Stefan Żeromski "Ludzie bezdomni"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.02.2024 o 16:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.02.2024 o 18:24

Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego to dzieło niezwykle istotne w kontekście przełomu XIX i XX wieku, które porusza problematykę poszukiwania tożsamości przez inteligencję oraz diagnozuje bolączki społeczne tej epoki.

Stefan Żeromski, zwany często sumieniem polskiej literatury, był pisarzem głęboko zaangażowanym w sprawy swojego narodu. Jego twórczość powstawała w czasach, gdy Polska była pod zaborami, co znacząco wpłynęło na charakter jego dzieł. "Ludzie bezdomni" wnikliwie obrazują zmagania głównego bohatera – doktora Tomasza Judyma – z niesprawiedliwością społeczną i własnymi wyborami moralnymi.

Geneza "Ludzi bezdomnych" jest ściśle związana z życiowymi doświadczeniami samego autora. Podobnie jak Judym, Żeromski pochodził z rodziny o ubogich korzeniach, co z pewnością przełożyło się na jego wrażliwość na krzywdę niższych warstw społecznych. Praca w sanatorium w Nałęczowie dała mu nie tylko bezpośredni wgląd w potrzeby chorych, ale i natchnęła do stworzenia aczkolwiek idealizowanego wizerunku lekarza – przyjaciela ubogich. Pisarz miał nawet bezpośredni kontakt ze środowiskami socjalistycznymi, co znalazło odzwierciedlenie w powieści w postaci konspiracyjnych epizodów i zaangażowania Judyma w działalność społeczną.

Powieść wyróżnia się zróżnicowaną strukturą akcji, rozmieszczoną w różnych miejscach geograficznych od Warszawy, przez Łódź, aż po Karkonosze. Dzięki temu Żeromski oddaje dynamikę przemian społecznych, jakie dokonywały się w zaborze rosyjskim. Prezentuje żywy obraz ludzi z różnych warstw i socjolektów, od prostego luda po inteligencję.

W powieści tło tworzą różnorodne postacie, z których najważniejsze to Tomasza Judym, Joasia Podborska i Szymon Korzecki. Doktor Judym, będący uosobieniem ideałów i dylematów moralnych, doświadcza głębokiego konfliktu między osobistymi poświęceniami a potrzebą działania dla dobra ogółu. Joasia, reprezentująca dylematy egzystencjalne, stanowi dla niego zarówno kompankę, jak i motywację do własnych poszukiwań sensu życia. Korzecki zaś wprowadza do powieści elementy filozoficzne, będąc symbolem kontemplacyjnego podejścia do życia oraz swoistej resignacji.

Tytuł "Ludzie bezdomni" można interpretować wielowymiarowo. Dosłownie odnosi się do bohaterów, którzy nie mają własnego domu, przenośnie zaś – do ludzi bez ojczyzny, których dom (Polska) jest pod zaborami. Symbolizm słowa "dom" wykracza też poza kwestie materialne, odnosząc się do poszukiwania "duchowego domu", przynależności oraz sensu istnienia.

Żeromski w powieści bada zagadnienia psychologiczne, społeczne i filozoficzne, wyraźnie obrazując wewnętrzne dylematy bohaterów. Przez pryzmat ich życiowych wyborów prezentuje szeroko rozumianą problematykę społeczną. Jego realizm przejawia się w autentycznym ukazaniu środowiska życia bohaterów, szczególnie zaś w detalach odnoszących się do życia ubogich, co zbliża powieść do konwencji naturalistycznej. Nie brak w niej również elementów impresjonistycznych, widocznych w opisach przyrody, oraz ekspresjonistycznych i symbolicznych, wpływających na ogólną kompozycję utworu.

Rola "Ludzi bezdomnych" dla pokolenia Młodej Polski była ogromna. Utwór poruszał zarówno konkretną problematykę społeczną, jak i dawał intelektualny impuls do refleksji nad własną rola w mierzeniu się z nią. Zdaniem wielu, Żeromski stał się "duchowym wodzem pokolenia", a jego powieść zrobiła dużą karierę i była ważnym elementem dyskursu społecznego i kulturalnego.

Podsumowując, "Ludzie bezdomni" są bogatym świadectwem epoki, w której powstali, i stanowią nadal ważny punkt odniesienia dla analizy i interpretacji zarówno literackich, jak i historyczno-społecznych. Dzieło pozostaje żywe w kulturze polskiej, będąc zarówno legendą, jak i przedmiotem ciągłej interpretacji.