Wojna osłabia czy cementuje przyjaźń? Rozprawka na podstawie „Kamieni na szaniec” i innego tekstu kultury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 13:08

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.02.2026 o 12:55

Wojna jako skrajne doświadczenie ludzkie niesie ze sobą ogromne cierpienie, zniszczenie i chaos. Jednak w tych trudnych warunkach mogą ujawnić się również najgłębsze wartości ludzkie, takie jak odwaga, solidarność i przyjaźń. W niniejszej rozprawce postaram się przeanalizować, czy wojna osłabia, czy może cementuje przyjaźń, odwołując się do faktów z literatury, w szczególności z książki „Kamienie na szaniec” autorstwa Aleksandra Kamińskiego oraz do filmu „Złodziejka książek” w reżyserii Briana Percivala.

Pierwszym przykładem, który pokazuje, że wojna może cementować przyjaźń, jest opowieść zawarta w książce „Kamienie na szaniec”. Bohaterowie tej powieści, Rudy, Zośka i Alek, są młodymi harcerzami zmuszonymi dorosnąć w szybszym tempie niż ich rówieśnicy w spokojniejszych czasach. Ich przyjaźń została poddana próbie podczas niemieckiej okupacji Warszawy w czasie II wojny światowej. Mimo ryzyka, jakie niesie ze sobą działalność konspiracyjna, bohaterowie nieustannie wspierają się nawzajem. Ich wspólne działania, takie jak akcje sabotażowe, nie tylko potwierdzają ich wspólną determinację w walce z okupantem, ale również wzmacniają więzy przyjaźni. W trudnych chwilach ich relacja przekształca się z koleżeństwa w braterstwo, które jest silniejsze niż lęk przed śmiercią. Kiedy Rudy zostaje schwytany przez gestapo i torturowany, Zośka i Alek nie wahają się ani chwilę, podejmując próbę jego uwolnienia, pomimo ogromnego ryzyka. Te działania pokazują, że wojna może wzmocnić przyjaźń do niespotykanej w innych okolicznościach głębokości.

Podobny motyw przyjaźni cementowanej w trudnych wojennych realiach można dostrzec w filmie „Złodziejka książek”. Historia młodej dziewczynki o imieniu Liesel, która dorasta w czasie II wojny światowej w nazistowskich Niemczech, ukazuje, jak okrutne i nieprzyjazne czasy mogą zbliżyć do siebie osoby, które w normalnych warunkach nigdy by się nie spotkały. Przyjaźń Liesel z Maxem, żydowskim uchodźcą ukrywającym się w piwnicy domu jej przybranych rodziców, staje się zarówno przystanią pocieszenia, jak i wsparcia. Pomimo różnic w pochodzeniu, wyznaniu i doświadczeniach, obydwoje odnajdują w sobie zrozumienie i przyjaźń, która pozwala im przetrwać najbardziej ponure okresy wojny. Ich relacja opiera się na wspólnych marzeniach i opowieściach ukradzionych z niebezpieczeństwem książek, które niosą im choćby chwilowe ukojenie. W ten sposób ich przyjaźń jest nie tylko schronieniem, ale także niezgłębionym źródłem siły moralnej w obliczu wojennej okrutności.

Zarówno „Kamienie na szaniec”, jak i „Złodziejka książek” pokazują, że wojna, poprzez ekstremalne wyzwania i zagrożenia, często cementuje przyjaźnie, ponieważ wymusza na ludziach odkrycie najbardziej fundamentalnych aspektów ich charakteru oraz głębokie zrozumienie i lojalność wobec przyjaciół. W takich okolicznościach przyjaźń staje się nie tylko formą przetrwania, ale także aktem buntu przeciwko chaosowi i destrukcji, które wojna niesie ze sobą.

Oczywiście, nie można zapomnieć, że wojna również może poddać przyjaźnie wielkiej próbie, ujawniając różnice i prowadząc do rozłamów. Wojna stawia ludzi w skrajnych sytuacjach, które nie wszyscy są w stanie udźwignąć, co również znajduje swoje odzwierciedlenie w literaturze i filmie. Jednak analizując wskazane przykłady, widać, że tam, gdzie przyjaźń jest autentyczna i głęboka, wojenne doświadczenia nie osłabiają jej, lecz wręcz przeciwnie — wzmacniają, tworząc więzi, które przetrwają najtrudniejsze próby.

Podsumowując, choć wojna jest okresem głębokiego cierpienia i straty, jej paradoksalne oblicze ukazuje, jak potrafi zarówno niszczyć, jak i budować. Przykłady z „Kamieni na szaniec” i „Złodziejki książek” potwierdzają, że w przypadku prawdziwych przyjaźni wojna częściej cementuje te relacje, prowadząc do ich wzbogacenia i umocnienia w obliczu wspólnych zmagań i dążeń do przetrwania.