Człowiek ma w życiu dwa wyjścia: kształtować rzeczywistość lub poddać się jej. Analiza na podstawie "Granicy" Zofii Nałkowskiej i "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.03.2024 o 11:02

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.02.2024 o 21:13

Człowiek w obliczu rzeczywistości staje przed wyborem: może ją kształtować według własnych wyobrażeń i przekonań, lub też może poddać się jej i znaleźć się w roli pasywnego obserwatora. Ten dylemat stanowi istotę ludzkiej kondycji i jest obecny w wielu dziełach literackich. Dwa z nich, "Granica" Zofii Nałkowskiej oraz "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza, prezentują różne podejścia do tej problematyki, jednocześnie uwypuklając konsekwencje obu postaw.

"Granica" Nałkowskiej jest powieścią rozgrywającą się w okresie międzywojennym i przedstawia historię życia Zenona Ziembiewicza, który staje przed wyborem między osobistymi ideałami a wymaganiami rzeczywistości społecznej i politycznej. Życie Ziembiewicza charakteryzuje konflikt między dążeniem do kształtowania świata zgodnie z własnymi przekonaniami a koniecznością poddania się realiom życia politycznego i społecznego. Mimo początkowych chęci wprowadzenia zmian i działania dla dobra społeczności, postać ulega kompromisom i traci pierwotne ideały. "Granica" ilustruje, jak skomplikowany może być wybór między aktywnym kształtowaniem rzeczywistości a biernym poddaniem się jej. Ostatecznie Ziembiewicz, choć ambicją miał zmieniać świat, sam zostaje przez niego zmieniony i ukształtowany.

Z kolei "Ferdydurke" Gombrowicza, choć znacznie różni się od "Granicy" zarówno tonem, jak i podejściem do przedstawianych problemów, również bada mechanizmy kształtowania i poddawania się rzeczywistości. Główny bohater, Józio, zostaje wciągnięty przez absurdalne i groteskowe sytuacje, które obnażają konwencjonalność i sztuczność społecznego życia. Gombrowicz pokazuje, jak łatwo można się stać przedmiotem w rękach otoczenia, jak trudno jest zachować własną tożsamość i niepodległość wobec narzuconych przez innych ról społecznych. "Ferdydurke" to satyra na społeczeństwo i krytyka biernego przyjmowania narzuconych norm i wartości. Podobnie jak Ziembiewicz, Józio przekonuje się, że rzeczywistość składa się z nieustannej walki o własną indywidualność, a poddanie się jej to zdrada własnej istoty.

Obydwie powieści, choć różniące się stylistyką i perspektywą, skłaniają do refleksji nad dylematem człowieka zmuszonego do wyboru między kształtowaniem rzeczywistości a bezwarunkowym jej przyjęciem. Nałkowska i Gombrowicz, z różnych punktów widzenia, dochodzą do podobnych wniosków: rzeczywistość jest areną nieustannej walki między jednostką a społecznymi oczekiwaniami, a wybór między aktywnym kształtowaniem świata a biernym poddaniem się jemu determinuje nie tylko nasze życie, ale i naszą istotę.

W "Granicy" Ziembiewicz, mimo prób zmiany, ulega presji i ostatecznie poddaje się rzeczywistości. W "Ferdydurke" Józio, choć walczy o zachowanie autonomii, również zostaje zdominowany przez otoczenie. Obie postaci, mimo różnic, są symbolem ludzkiego dylematu dotyczącego podmiotowości i wolności wobec otaczającego nas świata. Budzą one pytanie o możliwość realnego wpływu jednostki na rzeczywistość oraz o cenę, jaką trzeba za to zapłacić. Ostatecznie zarówno "Granica" jak i "Ferdydurke" wskazują na uniwersalny charakter ludzkiego poszukiwania i walki o własne "ja" w konfrontacji z wszechobecną presją społeczną.