Stosunki międzyludzkie opisane w „Granicy” Zofii Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.05.2024 o 17:26

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.05.2024 o 16:08

Literatura okresu dwudziestolecia międzywojennego w Polsce jest bogata i zróżnicowana, a choć na pierwszy plan wysuwała się poezja, to również powieść zajmowała wówczas ważną pozycję. Stała się ona nośnikiem nowych idei, problemów społecznych i psychologicznych. Do najwybitniejszych prozaików tego czasu zaliczamy Zofię Nałkowską, Michała Choromańskiego, czy Marię Kuncewiczową, których twórczość odzwierciedlała złożoność i dynamikę ówczesnego społeczeństwa.

Powieść "Granica" Zofii Nałkowskiej jest znakomitym przykładem powieści psychologicznej. Jak zauważa Jan Krzyżanowski, ten rodzaj literatury koncentruje się na świecie wewnętrznym postaci, stosując analizę psychologiczną zamiast liryzmu. W powieściach psychologicznych czas zdarzeń często nie jest chronologiczny, a autorka stosuje subiektywny czas bohatera. Zofia Nałkowska, mistrzyni tego gatunku, w swojej powieści "Granica" zastosowała te techniki w sposób mistrzowski, co pozwala czytelnikowi zgłębić skomplikowane relacje międzyludzkie i zrozumieć naturę ludzką.

Powieść "Granica" skupia się na historii życia i śmierci Zenona Ziembiewicza. Zenon jest postacią kluczową, mężczyzną ambitnym, ale pełnym wewnętrznych sprzeczności. Wywodzi się z rodziny zubożałych ziemian: Waleriana i Żanci Ziembiewiczów. Zenon, pomimo swojego skromnego pochodzenia, stara się osiągnąć sukces w karierze dziennikarskiej i politycznej. Jego życie naznaczone jest relacjami z kilkoma kobietami - Elżbietą Biecką, którą poślubił, oraz Justyną Bogutówną, z którą miał romans. Każda z tych relacji miała głęboki wpływ na jego życie i doprowadziła do tragicznych konsekwencji.

Elżbieta Biecka, półsierota wychowywana przez ciotkę Cecylię Kolichowską, jest postacią, która wprowadza do powieści napięcia wynikające z różnic społecznych. Elżbieta i Zenon tworzą związek, który zdaje się być oparty na wzajemnym zrozumieniu, ale ich relacja jest naznaczona przez zdrady i nieporozumienia. Z kolei Justyna Bogutówna jest dziewczyną z niższego statusu społecznego, której życie zmienia się diametralnie po nawiązaniu romansu z Zenonem. Obydwie kobiety reprezentują różnice społeczne i psychologiczne, które są jednym z głównych tematów powieści.

Nałkowska w "Granicy" dogłębnie analizuje granice społeczne istniejące między bogatymi a biednymi. Rodzina Ziembiewiczów, chociaż wywodzi się z szlachty, jest przykładem zubożałej arystokracji, podczas gdy państwo Tczewscy reprezentują prawdziwie bogatą warstwę społeczeństwa. Jest tu też wątek mieszczański – postać Cecylii Kolichowskiej, która poprzez zarządzanie kamienicą pokazuje kontrasty społeczne: podział mieszkań w jej kamienicy oddziela bogatszych mieszkańców od biedniejszych, co symbolizuje większe podziały społeczno-ekonomiczne.

Granice psychologiczne i społeczne w "Granicy" są silnie zaznaczone. Bohaterowie są świadomi swojej pozycji społecznej, a ich działania i aspiracje są często ograniczane przez te granice. Zenon Ziembiewicz, mimo początkowych ambicji i marzeń o lepszym życiu, ulega wpływom i społecznym oczekiwaniom, często rezygnując z własnych pragnień na rzecz "konieczności". Pobłażliwość i rezygnacja z aspiracji staje się również cechą innych postaci, które nie są w stanie przekroczyć mentalnych barier wynikających z ich pozycji społecznej.

Problematyka moralności w "Granicy" jest jednym z centralnych tematów. Zenon zmaga się z dylematami moralnymi dotyczącymi zdrady, odpowiedzialności i konsekwencji swoich działań. Jego czyny, takie jak romans z Justyną i późniejsze sprowokowanie jej tragicznych decyzji, stawiają przed czytelnikiem pytania o linię między dobrem a złem. Nałkowska poddaje analizie także postrzeganie siebie przez bohaterów oraz ich obraz w oczach społeczności, co przejawia się m.in. w postaci Waleriana Ziembiewicza, którego konfrontacja z rzeczywistością jest pełna bólu i niezrozumienia.

Jednym z bardziej skomplikowanych wątków psychologicznych powieści "Granica" jest problematyka macierzyństwa. Tragedia Justyny Bogutówny, związana z niechcianą ciążą i późniejszą aborcją, jest dramatycznym punktem kulminacyjnym, który ukazuje ciężar psychologiczny macierzyństwa i wpływ społecznych oczekiwań na kobiety. Różne postacie kobiece, jak Pani Niewieska, matka Zenona, czy Joasia Gołąbska, reprezentują różne podejścia do macierzyństwa, co ukazuje złożoność tego zagadnienia w kontekście społecznym i osobistym.

"Granica" jest powieścią, która poprzez swoją fabułę i głęboką analizę psychologiczną postaci odkrywa przed czytelnikiem głębsze warstwy analiz społecznych, moralnych i filozoficznych. Stosunki międzyludzkie są głównym tematem tej powieści, ukazując prawdę o człowieku w różnych kontekstach społecznych i osobistych. Uniwersalność przesłania "Granicy" sprawia, że powieść ta nadal jest aktualna i ważna - człowiek nie jest jednoznaczny, staje się takim w zależności od kontekstów, w których się znajduje.