Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że człowiek chciałby uciec od utopii? Rozważania na podstawie „Nowego wspaniałego świata” A. Huxleya i „Utopii” W. Szymborskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.04.2024 o 19:43

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 26.04.2024 o 6:30

Utopia, będąc modelem społecznego, politycznego lub moralnego ideału, stanowi nieodłączny element ludzkich marzeń o doskonałym świecie. Jednak czy rzeczywiście chcielibyśmy żyć w świecie, gdzie wszystko jest zaplanowane i doskonałe? Czy człowiek poradziłby sobie bez wyzwań, konfliktów i wolności wyboru? Analizując „Nowy wspaniały świat” Aldousa Huxleya oraz wiersz „Utopia” Wisławy Szymborskiej, postaram się odpowiedzieć na pytanie, czy ludzkość faktycznie pragnie uciec od swoich utopijnych wizji.

„Utopia” Szymborskiej przedstawia wyspę, gdzie wszystkie zjawiska są zrozumiałe i nie ma tajemnic. Poetycka ironia wyłania się z konstatacji, że wyspa ta jest niezamieszkana. To subtelne wskazanie, że idealny porządek, gdzie brak jest niewiadomych, nie przyciąga ludzi. Mieszkańcy tej utopii mogliby czuć się znudzeni i pozbawieni stymulacji, której dostarczają nieznane i niespodzianki. W wierszu pojawia się także motyw wiatru, który rozwiewa zwątpienie, co może sugerować, że nawet w utopii pozorne zadowolenie musi być wymuszane lub inscenizowane.

Przechodząc do „Nowego wspaniałego świata” Huxleya, mamy do czynienia ze społeczeństwem o wiele bardziej złożonym. Ludzie są genetycznie kondycjonowani i społecznie podzieleni na kasty, a ich życie od początku do końca jest zaplanowane przez państwo. Wszystko, co mogłoby wywołać niezadowolenie, jest eliminowane, w tym wolna wola i prawdziwe emocje. Szczęście jest tu nie tyle prawem, jak obowiązkiem. Huxley pokazuje, że taki świat, mimo pozornej idealności, jest dystopią, w której ludzie stają się tylko trybikami w maszynie społecznej.

Porównując oba dzieła, widzimy, że utopie prezentowane przez Szymborską i Huxleya mają wspólne cechy. Obie są skrajne i nierealne, rozmijając się z prawdziwymi ludzkimi potrzebami jak wolność wyboru czy prawo do samorealizacji. Zarówno w bezludnej wyspie Szymborskiej, jak i w totalitarnym świecie Huxleya, ludzie tracą to, co czyni ich ludźmi – zdolność do odczuwania, dążenia i popełniania błędów.

Różnica między utopiami polega na bezpośrednich konsekwencjach dla jednostki. W wierszu poetyckim mamy do czynienia z wyjaśnieniem niedoskonałości przez pustkę, podczas gdy u Huxleya spotykamy społeczeństwo nasycone konsumpcjonizmem, które aktywnie wyrzeka się swojej ludzkiej natury.

Refleksję kończąc, warto podkreślić, że pomimo fascynacji utopiami, stają się one pułapką. Rozwój, szczęście oraz wartości ludzkie mogą być osiągane jedynie w warunkach, które pozwalają na osobistą i społeczną dynamikę. Chociaż utopijne wizje mogą być pociągające, ich realizacja paradoksalnie wydaje się być przepisem na dystopię, gdzie zamiast rozwiązań pojawiają się kolejne, głębsze problemy.

Zarówno literatura, jak i doświadczenia historyczne pokazują, że rzeczywiste utopie są najczęściej dystopiami. Dążenie do doskonałości w zarządzaniu społeczeństwem często prowadzi do utraty tego, co w życiu najcenniejsze – wolności, autentyczności i prawdziwie ludzkich relacji. Literatura pełni tu ważną rolę, ostrzegając przed ryzykiem zbytniej inżynierii społecznej i pokazując konsekwencje życia w świecie, który na pierwszy rzut oka wydaje się być rajem.