Trzeźwy racjonalista, a niepoprawny marzyciel: "Lalka"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.02.2024 o 13:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.02.2024 o 7:23

W powieści "Lalka" Bolesława Prusa jesteśmy świadkami skomplikowanego obrazu społeczeństwa warszawskiego okresu pozytywizmu, kreślonego poprzez pryzmat losów kilku szczególnie wyrazistych postaci. Wątek pierwotny tej opowieści krystalizuje się w postaciach dwóch mężczyzn, będących wyrazistymi antytezami - Stanisława Wokulskiego, niespokojnego i pełnego idei marzyciela, oraz Ignacego Rzeckiego, który spogląda na świat z pozycji zdecydowanego racjonalisty. Te dwie postacie, choć różniące się znacznie sposobem patrzenia na otoczenie, reprezentują dwa współistniejące oblicza ludzkiej natury.

Wokulski, główny bohater powieści, jest człowiekiem pełnym sprzeczności, podejmującym desperacką walkę o miejsce w społeczeństwie i miłość kobiety - Izabeli Łęckiej. Jego zaangażowanie w badania naukowe i wynalazki, społeczną aktywność czy nawet zainteresowanie sprawami handlowymi - każde z tych przedsięwzięć ma w sobie coś z marzenia, z pogoni za ideałem. Wokulski, jako człowiek pozbawiony konwencjonalnej wiary w Boga, pragnie wypełnić pustkę niematerialnymi wartościami, co sprawia, że poszukuje sensu życia w miłości, ale także w dążeniu do postępu i zmian. Kieruje się w życiu uczuciami, które niejednokrotnie prowadzą go ku decyzjom irracjonalnym, gdyż popychane są przez siłę marzeń i ambicji przekraczających granice społecznie uznanych norm.

Z kolei Ignacy Rzecki, osoba zajmująca stanowisko zarządcy w sklepie Wokulskiego, reprezentuje zupełnie inną postawę. To trzeźwy obserwator rzeczywistości, człowiek, który doświadczenia życiowe przesiewa przez sito rozsądku i pragmatyzmu. Rzecki, będąc spadkobiercą epoki oświecenia, wierzy w ciągłość i porządek rzeczy, ufając jedynie temu, co możliwe do zweryfikowania i ujęcia w cyfry. Dla niego świat jest maszyną, w której emocje pełnią marginalną rolę, ustępując miejsca regułom gry ekonomicznej i społecznej. Rzecki jest przez to postacią zupełnie odmienną od Wokulskiego – statyczną i niewchodzącą w ryzykowne interakcje z losami innych postaci, co nie znaczy, że nie posiada on własnych aspiracji i marzeń. Są one jednak skromne i ukierunkowane na doraźne, racjonalne cele.

Kontrast obu tych postaci staje się symbolem przemian zachodzących w społeczeństwie II połowy XIX wieku. Wokulski jako człowiek nowoczesny, niewierzący w utarte schematy, ciągle szukający, eksperymentujący, staje się metaforą nowej Polski, która próbuje odnaleźć swoje miejsce po okresie zaborów. Jest symbolem ludzi, którzy w złudzeniach i marzeniach szukają impulsu do działania. Rzecki natomiast reprezentuje ustępujący świat – świat, który opiera się na starych porządkach i zasadach, gdzie nie ma miejsca na uczucia i wielkie pasje.

Niemniej jednak obie te postaci z powieści "Lalka" są niezbędne dla pełnego zrozumienia kondycji ludzkiej. Marzenia Wokulskiego, mimo iż nie przynoszą mu oczekiwanego spełnienia, nadają życiu sens i głębię, są świadectwem ludzkiego dążenia do piękna i doskonałości. W równym stopniu racjonalne podejście Rzeckiego, choć pozornie pozbawione emocji, daje mu spokój i stabilność, przeciwwagę dla chaosu i niewiadomej przyszłości. „Lalka” stawia ważne pytania o to, jak żyć - z naciskiem na uczciwość i pracowitość czy może na ryzyko i pasję, ukazując tym samym, że trzeźwość myślenia i poprawne marzenia, chociaż odmienne, są obie ważne i definiują nasze życie jako ludzi.