Geneza powstania „Dzienników” Gombrowicza. Analiza fragmentów „Dzienników” poświecona trzem dowolnie wybranym pisarzom polskim.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.05.2024 o 12:17

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 25.05.2024 o 11:54

Geneza powstania „Dzienników” Gombrowicza. Analiza fragmentów „Dzienników” poświęcona trzem dowolnie wybranym pisarzom polskim.

1. Prezentacja autora: Witold Gombrowicz

Witold Gombrowicz, urodzony 4 sierpnia 1904 roku w Małoszycach, to jedna z najważniejszych postaci literatury polskiej XX wieku. Jego twórczość cechuje się oryginalnością i często wykracza poza przyjęte normy literackie. Debiutował w 1933 roku romansem "Pamiętnik z okresu dojrzewania", lecz sławę przyniósł mu groteskowy dramat „Ferdydurke” (1937). Uznawany za intelektualistę i prowokatora, Gombrowicz celowo kontestował stereotypy i katolicko-patriotyczny etos polskiej literatury. Zmarł 24 lipca 1969 roku we Vence, we Francji.

2. Geneza „Dzienników”

"Dzienniki" powstawały w latach 1953-1966, a publikowane były w paryskiej „Kulturze” pod redakcją Jerzego Giedroycia, od 1953 do 1969 roku. Dzięki wsparciu Giedroycia, Gombrowicz mógł regularnie publikować swoje refleksje, prowadząc swoiste literackie laboratorium. Pierwsze wydanie książkowe ukazało się w serii „Biblioteka Kultury”, a później w „Dziełach zebranych”.

Rozwinięcie

1. Funkcje i tematyka „Dzienników”

2. Analiza trzech wybranych pisarzy

Pierwsze spotkanie Gombrowicza z Miłoszem na łamach „Kultury” nie obyło się bez emocji. Gombrowicz rzadko wyrażał się o innych pisarzach bez silnych emocji, a Miłosz nie był wyjątkiem. Krytykował i chwalił Miłosza w równym stopniu. W „Zniewolonym umyśle” dostrzegał wartościowe próby analizy umysłu poddanego totalitaryzmowi, lecz zarazem zżymał się na moralizujący ton.

W „Zdobyciu władzy” Gombrowicz widział próbę Miłosza zmagania się z rzeczywistością polityczną, która zazwyczaj go odrzucała. Gombrowicz zauważył, że Miłosz często wraca do wartości związanych z rodziną, pamięcią i przywiązaniem do przeszłości, co różniło się od jego własnego podejścia do tych tematów. Jest znamienne, że mimo różnic ich relacja była naznaczona wzajemnym podziwem i zazdrością, którą można wyczytać między wierszami „Dzienników”.

Stanisław Wyspiański

Wyspiański w oczach Gombrowicza jawił się jako postać kontrowersyjna. Gombrowicz uważał „Wesele” za arcydzieło, lecz nie szczędził krytyki dla innych dramatów Wyspiańskiego, które określał jako "nudne". Krytykował go szczególnie za to, że jego twórczość zaspokajała potrzeby Narodu, a nie jednostki.

W „Dziennikach” Gombrowicz starał się obnażyć „wstyd narodowy” związany z obcowaniem z dramatami Wyspiańskiego, które według niego, spajały Naród kosztem oryginalności jednostkowego doświadczenia. W jego ocenie, Wyspiański, mimo wybitności „Wesela”, w pewien sposób ograniczał artystyczną swobodę, podporządkowując ją potrzebom społecznym.

Jan Lechoń

Reakcja Gombrowicza na artykuł Lechonia w „Wiadomościach Literackich” wskazywała na ostry ton w dyskusji o stanie polskiej literatury. Gombrowicz doceniał krytyczne odczytanie literatury przez Lechonia, dostrzegając przy tym, że dąży on do tego, aby polska literatura nie była gorsza od tej zachodnioeuropejskiej.

Gombrowicz odnosił się do Lechonia, komentując jego twórczość oraz zaangażowanie literackie. W „Dziennikach” zauważył, że Lechoń zmagał się z polskimi kompleksami i dążeniami do dorównania zachodnim standardom. Sam Gombrowicz z kolei manifestacyjnie podkreślał swoją odrębność i sprzeciw wobec dążenia do naśladowania Zachodu na polu artystycznym.

3. Zakończenie

Gombrowicz stworzył w swoich "Dziennikach" nowego bohatera – samego siebie, jako integralną część tekstu. Jego walka z literackim środowiskiem, jak i z samym sobą, stała się esencją jego autokreacji. Dzięki temu „Dzienniki” nie są jedynie zapisem rzeczywistości, lecz literackim świadectwem życia i przemyśleń jednego z największych pisarzy polskich XX wieku.

Wnioski końcowe

Porównując „Dzienniki” Gombrowicza z dziennikami innych pisarzy emigracyjnych, jak Gustaw Herling-Grudziński, Jan Lechoń czy Andrzej Bobkowski, można zauważyć różnorodność podejść i interpretacji rzeczywistości, co tylko wzbogaca pełniejsze zrozumienie skomplikowanego okresu historycznego, w którym żyli i tworzyli.