Wisława Szymborska "Na wieży Babel" - analiza i interpretacja wiersza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.08.2024 o 21:35

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 20.08.2024 o 20:49

"Wisława Szymborska 'Na wieży Babel' - analiza i interpretacja wiersza"

1. Przedstawienie autora:

Wisława Szymborska to postać, której poezja ma znaczący wpływ na współczesną literaturę polską. Urodzona 2 lipca 1923 roku w Bninie, Szymborska to autorka wielu znakomitych wierszy, które w mistrzowski sposób łączą refleksję filozoficzną z codziennością. W swojej twórczości podejmuje różnorodne tematy – od egzystencjalnych, poprzez społeczne, aż po filozoficzne. Jej wiersze cechuje głębia myśli, subtelna ironia oraz bogactwo środków stylistycznych.

Szymborska zdobyła wiele prestiżowych nagród literackich, z czego najbardziej znamienną jest Nagroda Nobla w dziedzinie literatury, którą otrzymała w 1996 roku. Komitet Noblowski szczególnie docenił jej „poezję, która z ironicznym precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać fragmenty ludzkiej rzeczywistości”. Jej spuścizna literacka wpływa na kolejne pokolenia poetów i czytelników, inspirując do głębokich przemyśleń o ludzkiej naturze i rzeczywistości.

2. Wprowadzenie w tematykę wiersza:

Wiersz „Na wieży Babel” odwołuje się do biblijnej historii o budowie wieży Babel, która pojawia się w Księdze Rodzaju (Rdz 11,1-9). Według tej historii, ludzie zjednoczeni jednym językiem postanowili zbudować wieżę sięgającą nieba, aby zdobyć sławę i nie rozproszyć się po całej ziemi. Bóg, widząc ich ambicje, postanowił ukarać ich pychę, mieszając ich języki, co uniemożliwiło dalszą budowę i spowodowało rozproszenie ludów. Wieża Babel stała się symbolem chaosu językowego i niemożności porozumienia się między ludźmi.

Tytuł wiersza Szymborskiej nawiązuje do tej historii, sugerując, że również współczesność zmaga się z problemem braku porozumienia, który nie ogranicza się tylko do różnic językowych, ale obejmuje także komunikację emocjonalną i interpersonalną. Wiersz staje się refleksją nad trudnościami w nawiązywaniu pełnej, autentycznej relacji między ludźmi.

Interpretacja i analiza wiersza

„Na wieży Babel” to wiersz biały, bez rymów i podziału na zwrotki, który przez swoją ciągłość formalną i brak podziału tworzy efekt nieprzerwanych emocji i dialogu. Taka formalna konstrukcja podkreśla nieuporządkowany, chaotyczny charakter komunikacji między jego bohaterami, co doskonale współgra z tematem wiersza.

Forma dialogu użyta przez Szymborską jako technika literacka pozwala na żywe ukazanie interakcji między dwoma postaciami, kobietą i mężczyzną, które układają się w napięty, pełen konfliktów dialog. Dialog ten zdradza brak porozumienia, nieporozumienia i głębokie problemy w komunikacji.

2. Charakterystyka dialogu:

Dialog między bohaterami wiersza Szymborskiej charakteryzuje się brakiem spójności, wzajemnym niezrozumieniem i chaosem komunikacyjnym, co możemy dostrzec w wielu fragmentach wiersza. Jednym z najbardziej wymownych przykładów jest wymiana: - "Która godzina?" - "Tak, jestem szczęśliwa."

Te pytania i odpowiedzi zdają się nie być ze sobą powiązane, co odzwierciedla niemożność porozumienia się między bohaterami. Fragmenty dialogu odkrywają przed czytelnikiem głębokie rany emocjonalne i frustracje obu stron.

W stylu wypowiedzi bohaterów można dostrzec użycie metafor i epitetów, które pomagają ujawnić ich wewnętrzne przeżycia. Na przykład "szara suknia" czy "murem targnął wiatr" to obrazy, które mają przemyślane znaczenie i pogłębiają przekaz wiersza. W wypowiedziach brakuje eufemizmów – bohaterowie wyrażają swoje myśli i emocje w sposób bezpośredni i czasami brutalny, co dodatkowo podkreśla autentyczność ich stanów emocjonalnych.

Pytania retoryczne, takie jak "- Dlaczego kłamiesz, dlaczego mówisz do mnie jej imieniem, kochasz ją jeszcze?" mają na celu nie tylko wyrażenie emocji, ale też wzmocnienie dramatyzmu sytuacji i ukazanie głębokości konfliktu między bohaterami.

3. Analiza literacka poszczególnych fragmentów wiersza:

Obraz „Murem targnął wiatr, wieża ziewnęła jak lew” jest fascynującym przykładem użycia środka stylistycznego, w którym burza symbolizuje nagromadzenie emocji i niepokój wewnętrzny bohaterów. Burza, jako zewnętrzne zjawisko atmosferyczne, odzwierciedla wewnętrzny chaos i tarcia w relacji między bohaterami.

Kolejny fragment - "Dlaczego kłamiesz, dlaczego mówisz do mnie jej imieniem, kochasz ją jeszcze?" ukazuje wzajemne oskarżenia i podejrzenia, które są w stanie zniszczyć każdą relację. Oskarżenia te jednocześnie wskazują na brak zaufania i ciągłe analizowanie przeszłości, co nie pozwala bohaterom na budowanie trwałej więzi.

Wypowiedzi "Bądź spokojny, wyjadę z tego miasta. Bądź spokojna, odejdę stąd" pokazują rozpad związku jako wynik braku zrozumienia. To wyznania ostateczności – bohaterowie, zmęczeni nieporozumieniami, decydują się na rozstanie, co oznacza, że dali za wygraną w swojej walce o harmonię.

Z kolei wyrażenie „Nikogo jak ciebie” można odczytać jako przejaw ironii lub szczerej, lecz niemożliwej do zrealizowania afirmacji. Ta sprzeczność ukazuje skomplikowanie relacji między bohaterami, którzy mimo wszystko mają do siebie pewien rodzaj przywiązania.

Motywy przewodnie i ich interpretacja

Jednym z kluczowych motywów wiersza jest miłość, która nie spełnia się z powodu niezdolności bohaterów do porozumienia się. Miłość, w kontekście wieży Babel, przedstawiona jest jako coś, co mimo najszczerszych chęci nie może się udać przez różnice emocjonalne i komunikacyjne między ukochanymi osobami. Bohaterowie próbują znaleźć potwierdzenie swojej wartości w oczach drugiej osoby, ale ich próby są bezowocne, prowadząc do frustracji i ostatecznego rozstania.

2. Motyw zapomnienia i przebaczenia:

Częstym problemem, z jakim zmagają się bohaterowie wiersza, jest zdolność do zapomnienia przeszłoś tij i przebaczenia. Fragment: "- Dlaczego kłamiesz, dlaczego mówisz do mnie jej imieniem, kochasz ją jeszcze?", jest wyrazem emocjonalnego obciążenia przeszłością, która uniemożliwia bohaterom zbudowanie nowego etapu w ich relacji. Zapomnienie i przebaczenie są nieosiągalne, co dodatkowo utrudnia ich komunikację.

3. Motyw samotności w dwójce:

Choć bohaterowie wiersza są w związku, ich relacja wskazuje na głęboką samotność. Każde z nich żyje w oddzielnym świecie, nie potrafiąc naprawdę nawiązać kontaktu z drugim człowiekiem. Nawet ich spory i dialogi nie prowadzą do poprawy sytuacji, tylko pogłębiają ich izolację. Brak pełnego, dojrzałego zrozumienia sprawia, że jest to miłość niespełniona.

4. Motyw nieporozumienia płci we współczesnych czasach:

Szymborska w wierszu ukazuje uniwersalny problem komunikacji między mężczyzną a kobietą. Problemy, z którymi zmagają się bohaterowie, są odzwierciedleniem współczesnych trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu zdrowych relacji. Zamiast współpracować i dążyć do wzajemnego zrozumienia, wiele par wydaje się działać przeciwko sobie, prześcigając się w wyrażaniu swoich racji, co prowadzi do nieuchronnych konfliktów.

Środki stylistyczne i ich funkcje

Metafory w wierszu "Na wieży Babel" służą do tworzenia nastroju i nadawania tekstowi głębszego znaczenia. Przykład: "wieża ziewnęła jak lew" to metafora, która łączy fizyczny stan wieży z emocjonalnym stanem bohaterów, pokazując ich osłabienie i zmęczenie ciągłymi konfliktami.

2. Epitety:

Epitety w wierszu Szymborskiej są używane do stworzenia obrazowego języka, który pomaga czytelnikowi lepiej zrozumieć stany emocjonalne bohaterów i atmosferę ich relacji. Przykłady: "wielką bramą", "szarą suknię" tworzą określone obrazy w wyobraźni czytelnika, wzmacniając przekaz emocjonalny wiersza.

3. Brak eufemizmów:

Szymborska unika eufemizmów, co podkreśla autentyczność emocji i bezpośredniość wypowiedzi. Brak łagodzenia przemyśleń i uczuć bohaterów sprawia, że czytelnik odczuwa ich ból, rozczarowanie i frustrację w sposób bardziej intensywny.

4. Pytania retoryczne:

Pytania retoryczne są używane w wierszu do wzmocnienia emocjonalnego wyrazu tekstu. Przykładem jest pytanie "więc to już wszystko?", które nasuwa refleksję nad ostatecznością rozstania i desperacją bohaterów w obliczu nieuniknionego rozpadu ich relacji.

Wnioski

„Na wieży Babel” Wisławy Szymborskiej to wiersz, który ukazuje nam trudności w komunikacji międzyludzkiej poprzez metaforę biblijnej wieży Babel. Brak porozumienia i zrozumienia w relacjach międzyludzkich, nawet tych najbardziej intymnych, prowadzi do ich rozpadu. Wiersz ukazuje również, jak mimo naszych najgłębszych pragnień, często nie jesteśmy w stanie pokonać barier komunikacyjnych, które stoją między nami a zrozumieniem drugiej osoby.

2. Refleksja końcowa:

Wiersz skłania do przemyśleń na temat wartości prawdziwego porozumienia i miłości, która opiera się na wzajemnym zrozumieniu. To zaproszenie do refleksji nad współczesnymi relacjami, nad tym, jak ważna jest komunikacja i chęć zrozumienia drugiej osoby. Nawet w dzisiejszych czasach, gdzie komunikacja stała się łatwiejsza dzięki technologiom, problemy z porozumieniem się pozostają aktualne i uniwersalne.

3. Szymborska a współczesność:

Problemy poruszane przez Szymborską w jej wierszu „Na wieży Babel” są nadal aktualne w kontekście współczesnych relacji. Wysoki poziom wymaganej empatii, umiejętność słuchania i zrozumienia drugiego człowieka są kluczowe w budowaniu trwałych i szczęśliwych związków. Zaproszenie do dalszej refleksji nad własnymi relacjami i sposobami komunikacji jest ważnym przesłaniem, które Szymborska z pewnością chciała przekazać swoim czytelnikom.