Różne ujęcia zaświatów, portret dziecka i kreacja pozostałych bohaterów w „Trenie X” Jana Kochanowskiego i „Urszuli Kochanowskiej” Bolesława Leśmiana – analiza porównawcza

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 22.10.2023 o 22:30

W literaturze polskiej można spotkać wiele utworów, w których autorzy poruszają temat zaświatów, portretu dziecka oraz kreacji pozostałych bohaterów. Dwa takie utwory to „Tren X” Jana Kochanowskiego i „Urszula Kochanowska” Bolesława Leśmiana. W dalszej analizie porównam różne ujęcia tych tematów w obu utworach.

Zwracając uwagę na zaświaty, w „Trenie X” Kochanowski przedstawia tę sferę jako miejsce pełne cierpienia i żalu. Apostołowie, którzy zniknęli, znajdują się teraz w zaświatach, gdzie zmagają się z duchowym bólem i tęsknotą za Jezusem. Przykładem tego jest fragment: „ileż owym apostolom wiekuistym, wieleże żalów miałych i myśli sercem zabitych wprowadzaj w kącie umysłów, kiedy przez świątłą noc od twojej duszy zmieci by wsławionych i niepokonanych [...].” Kochanowski maluje nam obraz zaświatów pełnych cierpienia, lecz jednocześnie emanujących tęsknotą za bliskością Jezusa.

Natomiast Leśmian w „Urszuli Kochanowskiej” prezentuje bardziej mistyczną wizję zaświatów. Główna bohaterka, będąc w Indiach, zostaje wplątana w mistyczny świat. Pragnie spotkać swojego ojca, który zmarł wcześnie i odnaleźć go w wyższej rzeczywistości. W tym utworze zaświaty są przedstawione jako miejsce, w którym możliwe jest spotkanie z bliskimi, lecz jednocześnie stwarzające niepokój i tajemniczość. Jest to odczuwalne w fragmencie: „- A co to za światy, w jakich człek umarły żyją? - spytałam. - Ich światy, to ich domy duchowe. Avatarami są, to znaczy posłanymi z niebios. Duch całun był teraz, ani bliski, ani daleki, ani widomy, ani niewidomy, nieustannie sobą istniejący, zajmujący się sobą, i tak rażący jego blaskiem, że do oczu naprawdę go nie dotyczyłam. Natchnęło mnie, ażeby opuścić miejsce i stanąć przed nim, od dziesięcioletnich stron, jak matka.” Leśmian opisuje zaświaty jako miejsce, w którym duchy bliskich istnieją w innej formie, ale są dostępne dla naszej świadomości.

Kolejnym obszarem, który porównamy, jest portret dziecka. W „Trenie X” Kochanowski opisuje niewinne oczy Jezusa Dzieciątka, które emanują czystością i nieskończonością. Przywołuje w nas wyobrażenie o dziewięcioletnim Jezusie, który jest pełen boskiej mądrości i dobroci. Portret ten przemawia do naszej wyobraźni i wnosząc nie tylko głos artysty, ale także społeczeństwa tamtej epoki.

Leśmian w „Urszuli Kochanowskiej” również prezentuje portret dziecka, choć w nieco inny sposób. Opisuje wolność i ekspresję, jaką posiada mała Urszula, która doskonale czuje się w krainie kolorów i form. Autorka pisze: „Tam, gdzie niebo mocno opadło, gdzie się wpółczyje słowo zachódkszym językiem pełnym categories, tam do.wyszedłam. Stary to był las, pełny zielonych liści i gałązek, jakby to był ałunski kwiat, ktoby się potrząsać uśmiał z góry na dół w piersiach sierot. I okryty było to wszystko milionem barw jasnych i słodkich. Przebiegały w gęstych szeregach miętowe pisklęta.”

W „Trenie X” oraz „Urszuli Kochanowskiej” pojawiają się również pozostali bohaterowie, którzy mają różne kreacje. W „Trenie X” Kochanowski przedstawia apostołów jako osoby pełne tęsknoty za Jezusem, które przeżywają ogromne cierpienie w zaświatach. Ich pozycja jest podkreślona poprzez porównania do ogaru, który czeka na swego pana. W „Urszuli Kochanowskiej” Leśmian ukazuje matkę Urszuli jako osobę pełną troski i miłości, która opiekuje się i pomaga w rozwoju swojej córki. Kreacja pozostałych bohaterów w obu utworach dostarcza nam informacji o ich uczuciach, motywacjach i roli w opowieści.

Podsumowując, zarówno „Tren X” Jana Kochanowskiego, jak i „Urszula Kochanowska” Bolesława Leśmiana poruszają tematy zaświatów, portretu dziecka oraz kreacji pozostałych bohaterów. Oba utwory prezentują różne ujęcia tych zagadnień - Kochanowski ukazuje zaświaty jako miejsce cierpienia i tęsknoty, podczas gdy Leśmian przedstawia je jako tajemnicze i mistyczne. W „Trenie X” portret dziecka jest przedstawiony jako dziewięcioletni Jezus pełny boskiej mądrości, a w „Urszuli Kochanowskiej” jako wolna i ekspresyjna mała dziewczynka. Kreacja pozostałych bohaterów w obu utworach również różni się i dostarcza nam informacji o ich charakterze i roli w opowieści.