Analiza porównawcza: „Bema pamięci żałobny rapsod” i „Fortepian Szopena” Cypriana Kamila Norwida

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.04.2024 o 12:07

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Cyprian Kamil Norwid, choć dziś zajmuje jedno z czołowych miejsc w kanonie literatury polskiej jako swego rodzaju "poeta-poeta", za swojego życia cieszył się niewielką popularnością. Jego twórczość charakteryzuje się głębokim indywidualizmem i unikalnym podejściem do języka, które było niezrozumiałe dla jego współczesnych. Norwid, postrzegany często jako epigon romantyzmu, faktycznie przekraczał jego granice, czyniąc go prekursorem modernizmu. Dwa spośród jego utworów, "Bema pamięci żałobny rapsod" oraz "Fortepian Szopena", łączy tematyka związana z polskimi bohaterami narodowymi - gen. Józefem Bemem i Fryderykiem Szopenem, którzy stanowią przykłady wybitnych jednostek nie docenionych w pełni za życia, a chwalonych i idealizowanych po śmierci.

"Bema pamięci żałobny rapsod" dedykowany jest postaci generała Józefa Bema, bohatera wielu powstań narodowych. Odejmowanie faktów historycznych od obrazu Bema kreowanego przez Norwida ujawnia poetycką idealizację. Norwid stworzył z Bema symbol, w którego postaci zawarł rysy bohatera zarówno polskiego, jak i słowiańskiego. Utrudnia to oddzielenie rzeczywistości od mitu, ale jest to świadome działanie poety, mające na celu podniesienie rangi postaci Bema jako tego, który zasłużył nie tylko na narodowy, ale i uniwersalny szacunek. Elementy starożytne i starosłowiańskie w opisie pogrzebu nadają utworowi patosu i humanizują bohatera. Dalszym sposobem idealizacji jest stosowanie przez Norwida rytmiki i dźwiękonaśladowczości. Brzmienie wiersza podnosi wartość oddziaływania na odbiorcę i pozwala na pełniejsze odczucie nie tylko treści, ale i emocji wyrażanych przez poezję.

Z kolei w "Fortepianie Szopena" doświadczamy osobistych doświadczeń Norwida związanych z wielkim kompozytorem, Fryderykiem Szopenem. Muzyka jako narzędzie przekazu narodowych wartości odgrywa znaczącą rolę, pozwala ona na ilustrację piękna duszy polskiej, jej aspiracji i marzeń. Szopen, osoba wyidealizowana przez Norwida, porównywany jest do postaci mitologicznych, stając się personifikacją artystycznego geniuszu i duchowej wielkości. Symbolizm zniszczonego i wyrzuconego fortepianu kompozytora to metafora losów Polski – forsowanej w niebyt, lecz także niezniszczalnej w swojej wartości i historii.

Porównując obie kompozycje Norwida, dostrzegamy zarówno wspólne, jak i różne elementy składniowo-stylistyczne. Wykorzystanie środków stylistycznych, takich jak metafory, porównania i epitety, są charakterystyczne dla poezji Norwida i mają na celu wzmacnianie wyrazu poetyckiego oraz tworzenie nowego postrzegania wydarzeń i postaci. Antykizacja w obu wierszach stanowi wspólny element, podkreślając ponadczasowe aspekty bohaterstwa. W "Bemie pamięci żałobnym rapsodzie", bohaterstwo ma wymiar rycerski, w "Fortepianie Szopena" dominuje aspekt artystyczny. Obrazowanie bohaterów przy pomocy różnorodnych technik wpływa na percepcję ich postaci, ale w obu przypadkach działają na rzecz podniesienia znaczenia polskości.

Wnioski płynące z analizy utworów Cypriana Kamila Norwida podkreślają zasługi postaci historycznych dla polskiej kultury oraz obrazują różnice i podobieństwa w sposobie ich obrazowania przez poeta. Norwid, wykorzystując Mit o bohaterze, dokonuje refleksji nad wzorcem polskości, podnosząc wartość narodową, a jednocześnie przedstawiając ją w kontekście uniwersalnym. Nie można zapominać także o wpływie wierszy Norwida na kształtowanie świadomości narodowej i ich roli pośmiertnej, co wyraża się w późniejszym docenieniu i rewaloryzacji twórczości poety.

Zakończenie tej analizy podkreśla unikalność twórczości Norwida oraz późne odkrycie i docenienie jego dzieł. Podnosi to wartość historyczną i artystyczną "Bema pamięci żałobnego rapsodu" oraz "Fortepianu Szopena", a także prowokuje rozważania o wpływach Norwida na współczesną kulturę i percepcję działalności artystycznej. W perspektywie współczesności, gdzie dociekamy ciągłych prób definiowania tożsamości narodowej, twórczość poety stanowi nieustające źródło inspiracji i refleksji.