Jak założenia programowe epoki wpływają na sposób kreowania świata przedstawionego w utworze literackim.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.02.2024 o 16:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.02.2024 o 22:32

Założenia programowe epoki literackiej mają zasadniczy wpływ na sposób kreowania świata przedstawionego w utworze literackim. Sposób, w jaki autorzy przedstawiają rzeczywistość, kreują postacie oraz konstruują wątki, jest ściśle związany z wyznacznikami charakterystycznymi dla danej epoki. Omawiane zjawisko można zaobserwować na przykładach literatury antycznej, średniowiecznej, renesansowej, barokowej, oświeceniowej, romantyzmu, pozytywizmu, aż po współczesność.

W literaturze antycznej, na przykład w dziełach Homera, świat przedstawiony często kształtowany był przez motywy heroiczne, wojenne oraz interwencje bogów. W "Iliadzie" i "Odysei" bogowie greccy ingerują w życie ludzi, pokazując bliskie związki świata naturalnego z nadprzyrodzonym. Taka kreacja świata wynikała z antycznego przekonania o istotnej roli boskości w życiu codziennym oraz o heroizmie jako najwyższej wartości.

Średniowiecze z kolei charakteryzowało się literaturą o silnym podłożu religijnym. Literatura ta miała na celu pokazanie świata jako miejsca walki dobra ze złem, gdzie człowiek dąży do zbawienia. Świat przedstawiony w "Boskiej komedii" Dantego Alighieri stanowi podróż przez trzy krainy zaświatów - Piekło, Czyściec i Raj - stanowiących metaforę drogi życiowej człowieka pod kierunkiem wiary.

Renesans zwrócił uwagę na człowieka, jego rozum, emocje i piękno naturalne. W dziełach takich jak "Sonety do Laury" Petrarki, świat przedstawiony koncentruje się na emocjach, naturze oraz indywidualności poety. To właśnie w renesansie zaczęto kreować świata literackiego jako odzwierciedlenia wnętrza człowieka, jego myśli i uczuć.

Barok natomiast, epoka pełna przepychu i kontrastu, w literaturze stawiał na grę formą, paradoks oraz na motywy vanitas. W "Życiu i śmierci Jana Sobieskiego" Wacław Potocki przedstawia chwałę bohatera przez pryzmat ulotności życia i śmierci, podkreślając niepewność i zmienność ludzkiego losu.

Oświecenie, kładące duży nacisk na rozum, naukę i edukację, w literaturze dążyło do krytyki ówczesnego społeczeństwa i absurdów epoki, często w formie satyry. "Monachomachia" Ignacego Krasickiego to dzieło, które ukazuje absurd wewnętrznych walk w klasztorze, będących metaforą nieracjonalności ówczesnych sporów.

Romantyzm, jako reakcja na racjonalizm i materializm, stawiał na uczucia, naturę i indywidualizm. W "Balladach i romansach" Adama Mickiewicza świat przedstawiony jest pełen tajemnic, niewytłumaczalnych zjawisk i głębokich emocji, co pokazuje dążenie epoki do podkreślania wartości niematerialnych.

W pozytywizmie, epoce nauki i pracy u podstaw, literatura skupiała się na realiach społecznych, postępach technologicznych i pracy organicznej. "Lalka" Bolesława Prusa ukazuje szczegółowy obraz społeczeństwa warszawskiego z perspektywy różnych klas społecznych, wskazując na problemy społeczne i ekonomiczne epoki.

Współcześnie, w epoce wielkiej różnorodności stylistycznej i tematycznej, świat przedstawiony w literaturze kształtowany jest przez całokształt doświadczeń ludzkich, postęp technologiczny, globalizację oraz problemy współczesnego świata, co pokazuje, jak bardzo założenia programowe epoki kształtują kreację literacką.

Zatem, założenia programowe różnych epok literackich znacząco wpływają na sposób kreowania świata przedstawionego w utworach literackich, ukazując jednocześnie, jak literatura jest odzwierciedleniem zmieniających się przez wieki wartości, przekonań oraz aspiracji ludzkości.