskonale oddają ducha swoich czasów.

Owe epoki różniły się znacząco na wielu płaszczyznach, co można dostrzec, analizując życiorysy i dzieła autorów obydwu okresów. Podczas gdy renesans stawiał na harmonię, barok był epoką pełną dysharmonii i kontrastów. Dla renesansowego humanisty rozum był źródłem prawdy, w Baroku zaś człowiek musiał borykać się z wewnętrznymi rozterkami i często uciekał się do wiary jako podstawy poznania świata.

Dla przykładu, w twórczości Jana Kochanowskiego, szczególnie w "Trenach" możemy dostrzec renesansowy spokój i poszukiwanie pociechy w rozumie, gdy poeta usiłuje pogodzić się z tragiczną śmiercią ukochanej córki. Natomiast w poematach Sępa Szarzyńskiego, jak "Sonet IV", widoczne jest zmaganie się z myślą o przemijaniu i niepewnością zbawienia, które wypływa z głębi rozdartej duszy poety.

Styl i forma twórczości obu epok będą odzwierciedleniem ich świata wewnętrznego. W Renesansie będziemy świadkami dążenia do klarowności, symetrii i prostoty, czego przykładem jest forma sonetu w twórczości Kochanowskiego. Barok zaś dostarczy nam literatury pełnej skomplikowanych konstrukcji językowych, szyku przestawnego, metafor i symboli w utworach takich jak liryki Sępa Szarzyńskiego.

Skrupulatne porównanie tych dwóch epok pozwala nam dostrzec ewolucję w sposobie postrzegania i przedstawiania świata oraz człowieka w literaturze. Myśl renesansowa była przesiąknięta optymizmem w swoje możliwości, możliwości rozwoju nauki i kultury. Barok, z drugiej strony, obnażył dramat człowieka uwikłanego w symbiozę ducha i materii oraz wieczną walkę między przemijaniem a wiecznością.

W podsumowaniu tej analizy, Renesans i Barok można uznać za dwa odmienne obrazy świata, które, choć różne, były odpowiedzią na napięcia swoich czasów i miejsce człowieka w nich. Nieustannie rozwijający się kontekst historyczno-kulturowy kreował podłoże dla zmian w literaturze, odbijając się echem w wiecznym poszukiwaniu tożsamości człowieka. Zarówno Renesans jak i Barok, każda epoka na własnych zasadach, zadają pytanie o miejsce człowieka we wszechświecie, pozostawiając po sobie niezatarte ślady w dziejach literatury.