Mroczna strona natury ludzkiej. Zanalizuj postawy psychologiczne wybranych bohaterów i sposoby ich kreacji.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.07.2024 o 20:01

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 19.07.2024 o 19:40

#

Analiza ludzkiej natury od zarania dziejów fascynowała filozofów, teologów i literatów. Próby zrozumienia złożoności człowieka i jego moralnych dylematów widoczne są w klasycznych dziełach literatury, które poruszają tematy dualizmu dobra i zła. Dualistyczna koncepcja natury ludzkiej - skonfliktowane sfery cnoty i występku - jest źródłem niekończących się interpretacji i analiz. W literaturze często przedstawiane są postacie, które uosabiają te przeciwstawne siły, co pozwala na ukazanie psychologicznej głębi i moralnych zawirowań bohaterów.

Celem niniejszej pracy jest zbadanie, jak literatura ilustruje mroczną stronę ludzkiej natury poprzez analizę wybranych postaci. Skupimy się na psychologii tych bohaterów oraz metodach ich literackiej kreacji, co ukaże, w jaki sposób autorzy przedstawiają wewnętrzne zmagania człowieka ze złem.

---

Rozwinięcie

1. Stary Testament - Kain i Abel

Postawa psychologiczna postaci: Kain, jako pierwszy syn Adama i Ewy, jest postacią pełną sprzeczności. Z jednej strony wykonuje swoje obowiązki, z drugiej jednak, jego serce przepełnia zawiść. Gdy Bóg odrzuca jego ofiarę na rzecz ofiary Abla, w Kainie rodzi się chorobliwa zazdrość, która prowadzi go do skrajnego czynu - zbrodni bratobójstwa. Odrzucenie przez Boga pogłębia jego frustrację i poczucie niesprawiedliwości, wywołując w nim agresję.

Sposób kreacji bohatera: Biblijna narracja jest paraboliczna, z jednowymiarową charakterystyką postaci Kaina jako uosobienia grzechu i zła. Trzecioosobowa narracja podkreśla tragiczne losy Kaina, uwypuklając jego winę i moralny upadek. Kain staje się symbolem zerwania więzów rodzinnych i moralnych ustanowionych przez Boga, co czyni go archetypem nienawiści prowadzącej do zguby.

2. William Szekspir - Makbet

Postawa psychologiczna postaci: Makbet to postać złożona, rozdarta między cnotami rycerskimi a żądzą władzy. Spotkanie z czarownicami jest katalizatorem jego zguby - prorocze słowa stają się impulsem do zejścia na ścieżkę zbrodni. Początkowa niechęć Makbeta do złych uczynków zostaje złamana przez manipulacje Lady Makbet, która podsyca jego ambicje i popycha go do morderstwa króla Duncana. Po dokonaniu zbrodni Makbet pogrąża się w spirali przemocy i paranoi, co prowadzi go do moralnej i psychicznej degradacji.

Sposób kreacji bohatera: Szekspir korzysta z dramatycznych dialogów i monologów, by zbudować złożoność postaci Makbeta. Odstępując od klasycznych zasad trzech jedności i decorum, autor wprowadza elementy nadprzyrodzone, które podkreślają wewnętrzne konflikty bohatera. Makbet ewoluuje z prawego dowódcy w zbrodniarza, co jest ukazane zarówno w jego czynach, jak i w narastających wyrzutach sumienia.

3. Fiodor Dostojewski - Zbrodnia i kara

Postawa psychologiczna postaci: Raskolnikow to intelektualista, który próbował uzasadnić zbrodnię filozoficznymi rozważaniami o podziale społeczeństwa na jednostki wybitne i zwykłe. Uważa, że wybitne jednostki mają prawo przekraczać normy moralne dla większego dobra. Jego decyzja o zabójstwie lichwiarki jest próbą sprawdzenia tej teorii. Po dokonaniu zbrodni Raskolnikow doświadcza jednak nie dających mu spokoju wyrzutów sumienia, co prowadzi go do moralnego i psychicznego rozbicia. Jego droga ku wewnętrznemu spokoju wymaga przyznania się do winy i akceptacji kary.

Sposób kreacji bohatera: Dostojewski stosuje polifonię w narracji, pozwalając czytelnikowi na głębokie wglądy w psychikę bohatera. Narracja trzecioosobowa, przetykana monologami wewnętrznymi, ukazuje wewnętrzne zmagania Raskolnikowa i jego konflikt między ideologicznym przekonaniem a realnością moralną. Bohater jest osamotniony w swojej walce, co podkreśla ciężar jego wewnętrznych demonów.

4. Robert Louis Stevenson - Doktor Jekyll i pan Hyde

Postawa psychologiczna postaci: Doktor Jekyll to szanowany naukowiec, który eksperymentuje z eliksirem, by oddzielić swoją dobrą naturę od zła. Pan Hyde jest uosobieniem jego mrocznych pragnień i egoizmu. Transformacja Jekylla w Hyde’a pozwala na otworzenie drzwi do grzesznych działań, które Jekyll starał się tłumić. Ta dwoista natura prowadzi do degeneracji moralnej i fizycznej, gdy Hyde zaczyna dominować nad Jekyllem, prowadząc do upadku obu postaci.

Sposób kreacji bohatera: Stevenson stosuje dwutorową narrację, w której opowieść przyjaciela Jekylla, Uttersona, uzupełniają listy samego doktora. Eksperyment naukowy i eliksir jako narzędzia rozdzielania osobowości podkreślają naukowy kontekst opowieści. Motywy nadprzyrodzone są tu używane, by ilustrować psychiczne rozdarcie bohatera i wpływ mrocznej strony natury ludzkiej na jego zachowanie.

---

Zakończenie

Zło jest integralną częścią ludzkiej natury, kontrastującą z dobrem i stawiającą przed człowiekiem wybory moralne. Literatura, poprzez precyzyjnie wykreowane postacie, pozwala na głębsze zrozumienie tych dylematów, podkreślając znaczenie wolnej woli i moralnych wyborów. Każda analiza witruje uniwersalną prawdę: zło niesie za sobą karę, a dobro jest nagrodzone.

Analiza literacka mrocznej strony ludzkiej natury nie tylko pozwala na zrozumienie postaci literackich, ale również skłania do refleksji nad własnymi moralnymi wyborami. Literatura służy jako przewodnik po skomplikowanych ścieżkach ludzkiej duszy, ukazując, że nawet w obliczu zła istnieje możliwość odkupienia i powrotu na ścieżkę dobra.