Cisza: wartościowy stan otoczenia czy oznaka pustki i braku życia?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.02.2024 o 22:20

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.02.2024 o 17:52

Cisza. Dla wielu symbol wytchnienia i odpoczynku, dla innych znak pustki, wyizolowania i samotności. Jak zatem powinniśmy postrzegać ten stan otoczenia – jako wartość czy deficyt? Próbując odpowiedzieć na to pytanie, warto zastanowić się, czym dla nas właściwie jest cisza i jak różne obrazy tego stanu prezentowane są w literaturze.

Możemy przywołać pierwszy obraz ciszy zaczerpnięty z poezji romantycznej, gdzie cisza nierzadko towarzyszy refleksji nad światem, przyrodą i własnym wnętrzem. Dla poety romantycznego, taki jak Adam Mickiewicz, cisza jest przestrzenią dla kontemplacji i twórczości. W "Panu Tadeuszu" cisza wiejskiego życia to harmonijne tło dla idylli, stan, w którym bohaterowie mają okazję do pogłębionych przemyśleń, do odczuwania swojej więzi z naturą. Tutaj cisza okazuje się być tłem dla piękna, które manifestuje się zarówno w pejzażu, jak i w ludzkich sercach.

Warto również przytoczyć obrazy ciszy zaczerpnięte z twórczości Bolesława Prusa. W "Lalce" cisza salonów ma charakter opresyjny, odzwierciedla pustkę emocjonalną bohaterów, odległość między Stanisławem Wokulskim a Izą Łęcką. Jest oznaką społecznych podziałów, nierozumienia i niemożności porozumienia się. To cisza, która nie daje spokoju, ale podkreśla dystans i samotność.

W nowszych dziełach, takich jak "Opowieści galicyjskie" Andrzeja Stasiuka, cisza odgrywa rolę wałka granicznego – stanowi odseparowanie od zgiełku, od codziennej gonitwy. Cisza tych opowieści zdaje się być wartością samą w sobie, niepokojącą co prawda, ale jednocześnie piękną swoją autentycznością i prostotą. Jest zaproszeniem do zatrzymania się, do wejścia w głębsze zrozumienie siebie i świata.

Co więcej, w narracjach katastroficznych cisza może oznaczać koniec, zagładę – jest synonimem śmierci, jak w powieści "Cisza po burzy" Jerzego Andrzejewskiego. Tutaj cisza towarzyszy postapokaliptycznemu światu, stając się przestrzenią dla totalnego braku nadziei, dla obrazu unicestwionego życia i kultury.

Jednakże, warto podkreślić, że nawet w takich wizjach cisza może przynieść moment oświecenia, możliwość głębokiej introspekcji, jak to ma miejsce w wielu dziełach filozoficznych czy mistycznych. Cisza bywa wówczas świadomie poszukiwanym stanem, który sprzyja medytacji, a przez to rozwojowi duchowemu.

W kontrze do tego stoi obraz ciszy jako niepokoju i oczekiwania, którym towarzyszyć może strach przed tym, co nieznane – widoczny chociażby w dramatach Stanisława Wyspiańskiego, gdzie cisza przed burzą bywa równie głośna co sama burza, pełna napięcia i emocji.

Z pewnością cisza ma wiele oblicz, które literatura stara się uchwycić i przekazać. Czy jest wartościowym stanem otoczenia zależy zatem od kontekstu, w którym ją umieszczamy, naszej indywidualnej wrażliwości oraz potrzeb. Cisza może być kojem dla zmysłów i umysłu, ale też przestrzenią lęku i oczekiwania na nieuniknione. Jest jak płótno, na którym życie maluje obrazy – czasem spokojne i harmonijne, czasem niepokojące i pełne niepewności. Cisza nie jest ani dobra, ani zła sama w sobie. Jest canvasem, który w różny sposób możemy interpretować i wypełniać. Wydaje się, że to właśnie ta wielowymiarowość stanowi o jej wartości. Może więc zamiast próbować jednoznacznie określić jej charakter, powinniśmy przyjąć i docenić złożoność ciszy, obecną w naszym życiu i sztuce, tak jak w otaczającym nas świecie.