„Czego boi się człowiek?”. Udziel odpowiedzi na to pytanie, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.06.2024 o 15:08

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 4.06.2024 o 14:55

Człowiek od zarania dziejów zmaga się z różnorodnymi lękami, które stanowią nieodłączną część jego egzystencji. Wrzuceni w otchłań nieznanego świata, ludzie od stuleci starają się zrozumieć, co ich przeraża i jak radzić sobie z tymi uczuciami. Wybitna poetka Wisława Szymborska w jednym ze swoich wierszy napisała: „Jedyna pewność, że wszystko jest niepewne, / i na tym gruncie miłości, radości czy dzieła powstają". Te słowa doskonale oddają głęboki niepokój i niepewność towarzyszące człowiekowi w różnych aspektach życia. W niniejszej rozprawce spróbuję odpowiedzieć na pytanie „Czego boi się człowiek?” poprzez analizę wybranych tekstów literackich, które ilustrują różne rodzaje lęków i obaw.

Pierwszym i jednym z najpowszechniejszych, a zarazem najstarszych lęków jest lęk przed śmiercią. Śmierć jako nieuchronne zakończenie życia budzi przerażenie nie tylko ze względu na koniec fizycznego istnienia, ale również z powodu nieznanego, co ma nastąpić potem. „Memento mori", czyli „pamiętaj o śmierci", to maksyma przypominająca o nieuchronnym losie wszystkich śmiertelników. W literaturze lęk ten jest często poruszany, a przykładem może być średniowieczna pieśń „Mistrz Polikarp i Śmierć". Tytułowy bohater, mądry uczony, spotyka się ze Śmiercią, która przypomina mu, że żadna ludzka wiedza ani bogactwo nie uchronią go przed jej nadejściem. Śmierć w literaturze bywa też oswajana poprzez humorystyczne określenia takie jak „kopnął w kalendarz" czy „wyciągnął kopyta", co ma na celu oswojenie lęku i zredukowanie jego siły.

Drugim rodzajem lęku, będącym źródłem ogromnych niepokojów, jest lęk przed wojną i niebezpieczeństwem. Wydarzenia takie jak zamach na World Trade Center czy wojna w Iraku wstrząsnęły współczesnym światem, ukazując brutalność i nieprzewidywalność konfliktów zbrojnych. W literaturze wojennej ten lęk jest bardzo widoczny, szczególnie w poezji Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Jego wiersze, takie jak „Oddzielili cię, synku...”, odmalowują obraz wojny jako koszmarnego, niszczycielskiego doświadczenia. Młodzi ludzie, zmuszani do dramatycznych decyzji i walki, często wpadają w spiralę strachu, która ruguje ich z normalnego życia. Pamięć o przeszłości, na przykład wspomnienia dziadków o II Wojnie Światowej, również generują lęki w młodszych pokoleniach, obawiających się powtórzenia historii.

Trzecim istotnym lękiem jest lęk przed odrzuceniem społecznym i nietolerancją. Człowiek, jako istota społeczna, dąży do akceptacji i przynależności, a brak akceptacji budzi głęboki strach. W literaturze barokowej, poeta Jan Andrzej Morsztyn w jednym ze swoich wierszy napisze: „O, jak teraz między ludźmi mało szczerej przyjaźni...”. Brak szczerości i prawdziwej cnoty w społeczeństwie prowadzi do strachu przed byciem odrzuconym i oszukanym. Współczesnym przykładem tego lęku może być rozmowa dwóch przyjaciółek o nowej sukience. Jedna z nich obawia się negatywnej opinii i krytyki, co jest symptomem głębszego lęku przed odrzuceniem. Materializm i powierzchowność, ukazane w dziełach takich jak „Mały Książę” Antoine'a de Saint-Exupéry, również wpływają na nasz lęk, wzmacniając jego intensywność poprzez presję społeczną i konsumpcjonizm.

Lęk jest uniwersalnym elementem ludzkiego doświadczenia, ale ważne jest zrozumienie, że można go oswoić i przezwyciężyć. Akceptacja strachu i odwaga w stawianiu mu czoła są kluczowe w procesie przezwyciężania. Jak zauważa Wisława Szymborska, niepewność jest nieodłącznym elementem naszego życia, a mimo to miłość, radość i twórczość wciąż kwitną. Świat pozbawiony lęków jest utopijną wizją, niemniej jednak dążenie do zrozumienia i zarządzania naszymi obawami jest krokiem ku bardziej świadomemu i spokojniejszemu życiu.

Podsumowując, człowiek boi się wielu rzeczy, ale w szczególności śmierci, wojny i odrzucenia społecznego. Te lęki są głęboko zakorzenione w naszej historii, kulturze i literaturze, ukazując niezmienność pewnych ludzkich doświadczeń. Jednakże możemy stawić im czoła poprzez zrozumienie, akceptację i odwagę, zyskując tym samym większą kontrolę nad naszymi obawami. Lęki są nieuniknione, ale warto dążyć do ich oswajania i przezwyciężania, by móc w pełni doświadczać i doceniać życie.